عطر معماري خدا هنر معماري اسلامي، هنري است که بر پايه دين گام بر مي دارد. ميراث معماري اسلامي ثروتي تمدني به شمار مي رود که با توجه به شرايط عصر و تحولات تمدني، ويژگي هاي خاص خود را بر اساس نگاه و ديد معنوي و ديني خود حفظ کرده است. از آنجايي که هنر معماري نشانگر هويت فرهنگي و تمدني به همراه ويژگي هاي ابداعي و زيبايي به شمار مي رود، بايد اصالت معماري اسلامي را در دين اسلام جست. معماري اسلامي تا حدي مورد توجه بود که با ظهور اسلام و علاقه مسلمانان به ساخت مسجد و استقبال آنها، تلاش کردند تا از اين هنر نه تنها در بناي مساجد بلکه در کاخ ها، کوخ ها، ساختمان هاي شهري، حمام و ديگر بناها از آن بهره برند. بنابراين معماري اسلامي طي زمان کمي توسعه و رشد چشمگيري يافت و اينک با گذشت قرنها و ايجاد معماري مدرن غرب بازهم معماري اصيل اسلامي جايگاه زيبايي و ابداعي خود را حفظ کرده و نشانه هاي تمدن و فرهنگ اسلامي در آن به صورت قابل ملاحظه اي نمايان است. اگرچه نوآوري در معماري غربي بسيار زياد است و شهرها از طرح هاي مدرن استقبال زيادي کردند اما معماري مدرن از زبان معماري اصيل جدا شده و بي هويت و بدون زبان تاريخي پيش رفت که اين امر منجر شد تا انسان به معماري خاصي رجوع کند که نه تنها هويت داشته باشد بلکه با محيط تاريخي و اجتماعي بشر منسجم باشد و با داشتن زباني شيوا گذرگاهي براي هويت بشري را ايجاد کند. اين امر زمينه اي فراهم کرد تا اصالت معماري اسلامي و آنچه که پس از نوآوري ايجاد شده بود، حرکتي جدي را آغاز کند و زمينه اي براي ديدار استادان، دانشجويان و محققان معماري اسلامي را فراهم کرد تا به فرهنگ و تمدن اسلام بيشتر توجه شود. بنابراين در اين راستا آنچه که مهم به نظر مي رسد، اطلاع رساني تاريخي درباره هنر معماري اسلامي است که متأسفانه غربيها بيشتر به تاريخ معماري مدرن پرداخته اند تا مسلمانان به تاريخ معماري اسلامي. از سوي ديگر ترجمه و تأليف کتاب هايي در ارتباط با معماري اسلامي به زبان هاي مختلف نه تنها زمينه اي براي شکوفايي معماري اسلامي را فراهم مي کند بلکه بستري براي معرفي معماري اسلامي در جهان ايجاد مي کند.هر چند گروهي از مسلمانان به تاريخ معماري اسلامي و يا اساس زيبايي و فلسفه معماري و هنر اسلامي پرداخته اند، اما بايد اين گرايش بيش از پيش شود. اما عملکردي که برخي از کشورها و شهرهاي تاريخي دارند اهتمام آنها را به هنر معماري اسلامي نشان مي دهد که تدريس درس معماري اسلامي در شهرهاي تاريخي چون اصفهان و قاهره نمونه اي از آنها است که با اين اقدام اهميت معماري اسلامي با فعال سازي عمليات ترميم و بازسازي اين اماکن نمود بيشتري يافته است. به گزارش مهر، هنر معماري اسلامي، هنري است که بر پايه دين گام بر مي دارد و اولين جرقه هاي توسعه آن زماني بود که مسلمانان هنگامي که کشوري را فتح مي کردند نه تنها انديشه اسلامي بلکه معماري اسلامي را در ميان کشورهاي فتح شده اشاعه مي دادند، چرا که اساس اين فتوحات توسعه انديشه اسلامي و ظهور انديشه زيبايي شناسي بوده است. اولين حاکمان مسلمان اموي به معماري اسلامي اهميت بسزايي مي دادند و در ساخت مساجدي چون مسجدالاقصي، مسجد دمشق و مسجد قيروان از آن بهره مي گرفتند و ديوارها، درها، ستون ها، پنجره ها، سقف و گلدسته هاي مساجد را با سنگ هاي قديمي زيبا و با کاشي هاي تزئيني مي آراستند. در دوران عباسي ها معماري اسلامي به دليل نفوذ فرهنگ فارس ها و ترک ها تنوع بسياري يافت، اما بر بافت معماري اسلامي تأثير نگذاشت. آنها در ديوارهاي ساختمان ها و بناهاي اسلامي علاوه بر استفاده از تزئينات خاص و متنوع خود، از خطوط مختلف کوفي، ثلث و نسخ نيز براي تزئين بهره مند مي شدند. بنابراين مي توان گفت که معماري اسلامي معماري مستقلي است که همه عناصر زيبايي معماري را با در نظر گرفتن ويژگي هاي اسلامي در خود جاي داده است به گونه اي که هويت و فرهنگ اسلامي را به تصوير مي کشد. تصويرسازي معنوي در معماري اسلامي هنگامي که خداوند انسان را به بهترين وجه خلق کرد، به او عقل و علم داد تا به واسطه آن راز هستي را کشف کند و اين هدف تمدن به شمار مي رود، يعني تمدن در پي کشف مستمر اسرار هستي است و رابطه انسان با هستي رابطه اي معرفتي است که از ارتباط انسان با خدا که ارتباط دوستي و عبادي است، ناشي مي شود. انديشه اسلامي در همه هنرهاي اسلامي اعم از معماري و تصوير سازي تحرک و جنبشي تازه به وجود آورد که علم زيبايي شناسي اسلامي در ذيل تفکر هنري اسلامي تکامل يافت . مي توان گفت که هدف هنرمند خلق نيست، بلکه ابداع و نوآوري است که از اين راه نمي خواهد خدا را به تصوير کشد و يا تشبيه کند که اين کار براي مردم بدترين عذاب ها را در پي دارد، بلکه سعي دارد تا رويکردي از معنويت را به نمايش گذارد که اين مساله در دوره هاي مختلف اسلامي از زمان خلفاي راشدين توسعه و ترويج يافت و در قصرهاي پادشاهان و ديوارها نمادي از حيوانات و پرندگان به تصوير در آمده بود و اينک باقي مانده آنها در موزه هاي مختلف ديده مي شود. هنگامي که هنر اسلامي پديد آمد تصويرسازي در عمارت هاي ديني نيز جلوه گري کرد و در اکثر بناهاي اسلامي و ديني هنرمندان مسلمان با هدف قرب الهي به تصويرسازي در بخش هاي مختلف اين اماکن اعم از قبه ها و گلدسته ها پرداختند . در اين تصويرسازي هنرمند از هر تصويري که عبادت، وحدانيت، جلوه هاي ديني را نشان دهد، بهره مي گرفت و مناظري از گياهان، درختان و شکوفه هاي بهشتي را به تصوير در مي آورد. حتي در خانه ها نيز طرحي از بهشت موعود که با درختان، شکوفه ها و فضاي کلي بهشت تصوير سازي مي شد. هنرمندان مسلمان سعي مي کردند واقعيت هاي زندگي خود را با تصويري دقيق و با رعايت قوانين رياضي بياورند که بعد روحاني هنر و اينکه همه هستي سرچشمه خداوندي دارد را نشان دهند. هنرهاي اسلامي ويژگي هاي تمدن ديني واضحي دارند که در شهرهاي اسلامي مورد استفاده قرار مي گرفت . اين جلوه ها در مساجد جامع در مراکز شهر بسيار بود و حتي در معماري مدارس، بيمارستان ها و کتابخانه ها نيز وجود داشت. از ديگر ويژگي هاي معماري اسلامي اين بود که ساختمان هاي شهر به سوي قبله ساخته مي شد و به اين مساله که خانه ها و ساختمان ها از گلدسته ها و قبه هاي مساجد مرتفع تر نباشد، اهميت بسياري مي دادند که اهتمام معماري به اسلام و اعتقادات ديني را نشان مي دهد. تنظيم براي تبيان:اميد واضحي آشتياني منبع: سايت آفتاب
