معرفی شهرستان هرسین؛ کرمانشاه شهرستان هرسین یكی از نواحی باستانی استان كرمانشاه است كه‌ پیشینه‌ی ‌تاریخی آن‌ با قدمت و تاریخ كرمانشاه عجین شده است. شهرستان هرسین در 45 کیلومتری جنوب شرقی استان کرمانشاه واقع شده که از جنوب به شهرستان دلفان استان لرستان، از شمال به شهرستان صحنه، از غرب به شهرستان کرمانشاه و از شرق به نهاوند محدود می شود. شهرستان هرسین از دو بخش مرکزی و بیستون و چهار دهستان تشکیل شده است. گلیم و قالی‌های بافته این شهرستان شهرت جهانی دارد. ارتفاع متوسط این شهرستان از سطح دریا ۱۵۸۲ متر است. بلندترین قله این شهرستان با ارتفاع ۲۷۴۹ متر در بخش بیستون و عمیق‌ترین غار خاورمیانه به عمق ۵۷۲ متر در این شهرستان قرار دارد. وضعیت جغرافیایی هرسین منطقه کوهستانی است که ارتفاعات موجود این شهرستان را محصور کرده و بیشتر در جهت شمال غربی و جنوب شرقی امتداد یافته اند و متعلق به دوران زمین شناسی هستند. دامنه های کم شیب، دره های عریض، جلگه های آبرفتی و سرابها از مهمترین ویژگی های طبیعی سرزمین هرسین به شمار می رود. وجه تسمیه و پیشینه تاریخی - هرسین هرسین یكی از نواحی باستانی استان كرمانشاه است. پیشینه تاریخی شهرستان هرسین با قدمت و تاریخ كرمانشاه عجین شده است. لسترنج در جغرافیای سرزمین های خلافت خاوری از قول حمدلله مستوفی می نویسد: «در همان حدود قلعه هرسین و در پای آن قلعه كوچكی واقع بود و این شهر كوچك هنوز در بیست میلی جنوب خاوری كرمان باقی است». صاحب عالم آرای عباسی، در زمره جلوداران لشگر ایران در مقابل لشگر عثمانی، از شاه سلطان خدابنده لو حاكم هرسین نام می برد. در دوره قاجاریه نیابت این محل با امین الرعایا و فرزندان او بوده است. مذهبی و فرهنگی فرهنگ مردم هرسین متأثر از دین و آئین اسلام (شیعه) است و در کنار آن آثاری از پیشینه قوم ایرانـی و مـواریث و مفاخــر خود در زندگی خانوادگی و اجتماعی دارند که بر اساس این دو کانون (دین و سنت قومی تاریخی) در حال زیستن است. ساکنان شهرستان هرسین با زبان کردی به لهجه لکی صحبت می‌کنند. نیاکان مردمان این دیار در ادوار مختلف تاریخی و فراز و نشیبهای دوران گذشته، به ویژه دوران اخیر برای کسب حریت و آزادگی و نیزامنیت ملی و تمامیت ارضی ،کارنامه ای درخشان را از خود در کتاب تاریخ ملت ایران به ثبت رسانده اند و در ادامه این مبارزات مردم هرسین در کنار ملت ادیب و تمدن ساز ایران در پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) برای استقلال، آزادی، استقرار یک نظام سیاسی مبتنی بر جمهوریت و اسلامیت، نقش چشمگیری از خود شان و در دوره مبارزه برای دفع تجاوز رژیم عراق درهشت سال جنگ تحمیلی بر کشور ایران مشارکت قابل ملاحظه و فعالی داشته اند که در این راستا جوانانی رادر دفاع از کشور و جمهوری اسلامی تقدیم نموده اند. زبان مردم هرسین مردم این شهرستان به دو صورت لکی وکردی آمیخته به زبان لکی سخن می‌گویند مردمان قسمت‌های شمالی یا به عبارتی بخش بیستون به کردی سخن می‌گویند اما این کردی با لهجه مردمان کردنشین اورامانات وکردستان فرق دارد و این لهجه با عبارات کردی کرمانشاهی و لکی آمیخته شده است اما مردم جنوب این شهرستان به مرکزیت هرسین عموما به لهجه لکی که تلفیقی است از زبان کردی و لری که زیر مجموعه گویش و زبان کردی است سخن می‌گویند این لهجه شباهتی نیز به لهجه فهلوی یا همان پهلوی باستان دارد وعباراتی که درمتون کهن فارسی باستان آمده در این گویش معمول و رایج است مانند پِیا= مرد ، آسِن=آهن ، آوا=آباد ، فِرَه= زیاد ، اَوُر= ابر ، زانستن = دانستن ، دَیِشت = دشت ، توُریا= قهرکرده ، وَفْرْ= برف ، بان = بالا ، لَوَر = چرا ، هُوَر= خورشید ، کُر= پسر و … مکان‌های دیدنی و تاریخی هرسین به واسطه آثار تاریخی به جای مانده در ارتفاعات بیستون دارای شهرت ملی و جهانی است. ارتفاعات کم نظیر بیستون، غار انار، غار داود، غار شهربانو، غار عسل و غار مرد و زن که همگی در ارتفاعات بیستون واقع شده اند به همراه امام زاده خلی لله در روستای چم سر، پل خسرو در راه قدیمی بیستون به سرماج، جاده باستانی ساسانی درطرفین بقایای پل خسرو بیستون، سراب نوژی وران در ۱۵ کیلومتری جاده بیستون – سنقر، شهر باستانی چمچال در بیستون، قلعه بستون در ابتدای راه بیستون به سنقر کلیایی، قلعه هرسین، کاخ شاهپور، کاروان سرای شیخ علیخان، ناحیه باستانی بیستون در هرسین و نقوش و کتیبه‌های باستانی در بیستون برخی از دیدنی‌های شهرستان هرسین را تشکیل می‌دهند. صنایع و معادن از صنایع و معادن شهرستان هرسین اطلاعات مستندی در دست نیست. صنعت و کشاورزی (اقتصادی) وجود دو راهه نور آباد به هرسین و برقراری ارتباط عمده استانهائی از کشور در آینده در این مسیر و نیز بزرگراه کربلا در محور بیستون افزون بر تأثیرات مثبت اقتصادی و انتقال فرهنگی، شهرستان هرسین را در موقعیت برتر و استراتژیکی قرارداده و می‌دهد که بزرگترین دستاورد راهها امتیازات برجسته ای است کـه می‌تواند هرسین را درجایگاه ویژه ای قرار دهد ، اراضی مستعد کشاورزی علی الخصوص زمینهای بخش بیستون (دشت چمچمال) و به نتیجه رسیدن پروژه‌های آب و خاک چمچمال در آینده و ارتباط آن در امر کشاورزی آن منطقه و تحولاتی که ایجاد خواهد نمود، بهره برداری ازمنابع آب رودخانه‌های دینور آب و گاماسیاب و سرابها و برنامه ریزی مطلوب برای استفاده بهینه از آب این سرابها و رودخانه‌ها برای امر کشاورزی، بازدید جهانگردان و ساماندهی بهتر صنعت توریسم و نیز رونق صنایع دستی بویژه گلیم هرسین که می‌تواند از آثار زیبای هنری مردم دیار هرسین باشد، از مراکز مهم اقتصادی و نیز از قابلیتها، استعداد‌ها و ظرفیتها و نقاط قوت شهرستان هرسین به حساب می‌آیند. که علاوه بر اینکه از این منابع درحال حاضر بهره برداری می‌شود لذا به نظر می رسد بخشهائی از قابلیتهای نهفته در خود دارند که باید با برنامه ریزی اصولی و علمی به فعلیت رسیدن آنها را شناسائی و مورد توجه قرار داد. کشاورزی و دام داری مردم‌ هرسین به کشاورزی و دام‌داری اشتغال دارند و محصولات گندم، جو، بنشن، چغندرقند، تره بار، سیب، انگور، هلو از محصولات عمده شهرستان است. محصولات سیب درختی، هلو، نخود، پنبه، گندم، جو، پیاز، چغندرقند از جمله محصولات‌ صادراتی شهر نیز هستند. کشاورزی شهرستان هرسین سنتی و نوع کشت آبی و دیمی است. آب کشاورزی از چشمه مخصوص چشمه سراب هرسین، کاریز، چاه ژرف و نیمه ژرف تامین می‌شود. جنس خاک شنی، رسی و سیاه خاک و بسیار حاصل خیز است. دام‌داری نیز در شهرستان هرسین مانند سایر بخش‌های این منطقه از موقعیت نسبتاً خوبی‌ برخوردار است و مواد لبنی از جمله فرآورده‌های صادراتی هرسین محسوب می‌شوند.