آشنایی با شهرستان مینودشت شهرستان مینودشت یکی از شهرستانهای استان گلستان ایران است. شهر مینودشت مرکز این شهرستان است. شهرستان مینودشت با مساحتی در حدود 1576 کیلومترمربع در ناحیه شرقی استان گلستان و در دنباله دامنه کوههای البرز شرقی واقع شده است. و با گرگان مرکز استان گلستان 116 کیلومتر فاصله دارد. این شهرستان از جنوب به استان های سمنان و خراسان و از شرق به استان خراسان، از غرب به شهرستان گنبد کاووس و از شمال به شهرستان گالیکش محدود است. ارتفاع این شهرستان از سطح دریا حدود 901 متر می باشد. ناهمواری های این شهرستان از دو قسمت کوهستانی و جلگه ای تشکیل شده است. قسمت کوهستانی آن دنباله کوههای البرز شرقی است. نقاط کوهستانی شهرستان مینودشت از سوی شرق از طریق ارتفاعات پارک ملی گلستان به ارتفاعات بجنورد متصل می گردد. موقعیت تاریخی: شهرستان مینودشت در سال 1369 از شهرستان گنبد کاووس جدا و بصورت یک شهرستان مستقل در آمده است. و شامل شهر مینودشت و دو بخش مرکزی و کوهسارات و سه دهستان ( چهل چای، قلعه قافه، کوهسارات) و... روستا است. شهر مینودشت: شهر مینودشت مرکز شهرستان مینودشت می باشد که یکی از کهن ترین شهرهای استان گلستان است. قدیمی ترین نامی که به شهر مینودشت نسبت داده شده «کبود جامه» است. حمدالله مستوفی درضمن ذکر ولایت مازندران درباره کبود جامه گوید: « ولایتی است و اکنون چون جرجان خراب است، مجموع ولایت داخل کبود جامه است. حاصلش ابریشم و انگور و غله بسیار می باشد و ولایتی عریض است». عوفی در لباب الاباب می نویسد: «کبود جامه قومی بودند که میان استر آباد و خوارزم زندگی می کردند. و شهری بنام «شهرک نو » یا «شهر نو» داشتند، که خرابه های آن هنوز در سرزمین گوگلان دیده می شود». علامه قزوینی در حواشی خود بر لباب می آورد، که کبود جامه نام حشمی است که میان استر آباد و خوارزم می نشسته اند و شهری داشتتند موسوم به «شهر نو ». مردم کبود جامه پس از استیلای مغولان بر خوارزم به این منطقه آمده و مستقر می شوند. پس از انحطاط دولت و تمدن جرجان که توسط حملات مغول صورت گرفت، منطقه جرجان زیر سیطره حکومت کبود جامه ها قرار گرفت. بعد از کلمه کبود جامه نام « حاجیلر » به این منطقه اطلاق شد، که بنا برموثق حاجیلرها، طایفه ای از گرایلوها می باشند، که آنها هم بخشی از کبود جامه ها بوده اند. درحقیقت، گرایلوها و حاجیلرها گروهی ازایلات مهاجرآذربایجان بودند، که در زمان صفویه، همزمان با مهاجرت گروهی ازمردم استان فارس به این سامان کوچ رانده شده اند. چنانکه از تصانیف کتاب (سفرنامه مازندران و استراباد) برمی آید که حاجی لر نام ایل وحشمی نیز می باشد که در این ناحیه سکنی گزیده بودند. استفاده از نام «سنگر» بعد از حاجیلر بوده است. سنگر، محله محدودی در بخش پسرک (از محلات شهرمینودشت) می باشد. علت نامگذاری آن این بوده که در یک مقطع زمانی خاص بین مردم حاجیلر و مهدی شاه (یکی ازخوانین فندرسک)جنگی صورت گرفت، که مردم حاجیلر به دفاع از حریم شهر پرداختند،که کلمه سنگر پسرک نیز به نوعی به این شهر اطلاق شد. این منطقه از سا ل 1316 (سال 1318به روایت دکتر ستوده) بعد از استحکام حاکمیت رضاشاه به جهت طبیعت بکر و چشم اندازهای بسیار زیبا که داشته است، دشت سبز، دشت بهشت، دشت مینو و نهایتاً مینودشت نامگذاری می شود. وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی شهرستان مینودشت با 700 کیلومتر مربع %2/4 ازخاک استان گلستان را به خود اختصاص داده و بین 55 درجه و 13 دقیقه و 30 ثانیه تا 56 درجه و یک دقیقه طول شرقی و 37 درجه و 29 دقیقه عرض شمالی از نصف النهار گرینویچ در قسمت شرق استان واقع شده و با مرکز استان (گرگان ) 110 کیلومتر فاصله داشته و بلندی آن از سطح دریا 180 متر است. این شهرستان از شمال به گالیكش، از جنوب به آزادشهر غرب شهرستان گنبد و از شرق به شهرستان‌های جاجرم و مانه و سملقان (استان خراسان شمالی) محدود است. آب و هوای مینودشت معتدل و مرطوب بوده و بیشترین و كم‌ترین درجه گرما، به ترتیب 45 درجه بالای صفر و 2 درجه زیر صفر گزارش شده است. همچنین میزان بارندگی سالانه به طور متوسط حدود 450 میلی متر است. شهرستان مینودشت طبق آمار سال 1390 دارای 80316 نفر جمعیت بود و شامل 19025 خانوار (7006 خانوار شهری و 12019 خانوار روستایی) می باشد که حدود%71 از این جمعیت سن بین 64- 15 سال یعنی جمعیت فعال را تشکیل می دهند. مردم مینودشت آریایی نژادند و به زبان فارسی و تركی سخن می گویند. مسیرهای ارتباطی و دسترسی به این منطقه را راه مینودشت - گنبد كاووس به درازای 15 كیلومتر، راه مینودشت - آزادشهر به درازای 25 كیلومتر و مسیر مینودشت – به گالیکش به درازای 10 كیلومتر تشكیل می‌دهند. از لحاظ اقلیمی از دو قسمت کوهستانی و جلگه ای تشکیل شده آب و هوای آن در ارتفاعات معتدل و کوهستانی و در نواحی کم ارتفاع و جلگه ای به آب و هوای معتدل نیمه گرمسیری تبدیل می شود. بادهای گرم پاییزی، زمستانهای سرد، تابستانهای گرم و مرطوب و هوای دلچسب و مطبوع بهار از ویژگیهای منحصر به فرد شهرستان مینودشت است. مینودشت بدلیل شرایط جغرافیایی منابع آبی متنوعی دارد که ( دارای 4 رودخانه و 20 چشمه ) رودخانه های نرمآب و چهل چای در بخش مرکزی و چشمه های گرو در دوزین، ارویس در ده چناشک، آق چشمه در تفرجگاه چهل چای و مینو در مبارک آباد از معروفترین آنها بشمار می روند. ضمن اینکه سد نرمآب نیز بروی رودخانه نرمآب در دهنه روستاهای جنگلده در حال احداث است و رودخانه های چهل چای و خرمالو از آزادشهر نیز به این سد از طریق تونل هدایت می شوند. مردم ترکیب جمعیتی این شهرستان متنوع است این شهر شامل اقوام محلی ساکن (معروف به قوم قزلباش٬ مازندرانی و تات)، و مهاجران قدیمی از جمله آذری، (سیستانی، خراسانی و شاهرودی) هستند. زبان‌های گفتاری رایج، ترکی قزلباش بوده و فارسی زبان مشترک مردم است. همچنین اکثر مردم این شهر ترک بوده و در انتهای اسم فامیلی آن ها «لو» وجود دارد. مثل بشارت لو، سرایلو، کرامتلو، پسرکلو، قزلسفلو، مصطفی لو، ممشلو، قره جلو (قره جان لو نیز تلفظ می شود). صنایع و معادن صنایع مرتبط با كشاورزی در شهرستان مینودشت رواج دارد. كارخانه‌های پنبه پاك‌كنی و محصولات دیگر این شهرستان در این منطقه به فراوانی وجود دارند. از معادن این شهرستان اطلاعات مستندی در دست نیست. کشاورزی و دام داری مینودشت به لحاظ شرایط آب و هوایی مناسب و خاك حاصل‌خیز منطقه ای كشاورزی است. آب و هوای كشاورزی از رودها و چشمه ها تأمین شده و محصولات كشاورزی آن گندم، جو و پنبه است. كشاورزی در این منطقه مكانیزه بوده و كم‌تر به شیوه‌ی سنتی اجرا می شود. دام داری در كنار كشاورزی از كارهای رایج مردمان این ناحیه به شمار می‌آید.