دیگه با فقر خداحافظی کن! یكى از اصحاب رسول اكرم صلى الله علیه و آله و سلم نزد آن حضرت از تنگدستى شكایت كرد. آن حضرت صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: « ادم الطهارة یدیم علیك الرزق‏ » 1 اگر دائما با طهارت باشى، روزى تو ادامه مى‏یابد . خداوند كه رازق است‏ بر طبق مصلحت، براى برخى، روزى زیاد و براى بعضى، روزى كم مقدر مى‏كند; ولى انسان طاهر و پاكدامن را تهى‏ دست نمى‏گذارد و روزى او را تامین مى‏كند. البته از آن جا كه آلودگى «دركات‏» دارد، طهارت نیز «درجات‏» خواهد داشت; بنابراین، رزق هم اقسامى پیدا مى‏كند. این حدیث، معارف زیادى را در بر دارد. معناى دوام طهارت تنها این نیست كه انسان، همیشه با وضو باشد; وضوى دائم یكى از اقسام طهارت است; مثلا، كسى كه اهل كار و كسب نیست، طاهر نیست. چون براى كسى كه بخواهد خود و عایله خود را تامین كند كسب، واجب است و او هرگز آلودگى ترك كسب را نمى‏تواند با وضوى دایمى ترمیم كند. چون دائم الوضو بودن، كارى مستحب و ترك كسب، كارى حرام است و حرام را نمى‏شود با مستحب جبران كرد. اگر كسى دائم الطهاره باشد، اولا وظیفه‏هاى فقهى خود را مى‏شناسد و آنگاه به آنها عمل مى‏كند. كاسب طاهر، حلال مى‏خرد و حلال مى‏فروشد و احتكار، گران‏فروشى و كم فروشى نمى‏كند: « وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ الَّذِینَ إِذَا اكْتَالُواْ عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ » 2 قرآن كریم هشدار مى‏دهد كه روزى وافر و فراوان، مصلحت همه نیست: « وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِی الْأَرْضِ » 3 : اگر وضع مالى گروه خاصى در جامعه، رو به «تكاثر» برود، فساد آنان دامنگیر عده‏اى مى‏شود. انسان، طغیان مى‏كند و طغیانش بر اثر بى‏نیاز دیدن خود از خدا یا از خلق است. «تكاثر» زمینه‏اى براى طغیان است. پس مصلحت نیست كه همگان با تكاثر به سر برند در جاى دیگر مى‏فرماید: « ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ » 4 یا مى‏فرماید: « كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَیَطْغَى أَن رَّآهُ اسْتَغْنَى » 5 انسان، طغیان مى‏كند و طغیانش بر اثر بى‏نیاز دیدن خود از خدا یا از خلق است. «تكاثر» زمینه‏اى براى طغیان است. پس مصلحت نیست كه همگان با تكاثر به سر برند; ولى كوثر كه مال حلال كافى، براى اداره یك زندگى متوسط آبرومندانه است ‏با مواظبت ‏بر طهارت، تحصیل مى‏شود. ... نكته مهم آن است كه روا نیست نیت ‏شخص طاهر از طهارت، رسیدن به روزى فراوان باشد، چون او طهارت جان را وسیله رفاه تن قرار مى‏دهد. به عبارت دیگر اگر كسى سعى كند، گناه نكند و جانش را از آلودگى برهاند به این منظور كه روزى مادى او زیاد بشود، او هدف والایى را وسیله چیزى پست قرار داده و درست مانند این است كه به حكیم فرزانه‏اى دستور دهند اتاقى را رفت و روب كند. پس انسان باید بكوشد این طهارت را وسیله رزق مادى قرار ندهد. 6 شکوری - گروه دین و اندیشه 1. بحار،ج 105،ص 16; «ففعل ذلك فوسع علیه الرزق‏»(مستدرك الوسائل،ج 1،ص 300). 2. سوره مطففین، آیات 1-3. 3. سوره شورى، آیه 27. 4. سوره روم، آیه 41. 5. سوره علق، آیه 6-7. 6. تفسیر موضوعى قرآن كریم، جوادی آملی