پیامی برای همیشه تاریخ (٢)
دومین محور اصلی این پیام که بخش عمده ای از آن را نیز به خود اختصاص داده است، دوری از تنازع و درگیری داخلی و حفظ وحدت است. اهمیت این موضوع به حدی است که امام رئوف، از خدا برای کسانی که چنین اصلی را زیر پا بگذارند، طلب عذاب دنیا و آخرت کرده است .
آیات قرآنی نیز بارها همین موضوع را به مسلمین یادآوری کرده و اختلافات درونی را منشأ نابودی عظمت و توان آنان بیان کرده است. (١)
توجه به این امر ضروری است که هر چند ممکن است بروز اختلاف بین مردم، امری عادی، معمولی و حتی روزمره تلقی شود، اما مهم آن است که چنین اختلافاتی بلافاصله و از راه درست خود رفع شود و اجازه گسترش و تعمیق آن و تبدیل شدنش به یک درگیری داخلی داده نشود.
قرآن علت وقوع این اختلافات ظاهری را در اموری مبنایی تر می داند(٢) و راه برون رفت از این تهدید را نیز، ارجاع اختلافات مومنین به همان اولیای امر معرفی کرده است و این شیوه را بهترین روش دانسته است. (٣) با رعایت و اهتمام به چنین اصولی است که مومنین به برادرانی تبدیل می شوند که مشمول رحمت الهی قرار گرفته اند(٤) و خیرخواهی یکدیگر را سرلوحه کار خویش قرار می دهند. (٥)
اما این تبعیت از دستورات امام (علیه السلام) همیشه وجود ندارد. اینجاست که امام رضا (علیه السلام) اخطار می کند که اگر طریقی دیگر توسط افراد انتخاب شود که موجب ایجاد، ابفا یا تشدید تنازع میان مسلمین شود، مورد نفرین حضرت قرار خواهند گرفت؛ نفرینی که عذاب سخت دنیا و خسران آخرت را به همراه خواهد داشت.(٦) این همان عذاب مهینی است که خداوند در قرآن کریم نیز به آن اشاره کرده و آن را عاقبت کسانی دانسته که خدا و رسولش را بیازارند. (٧)
طبق نص آیه قرآن، خدا وعده داده که امکان بخشش هر گناهی وجود دارد و تنها مواردی که استثنا شده، شرک به خداوند و گناهانی همپای آن است
شرک
یکی دیگر از مهم ترین محورهای موجود در پیام امام رضا (علیه السلام) به شیعیان، انذاری است که ایشان نسبت به آزار شیعیان داده اند. حضرت، این آزار رسانی را (حتی اگر درحد به دل گرفتن یا بدخواهی فردی از آنان باشد) غیر قابل بخشش توسط خداوند عنوان می کند. اهمیت این موضوع وقتی بیشتر نمایان می شود که بدانیم طبق نص آیه قرآن، خدا وعده داده که امکان بخشش هر گناهی وجود دارد و تنها مواردی که استثنا شده، شرک به خداوند و گناهانی همپای آن است. خداوند در قرآن می فرماید که خدا شرک به خود را نمی بخشاید و هر آنچه «کمتر از آن» باشد را برای کسانی که بخواهد، خواهد بخشید. (٨)
پس عجیب نیست اگر این گناه بزرگ باعث خروج روح ایمان از دل و بیرون رفتن از ولایت معصومین (علیهم السلام) شود.
البته تنها راه رفع این گناه، توبه است؛ توبه ای که بتواند فرد را به دایره ولایت الهی بازگرداند و انسان را از ظلمات گناه به نور رحمت و مغفرت الهی بازگرداند. (٩)
قرآن علت وقوع این اختلافات ظاهری را در اموری مبنایی تر می داند و راه برون رفت از این تهدید را نیز، ارجاع اختلافات مومنین به همان اولیای امر معرفی کرده است و این شیوه را بهترین روش دانسته است
سلامی از ولی
هر چند که سلام امام رضا (علیه السلام) به شیعیان، در ابتدای این پیام است، اما این سلام مربوط به «اولیا»ی آن حضرت است. آنچه این پیام درصدد برحذر داشتن شیعیان از آن است، خروج از همین دایره اطاعت و ولایت است. اما آنان که در این عهد باقی اند، اعمال بدی که از روی جهالت انجام داده اند اصلاح و گناهانی که از روی غفلت انجام داده و از آن توبه کرده اند، بخشیده خواهد شد، به چنین افرادی است که رسیدن به رستگاری وعده داده است. (١٠)
و سلام، همان قول پروردگار مهربان (١١) تقدیم همین یاران واقعی اولیا الله شده؛ سلامی که به دستور خداست و مژده دهنده رحمت الهی و بخشش جهالت ها (١٢)؛ سلامی که تحیت بهشتیان به یکدیگر در بهشت است. (١٣)
پی نوشت ها:
١- و اطیعواالله و رسوله و لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم (انفال/46)
٢- فاتقوالله و اصلحوا ذات بینکم و اطیعوا الله و رسوله ان کنتم مومنین (انفال/1)
٣- یا ایها الذین امنوا اطیعواالله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم فان تنازعتم فی شیء فردوه الی الله و الرسول ان کنتم تومنون بالله و الیوم الاخر ذلک خیر و احسن تاویلا (نساء/59)
٤- انما المومنون اخوة فاصلحوا بین اخویکم و اتقوالله لعلکم ترحمون (حجرات/ 10)
٥- والذین جاووا من بعدهم یقولون ربنا اغفرلنا و لاخواننا الذین سبقونا بالایمان و لا تجعل فی قلوبنا غلا للذین آمنوا (حشر/10)
٦- و من یشاقق الرسول من بعد ما تبین له الهدی و یتبع غیر سبیل المومنین نوله ما تولی و نصله جهنم و ساءت مصیرا (نساء/ 115)
٧-ان الذین یوذون الله و رسوله لعنهم الله فی الدنیا و الاخرة و اعد لهم عذابا مهینا (احزاب/57)
٨- ان الله لا یغفر ان یشرک به و یغفر ما دون ذلک لمن یشاء (نساء/48و116)
٩- الله ولی الذین آمنوا یخرجهم من الظلمات الی النور (بقره/257)
١٠- یصلح لکم اعمالکم و یغفر لکم ذنوبکم و من یطع الله و رسوله فقد فاز فوزا عظیما (احزاب/71).
١١- سلام قولا من رب رحیم (یس/58)
١٢- و اذ جاءک الذین یومنون بایاتنا فقل سلام علیکم کتب ربکم علی نفسه الرحمة انه من عمل منکم سوءا بجهالة ثم تاب من بعده و اصلح فانه غفور الرحیم (انعام/54)
١٣- و ادخل الذین امنوا و عملوا الصالحات جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها باذن ربهم تحیتهم فیها سلام (ابراهیم/23)
بخش اعتقادات شیعه تبیان
منبع: راسخون
