پوشاک سنتی کهگیلویه و بویر احمد؛ پوشاک زنان
لباس سنتی نشانه هویت و فرهنگ مردمان هر منطقه است. با ما همراه باشید تا با پوشاک سنتی زنان سرزمین کهکیلویه و بویر احمد آشنا شوید.
وضعیت لباس، شکل و دوخت پوشاک ایل نشین ها کاملاً مطابق با وضعیت طبیعی محیط زیست و درآمد اقتصادی آنان می باشد. اگرچه دیگر پوشاک ایل نشین ها رونق گذشته را ندارد و مانند دیگر آداب رسوم دچار تغییر گردیده، ولی مردان و خصوصاً زنان ایل هنوز خود را مقید به پوشاندن این لباس می دانند و در میان زنان پوشیدن لباس دیگری مورد تمسخر قرار می گیرد.
پوشاک زنان
دلگ یا ارخالق: دلگ نوعی کت زنانه با آستینهای بلند است که در رنگهای مختلف و به اقتضای سن شخص، با تزئینات زیبایی در فصول سرد و مراسم عروسی مورد استفاده قرار میگیرد.
جامه زنانه (جومه): این تنپوش از ٥/٢ تا ٣ متر پارچه در رنگهای شاد و متنوع و به صورت آستیندار و چاکدار دوخته میشود. بلندی این تنپوش معمولاً تا مچپا میباشد.
کلاه زنانه: کلاههای زنانه که عرقچین هم نام دارد عبارت است از پارچهای الوان و دستدوز که زنان عشایر آن را میدوزند. شکل این کلاه در ایلات بویراحمد و کهگیلویه متفاوت است به این صورت که در مناطق چرام، بویراحمد، باشت و دشمنزیاری همانند کلاههای زنان مناطق ممسنی و قشقایی، کوچک و سبک بوده اما در ایلات بهمئی و طیبی به تبعیت از زنان ایلات بختیاری این کلاه بزرگتر میباشد برای این که بتوان بر لبه آن مهره، منجوق و پولهای طلا و نقره دوخت تا زیبا به نظر آید. البته در میان ایلات ممسنی و قشقایی و بویراحمدی نیز رسم بکار بردن تزئینات بر کلاه از جمله پولکدوزی و دوخت پولهای نقره و سکههای طلا مرسوم است. این کلاهها بیشتر از پارچههای مخمل رنگارنگ دوخته میشود و با دو نخ زیر گلو بسته میشود. امروزه استفاده از کلاه کمتر رایج است و به جای آن از روسریهای شهری استفاده میشود.
روسری و چارقد: در ایلات به روسری، مقنعه، لچک و مینا نیز گفته میشود. مینا خاص زنان میانسال و جاافتاده و لچک و چارقد که اکثراً سفید و الوان است، مورد استفاده زنان جوان و عروسان و دختران میباشد. روسری و مینا را از تورهای سفید و سیاه درست میکنند. سفید و رنگین آن را جوانان و سیاه را زنان سالخورده میپوشند. بستن مینا در کهگیلویه با بویراحمد تفاوت دارد. در بویراحمد، باشت و چرام مینای کم طول و عرض مورد پسند میباشد اما زنان ایلات طیبی و بهمئی مانند زنان عرب از مقنعههایی که شرابههای آن تا کمربند آویخته و بیشتر مو و چانه را میپوشاند، استفاده میکنند.
دستمال: زنان دستمال را بر روی مقنعه و کلاه میپوشند. نحوه بستن و شکل دستمال در ایلات بختیاری، بهمئی و طیبی با ایلات بویراحمد، چرام، باوی و دشمنزیاری تفاوت دارد. دستمالهای ابریشمی سبک و کم طول و عرض و الوان را پشت کلاه قرار میدهند به طوری که مو و پولهای طلا و نقره که بر روی کلاه یا نوار تیره زرد رنگ آن دوخته میشود و به آن «اراج» یا نوار میگویند، پیدا است. زنان طیبی و بهمئی دستمالهای بلند سیاه، سرخ و الوان (هفت رنگ) انتخاب میکنند. بویراحمدیها لبه دستمال را تا پیشانی میبندند و موی سر کاملاً پنهان است. دستمال زنان جوان، الوان و زنان سالخورده و صاحب اولاد همگی سیاه رنگ است.
اکنون دستمالبندی میان زنانی که حافظ سنت ایلی هستند رایج است اما در میان زنان و دختران تحصیل کرده جز به هنگام عروسی و دید و بازدیدهای خانوادگی منسوخ شده است.
جوراب: جوراب نوعی پاپوش زنانه و مردانه بود که در شهرها از نخ به وسیله زنان بافته میشد و کفیِ چرمی به وسیله کفشگران شهری به آن وصل میشد.
تزئینات و زیورآلات زنان عبارت است از دوخت سکههای طلا روی پارچهای که پیشانی را میپوشاند، بند طلا و سوزن طلا و نقره که در زیر گلو آویزان است و به دست کردن دستبد طلا که البته این تزئینات در طبقه بزرگان مرسوم بوده و در طبقات اجتماعی پایینتر از سکههای نقره و موهای رنگارنگ و انگشتر نقره و دستمال استفاده میشده است. از جمله آرایشهایی که بیشتر عمومیت دارد، آویختن مهره و دکمههای الوان بر جامه و ارخالق و کلاه زنان مسن و دختران و حتی پسران و دختران کوچک میباشد.


