روستای دودان؛ مهد علم و ادب دودان یكی از قدیمی ترین روستاهای اورامان و مركز روشنفكری و علمی در سطح اورامانات بوده، این روستای زیبا در دوازده كیلومتری بخش باینگان قرار گرفته و نمای خیلی زیبایی دارد. روستای دودان یکی از قدیمی ترین روستاهای اورامانات به گواهی و استناد تاریخ روستایی در ۱۲ کیلومتری بخش باینگان از شهرستان پاوه قرار دارد. دودان از قدیم‌الایام مهد شخصیت‌های عارف و متدین و روشنفکربوده است. این روستای کهن در تقسیمات کشوری مرکز دهستان ماکوان از توابع بخش باینگان بوده ‌است. از مستندات تاریخی چنان بر می‌آید سکنی گزیدن آدمیزاد در این روستا همزمان است با استقرار مردم در بندر بصره عراق می‌باشد. دودان کلمه ای است عبری که از ریشه کلمه داوود یعنی از کلمه دوود عبری گرفته شده است که به معنی یار محبوب می باشد و شاید دلیل نام گذاری این روستا مهاجرت یهودیان (عبری زبانان) از بین النهرین به هورامان و غرب امپراطوری ایران بوده که عده ای از آنان در دودان ساکن شدند و بنا به تاریخ عبریان – هارامن یکی از پیامبران بنی اسرائیل از فلسطین عازم هورامان و آتشکده پاوه برای هدایت و رستگاری آنان شد و در آتشکده پاوه به درود حیات گفت و دودان یکی از مکانهایی است که احتمالاً در آنجا به خاک سپرده شده است. در دوران ظهور اسلام نیز دودانیان جز اولین طوایفی بودند که نمایندگانی را نزد عبدالله بن عمر (مامور لشکر کشی سپاه اسلام به هورامان) فرستادند و مشتاقانه دین اسلام را پذیرفتند و این روایت اسلام آوردن دودانیان در سند سواد اعظم که توسط عبدالله بن عمر و عمر بن خطاب نگارش یافته، ذکر شده است و بعد از این دوران شاهد ظهور عالمان و ادیبان بزرگی چون بابا سرهنگ دودانی، بابا جلیل، پیر میکاییل، پیر داود ،مصطفی دودانی، میرزا قولی ،شیخ یوسف دودانی و زنان بزرگی چون بی بی صبوره، بی بی تبریز، دده بگتر، سمن خانم، بی بی سائی و …. بوده است. براستی باید دودان را مهد علم و ادب و شعر و عرفان هورامان دانست، چون اگر شعر فارسی سابقه ای هزار و دویست ساله دارد شعر دودان (کوردی هورامی و فارسی) سابقه ای هزارو صد ساله دارد. دودان یكی از قدیمی ترین روستاهای اورامان و مركز روشنفكری و علمی در سطح اورامانات بوده، این روستای زیبا در دوازده كیلومتری بخش باینگان قرار گرفته و نمای خیلی زیبایی دارد. منطقه ایست گرمسیری و سنگلاخی همین سنگلاخ بودن باعث شده تا مردم این روستا از راه دامداری بویژه پرورش بز امرار معاش كنند. عشق و علاقه مردم این روستا باعث شده كه تاكنون در آنجا بمانند و هیچگاه این وطن مقدس خود را تنها نگذارند. اعتقادات ویژه ای برای خود دارند. مثلاً انارهایی در باغهای دودان وجود دارند كه رنگ دانه و پوست آنها مشكی است و معتقدند كه این انارها را حضرت خزر كاشته و جهت مداوای بیماری دل درد بكار می برنند و بسیار موثر است. یكی دیگر از ویژگی های این روستای تاریخی مقبره ی پیر میكائیل كه یكی از نود و نه پیر اورامان است می باشد. كسانی كه به مریضی تب و لرز مبتلا می گردند بر سر مرقد پیر میكائیل می روند بعد از چند دقیقه شفا می یابند. پیر میكائیل را به چند نام می شناسند و معروف است به پیر شش پنجه و او را پیر هزار مال جاف هم می گویند. زمانی طایفه ی پیر میكائیل در دودان هزار خانوار بوده اند اما متاسفانه به علت كوچ بی رویه امروزه رونقی برای این روستا نمانده است. اكنون حدود پنجاه خانوار از طایفه ی پیر میكائیل در آنجا هنوز سكونت دارند. تعدادی از مردم معتقدند آب دهان آنها جهت بیماری پوستی (واله مه ن) به كار می رود. از ویژگی های دیگر دودان چشمه ی بانه سلیكه و درخت تنومند بید پیر میكائیل است. آب چشمه ی بانه سیلكه همچون كافور سفید و از كوهی بلند سرازیر و به كنار درخت بید جریان دارد. این چشمه تا اوایل خرداد ماه، جاری است بعد از آن آب خشك می شود. نزد اهالی روستا هم آب و هم درخت مورد احترام ویژه ای برخوردارند بعد از وفات پیر میكائیل عده ی زیادی از طایفه اش به قره داغ عراق رفته و تا به حال پیشرفت قابل توجه ای داشته اند. مثلاً مولانا خالد ذوالجناحین كه در تاریخ اسلام مشهور و سر سلسله ی طریقه ی نقشبندیه است. طایفه ی دیگری كه در دودان به جای مانده اند به طایفه ی پیر زا مشهور هستند. دوشخصیت دیگر به اسمهای با پیر و داوده سوور در دودان مدفون هستند. شخصیت ها و شاعران عالی رتبه ی دیگر در دودان زیسته اند. از جمله: پیر داود دودانی، مصطفی دودانی، بابا جلیل دودانی، ده ده بگتری دودانی، میزا قولی دودانی، سمن خانم دودانی، بابا سرهنگ دودانی.