امامزادگان آمل - بقعه شمس ال رسول
بنای امامزاده قاسم متعلق به قرن هشتم هجری قمری است و در محله پایینبازار آمل و در مجاورت بلوار شهید بهشتی قرار دارد. از لحاظ شکل و پلان دارای ویژگیهایی است که آن را منحصربهفرد نموده، بطوریکه نظیر آن در مازندران دیده نمیشود
امامزاده قاسم (آمل)
بنای امامزاده قاسم متعلق به قرن هشتم هجری قمری است و در محله پایینبازار آمل و در مجاورت بلوار شهید بهشتی قرار دارد. از لحاظ شکل و پلان دارای ویژگیهایی است که آن را منحصربهفرد نموده، بطوریکه نظیر آن در مازندران دیده نمیشود. بنای ۸ ضلعی با گنبدی کوتاه بر روی یک صفحه قرار دارد که با ملاط بر روی آجر، تزئیناتی روی آن صورت گرفتهاست.بالای طاقنماها، سه قرنیس سینه کفتری دیده میشود. بام بنا سفالپوش است و ورودی آن در جهت شرقی بنا قرار دارد. سه پنجره نورگیر چوبی، در اضلاع شمالی و جنوبی و غربی تعبیه شده است.در کنار این برج کوتاه یک مسجد و یک حیاط که قبرستان است وجود دارد.
امامزاده عبدالله یکی از امامزادگان شاخص ایران است. هنگامی که در جادهٔ هراز به سوی آمل میروید، پنج کیلومتر مانده به آمل، جادهای از راه اصلی جدا میشود که از میان جنگلهای انبوه، به آرامگاه امامزاده عبدالله در روستای اسکومحله میرسد. ساختمان اصلی امامزاده در سال ۱۳۴۳ هجری شمسی تخریب و بنای نوساز و با عظمت کنونی به جای آنساخته شد. در صحن بنای امامزاده ضریحی از طلا و نقره کار هنرمندان اصفهان کار گذاشته شده است. از آثارقدیمی آستانه امامزاده عبدالله، حوض شفا، مرقد بیبی فاطمه و سقاخانه آن است. همچنین زائرسراها و هتلهای درجه یک و دو با سرویسهای لازم، بازار و حجرهها، اتاقهای مدیران و مسئولین، سالن بزرگ غذاخوری، ساختمان بانک و بناهای دیگر برای آسایش و راحتی زائران ساخته شده است.در سالهای اخیر ساختمان اصلی امامزاده تخریب شد و معماری آن که به زمان پهلوی برمیگشت از بین رفت و اعتراضات زیادی را در پی داشت و جای آن طرح جامع امامزاده که بزرگترین طرح امامزادهای در شمال ایران است جایگزین بقعه قبلی شد.
امامزاده ابراهیم یکی از دو امامزادهٔ معروف شهر آمل و از امامزادگان متبرک و خاص ایران است و هماکنون از بناهای تاریخی شهر آمل و مازندران محسوب میشود. این امامزاده به دلیل آثار نفیس چوبی از قبیل در، صندوق و همچنین تزئینات و کتیبههای زیبای قاجاری اهمیت هنری و تاریخی دارد.
این بنا با پلان مربع شکل و بدنهٔ آجری و گنبد هرمیشکل در قرن نهم هجری در شهر آمل ساخته شده است. از ویژگیهای خاص این بنا میتوان به ارتفاع بلند آن، دیوارهای محصور کنندهاش، برج مکعب شکل و گنبد هشت ضلعی آن اشاره کرد.این بنا در سال ۹۲۵ هجری قمری به وسیلهٔ خواجه عبدالله نامدار، فرزند درویش حاج کفشگر، ساخته شده و بانی آن عبدالله ابن شاه حسین قاضی بوده است. سازندهٔ مقبره آن نیز محمد حسین نجار است. چهار چوبهٔ این مقبره از شاهکارهای نجاری باستانی است که آیات قرآنی درآن حک شده است. در خارج دیوار محوطهٔ گنبد امامزاده ابراهیم آب انباری موجود است که در سال ۱۳۱۵ قمری توسط امیر مکرم لاریجانی اسکی ساخته شد. این بقعه از سمت غرب به خیابان طالب آملی و از سمت شرق به قادی محله وگرجی محله محدود است.
بر روی در و صندوق چوبین روی مرقد، کتیبههای زیبایی به خط رقاع حک شده که طبق مفاد آنها، مزار متعلق به ابو محمد ابراهیم از فرزندان موسی کاظم و برادرش ابولمعلی یحیی و مادر ایشان میباشد. مسجدی ضمیمهٔ امامزاده است و در قسمت شرقی مسجد اتاقی دیده میشود. مشهور است دو نفر به نامهای یعقوب وابراهیم که امامزاده ابراهیم و برادرانش را شستند و دفن نمودند در آن اتاق مدفونند.با توجه به عنایت خاص مردم به امامزاده ابراهیم و قرار داشتن قبور کشتهشدگان جنگ ایران و عراق دراین مکان که موجب استقبال مردم از این مکان شده است و در جهت ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی، ادارهٔ اوقاف و امور خیریهٔ شهرستان آمل اقدام به ساخت کتابخانهای در نزدیکی این امامزاده تحت عنوان کتابخانهٔ امامزاده ابراهیم نمود. این کتابخانه در ۳ طبقه و با زیربنای ۱٬۶۲۴ متر مربع شامل مخزن کتاب، کانون فرهنگی و نشر معارف اسلامی، سالن اجتماعات، سالن مطالعهٔ مجزا برای زنان و مردان می باشد.
بقعه شمس ال رسول
این همان آتشکده آمل که در آمل، محله پائین بازار، در خرابههای شهر قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۵۸ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.آرامگاه آمل محل دفن شمس آل رسول (محمد بن محمود آملی) فیلسوف و ریاضیدان برجسته ایرانی بود و بعد دفن این ریاضیدان آتشکده آمل نام دیگری را در بر گرفت و به شمس آل رسول نیز مشهور شد.این بنا وسعت قابل ملاحظه نسبت به بناهای دوره خود برخورداراست بقعه بصورت چهار گوشه و گنبد مخروطی است وگنبد آن دو پوش می باشد که هر دو پوش آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده است عمده تزیینات بنا طاق و قوس و قرنیسهای آجری و كاشیكاری در قسمت فوقانی است.در طوماری كه در زمان صفویان نوشته است شمس آل رسول به نام ( امام زاده شمس آل رسول ) خوانده شده است. نکته جالب در بنای این برج ، کاربرد آجرهای با ابعاد و اندازه های مختلف است که تاریخ گذاری بنا را از راه مصالح شناسی دچار مشکل می کند ، اما با توجه به شکل کلی و شباهت بسیار آن با برجهای شناخته شده در منطقه ، از آثار قرن هشتم هجری دانسته شده است.


