من مستضعف نیستم! پاداش مستضعفین در آخرت واژه مستضعف را همه شنیده ایم اما معنای این کلمه چیست؟برای یافتن معنای آن می توانیم به فرهنگ لغات مراجعه کنیم. اما بزرگترین فرهنگنامه مسلمانی قرآن است .برای زندگی دینی من و تو می باید براساس این فرهنگنامه جاودان به معناداری زندگی خویش بپردازیم.حال می خواهم بدانم از نظرخدا من مستضعف هستم یا نه.پاسخ این پرسش را از زبان مرحوم علامه طباطبایی می شنویم. سوال : چرا خداوند متعال کسانی را که حجت و راهنما ندارند، عذاب می کند؟ جواب: خداوند سبحان می فرماید: «و إن مّن أمّةٍ إلاّ خلا فیها نذیرٌ(4) و هیچ امتی نبوده مگر این که در آن هشدار دهنده ای بوده است. از این آیه استفاده می شود که برای همه اتمام حجت شده است. سوال : به اقوام وحشی در جنگ های آمازون چگونه اتمام حجت شده است؟ جواب: آن ها مستضعفند. چه کسانی مستضعف هستند؟ سوال : آیا کسی که به تبعیت از محیط و بر اساس عقاید آباء و اجداد خود، دین دیگری غیر از اسلام اختیار کند و آن را حقّ بداند، و اشتغال به امور دنیوی او را از تفحّص دین حقّ باز دارد، «مستضعف» محسوب می شود؟ جواب: چنین شخصی مستضعف نیست؛ زیرا احتمال می داده که در میان ادیان موجود، دین حقّی وجود دارد که انسان باید از آن پیروی کند؛ ولی صعوبت امر تحقیق یا اشتغال به امر معاش، او را از جست و جو و تحقیق درباره ی دین حقّ باز داشته، چنین شخصی مسؤول است. میزان مستضعف بودن را خداوند متعال بیان نموده و می فرماید: «ءِلاّ المستضعفین من الرّجال و النّسآء و الولدان لا یستطیعون حیلةً و لا یهتدون سبیلاً»(5) مگر مردان و زنان و کودکان فرودستی که چاره جویی نتوانند و راهی نیابند. یعنی کسی که حقّ برای او روشن نشده و احتمال ندهد که دین حقّی وجود دارد، مستضعف است و اگر احتمال حقّانیت بدهد مستضعف نخواهد بود، زیرا اجمالاً حق برای او روشن است و چنین شخصی مسؤولیت دارد و باید جست و جو کند تا حق برای او روشن گردد. به اقوام وحشی در جنگ های آمازون چگونه اتمام حجت شده است؟ جواب: آن ها مستضعفند. سوال : آیا کسی که در اثر بررسی و تحقیق، حق را در مسیحیت یافت، کافر است؟ جواب: کافر نیست، مستضعف است. خداوند می فرماید: «إلاّ المستضعفین من الرّجال و النّسآء و الولدان لا یستطیعون حیلةً و لا یهتدون سبیلاً»(6) مگر مردان و زنان و کودکان فرودستی که چاره جویی نتوانند و راهی نیابند. سوال : برخی می گویند مطلب فوق کوسه ی ریش پهن و تناقض است.(7) جواب: این شخص وارونه فهمیده و کوسه ی ریش پهن می بیند، ولی قرآن را منکر نیست. مقصودش آن است که حق را تثبیت کند، هر چند وارونه فهمیده باشد؛ تنها در صورتی که حق را بفهمد و آن را انکار کند، کافر است. سوال : آیا می توان گفت افرادی که نعمت های آخرت را که در قرآن ذکر شده است، به نعمت های غیر مادی تفسیر می کنند، مستضعفند؟ جواب: بله، این گونه اشخاص که نعمت های آخرت را غیرمادی می دانند، مستضعفند.(8) همانگونه که بیان شد از نظر خدا میان فقیر و مستضعف در معنا اختلاف فراوانی است.فقیر در قرآن به کسی گفته می شود که از لحاظ مالی و دارایی،تهیدست باشد.در معنای ناب قرآنی نیز تمامی موجودات به ویژه انسانها،همگی در سراسر لحظات وجود خویش فقیر و محتاج خدایند لذا پیامبر اعظم (صلی الله علیه وآله و سلم)فرمودند:فقر افتخار من است. رضاسلطانی، گروه دین و اندیشه پاورقیها: 1- سوره ی محمّد، آیه ی 15. 2- سوره ی واقعه، آیه ی 19. 3- سوره ی طور، آیه ی 23. 4- سوره ی فاطر، آیه ی 34. 5- سوره ی نساء، آیه ی 98. 6- همان. 7- چرا که مسیحیت باطل را حق، و اسلام و قرآن به حق را باطل می داند. 8- زیرا این گونه اشخاص که نعمت های مادی آخرت را انکار می کنند، پس از تحقیق به حق دست نیافته اند و لذا مستضعف به شمار می آیند؛ نه کافر که پس از دست یابی به حق و شناخت آن، آن را انکار می کند. برگرفته از کتاب در محضر علامه طباطبایی،از ص 261 تا ص 263