غذا، لباس و رقص محلی منطقه کتول-گلستان
در کشور عزیزمان در هر نقطه از این سرزمین زیبا وقتی قدم می گذاریم؛ می توانیم از جاذبه ها و گردشگری های آن لذت فراوان ببریم و با استفاده و آشنایی با غذا و لباس محلی هر یک از استان ها می توانیم لذت این سفرها را جذابتر و به یادماندنی تر کنیم.
در کشور عزیزمان ایران و در هر نقطه از این سرزمین زیبا وقتی قدم می گذاریم؛ می توانیم از جاذبه ها و گردشگری های آن لذت فراوان ببریم و با استفاده و آشنایی با غذاهای سنتی و محلی هر یک از استان های کشورمان می توانیم لذت این سفرها و گردشگری ها را جذابتر و به یادماندنی تر کنیم و در ضمن مطمئن هستیم که استان گلستان و شهرستان علی آباد کتول و منطقه کتول هم ازاین قضیه مستثنی نیست و می تواند با امکانات و لباس های محلی و غذاهای محلی و اماکن گردشگری ؛یادگاری به یادماندنی در تمام عمر در ذهنمان ثبت کند.
غذاهای محلی کتول
در منطقه کتول علاوه بر آیین ها و سنت های بومی همچون موسیقی سنتی کتولی و رقص های محلی و لباس های محلی می توان به غذاها و شیرینی های سنتی همچون ترشو (نوعی آش)، سلف خورشت، بابتو (نوعی شیرینی)، خاکی (نوعی تنقلات)، کندس او (عصاره میوه جنگلی کندس یا ازگیل وحشی)، ترشی آلو گاوی و... اشاره داشت که جذاب برای گردشگران بوده و می تواند به عنوان سوغات و ره آورد مناسبی برای گردشگران و مسافران این شهرستان باشد.
غذاهای سنتی علی آباد کتول به عنوان سوغات سفرهای فصلی و ره آورد سفر مسافران استان گلستان جاذب گردشگران است. این شهرستان با توجه به وجود اقلیم متفاوت و پتانسیل های گردشگری مناسب و همچنین عبور زائران حرم رضوی، علی آباد کتول همچنان از توجه وامتیاز ویژه ای برخوردار است.
استان گلستان در بحث جاذبه های گردشگری در کشور از جایگاه و رتبه خوبی برخوردار است و جزو استان های برتر در بحث خدمات دهی و گردشگری شناخته شده است.
علی آباد کتول با داشتن جاذبه های فرهنگی و گردشگری و طبیعت بکر و زیبا به عنوان بهشت اکوتوریسم گلستان شناخته شده که در فصلهای مختلف سال از جمله نوروز و تمام فصول گردشگران زیادی را به خود جذب می کند.
لباسهای محلی و سنتی زنان منطقه کتول-گلستان
زنان منطقه کتول از دیر باز لباس های مزین به نوارهای دستباف، سکه و یراق می پوشند. لباس محلی این منطقه پیراهن، دامن پرچین، کلاه، روسری و پیش جامه است. خانم ها در گذشته از این نوع لباس ها بطور کامل در جشن ها استفاده می کردند.
زنان منطقه کتول در زندگی روزمره تنها پیراهن، دامن و روسری می پوشیدند. تزئینات روی لباس برای طبقه اشراف نوارهای دستباف بیشتر بود و عامه مردم ازنوارهای کمتری استفاده می کردند.
پیراهن بلند با آستین هایی که تزئیناتی بر لبه آن دوخته می شود روی دامن از پارچه شال پشمی گلدار، لباسهای منطقه کتول را تشکیل می دهد. آنها کلاهی که زیر ساخت آن مقوای ضخیم است و از پارچه مخمل و قرمزرنگ استفاده می شود با تزئینات یراق زیر روسری برسرمی گذارند.
روی لباس پیش جامه ای پر از سکه های قدیمی از پارچه مخمل با عرض چند سانتیمتر و طول حدود یک متر دوخته می شود. پیش جامه دارای یقه است و مانند گردنبند به گردن آویخته می شود.
صنایع دستی این منطقه (مشترک با منطقه ملک): چادرشب بافی ( بُقبند) بقچه بند، سفره بافی، لباس سنتی چوپانی ( چوقا) و صنایع چوب قاشق، لگن (لاک)، چیقه.. است. در رنگ بندی لباس های كتولی رنگ مشكی به چشم نمی خورد و در صورت فوت همسر، زنان این منطقه سربندهای قرمز رنگ خود را با رنگ سبز یا آبی و در صورت فوت برادر با سربند سفید جایگزین می كنند. ابریشم بافی، سوزن دوزی روی اسفنددان، قاب ساعت، قاب قیچی و كیف آینه، توف بافی (سوزن دوزی با گلابتون) از جمله رشته های مختلف صنایع دستی در منطقه علی آباد كتول بوده و قدمت صنایع دستی این منطقه بسیار زیاد است.
چکه؛ سما رقص محلی کتول
چکه سما چیست؟
چَکهِسِما گونهای از رقصهای محلی است که خاستگاه آن در استان گلستان در منطقه کتول و استان مازندران میباشد. اینگونه از رقص رایجترین گونه در گلستان ومازندران است که اغلب در مراسم محلی و جشنها برگزار میگردد.
سازی که در این گونه از رقص نواخته می شود بیشتر لوازمی همچون دیگ، ماهیتابه و لگن میباشد. چکهسما را بیشتر رقصی زنانه میدانند ولی در بین مردان نیز به صورت پراکنده رواج دارد.
در این شیوه رقص یک یا چند نفر در وسط و همراهان دایره وار در اطراف آنها قرار می گیرند و دست می زنند و آنهایی که وسط دایره هستند می رقصند.
دستمال سما:
مانند چکه سماع است با این تفاوت که دستمال به دست رقص می کنند. رقص چکه سماع یا دستمال سماع را زنان و مردان جداگانه در عروسی ها و جشن ها انجام می دهند.
چکهسما رقصی تند محسوب میشود که با حرکات شدید در بدن و لرزش اندام که با دست زدن همراه شده انجام میشود. این رقص بیشتر به تنهایی یا با حضور دو نفر انجام میشود ولی در بعضی مواقع دسته جمعی نیز انجام میشود.
در حالت رقص جمعی حرکات رقصندهها با هم ارتباطی نداشته و منظم نخواهد بود. گونهای دیگر از چکهسما که با نام دستمالسما شناخته میشود نیز وجود دارد که تفاوت آن در این است که ابن رقص با دستمالی در دست انجام میشود.
چکه سما (Chakkeh-Sema) یک رقص کاملا"محلی و بومی مختص منطقه کتول استان گلستان و مازندران است.
چکه سما یک رقص همراه با آواز است که کاملا" زنانه است ولی مردان هم چکه سما میرقصند. این رقص به شدت زنانه است که یکی از زنان با ضربات هماهنگ و موزون به تشت یالگن و یا وسایل دیگر باضربه و دو دست می کوببد ودیگری یا همان شخص آواز شاد می خواند و دیگران هم می رقصند.
ساز این رقص تشت مسی یا رویی بوده و معمولاً نوازنده وردستی ملامین را هم روی تشت میانداخت تا صدایش را بلندتر کند. اما در روستاها هم دستهای نوازنده میآیند و با آلات موسیقی روز این آهنگ را اجرا میکنند.
همراه با ساز و این تکانها آن چیزی که از همه مهمتر است دست زدن است. اصلاً چکه در زبان کتولی و مازندرانی یعنی دست زدن که خصوصیات متمایز این رقص است. در چکه سما نوا و رقصنده یکی میشوند.


