نقش عشایر در هشت سال دفاع مقدس
در منطقه عملیاتی غرب كشور، هر گاه نیاز به اطلاعات از دشمن بود، قرارگاه غرب ابلاغ می نمود كه گمجن اسیر بیاورد. افراد این گروه ها قادر بودند كه در مناطق كوهستانی مسافت زیادی را طی نموده و در قلب خطوط دشمن نفوذ كرده كسب خبر نموده و دشمن را اسیر نمایند. استعداد این گروه ها بین 9 تا 15 نفر متغیر بوده و محل استقرار آن ها در قرارگاه تاكتیكی گمجن بود.
در منطقه عملیاتی غرب كشور، هر گاه نیاز به اطلاعات از دشمن بود، قرارگاه غرب ابلاغ می نمود كه گمجن اسیر بیاورد. افراد این گروه ها قادر بودند كه در مناطق كوهستانی مسافت زیادی را طی نموده و در قلب خطوط دشمن نفوذ كرده كسب خبر نموده و دشمن را اسیر نمایند. استعداد این گروه ها بین 9 تا 15 نفر متغیر بوده و محل استقرار آن ها در قرارگاه تاكتیكی گمجن بود.
سیستم فرماندهی و كنترل در گمجن عشایری
در دوران دفاع مقدس كنترل عملیاتی گمجن به ویژه در عملیات آرام سازی منطقه در اختیار قرارگاه عملیاتی غرب بود. در مناطق سرپل ذهاب، گیلانغرب و سومار كنترل عملیاتی گمجن به لشكرها و تیپ های در خط محول گردید كه این لشكرها و تیپ ها نیز در برخی از موارد این كنترل عملیاتی را به تیپ ها و یكان های تابعه در خط محول می نمودند.
فرماندهی و كنترل عشایر را افسران و درجه داران ارتش بر عهده داشتند. كلیه كادر اداره كننده گمجن موقت بودند، به جز فرماندهی گمجن و تعدادی از فرماندهان گردان های عشایری، بقیه برای یك دوره عملیاتی 45 روزه- بعدا به 3تا4 ماه افزایش یافت- و اكثراً از عناصر داوطلب ستاد مشترك ارتش متشكل از قرارگاه و ادارات تابعه آن، دژبان مركز و سازمان قضایی و نیروی هوایی به جبهه اعزام می شدند. افزون بر پرسنل فوق، نیروی زمینی ارتش نیز با اختصاص تیم های عملیاتی نوهد، افسران و درجه داران مامور از فرماندهی آماد و خدمات، دافوس و همچنین با واگذاری به طور متوسط 200 سرباز ، فرماندهی و ستاد گمجن و یكان های عملیاتی گمجن را تقویت می نمود.
در اوایل جنگ یكی از ارزنده ترین فعالیت های عملیاتی گمجن را اجرای گشتی رزمی ( عملیات چریكی) تشكیل می داد. اولین گشتی رزمی گمجن در 14 مهر 1359 در منطقه گیلانغرب و در موقعیت فوق العاده حساس همزمان با تلاش مجدد دشمن برای تصرف گیلانغرب اجرا گردید. در این عملیات رزمی بزرگترین پایگاه دیده بانی دشمن تصرف و كلیه دیده بانان عراقی كشته و متواری شدند، به نحوی كه فعالیت توپخانه دشمن برای مدتی از كار افتاد.
افرادی كه از زمان تشكیل این نیرو تا واگذاری آن به سپاه پاسداران، فرماندهی این نیرو را برعهده داشتند: مرحوم امیر سرتیپ محمود رستمی كه در زمان مسولیت درجه سرگردی و در مقطعی سرهنگی داشت، سرهنگ دو پیاده نورالدین طباطبایی، سرگرد محمد شهسواریان، سرهنگ عبدالله مهرپویا و سرگرد احمد اسدی بودند.
عملیات گشتی گمجن عشایری
در اوایل جنگ یكی از ارزنده ترین فعالیت های عملیاتی گمجن را اجرای گشتی رزمی ( عملیات چریكی) تشكیل می داد. اولین گشتی رزمی گمجن در 14 مهر 1359 در منطقه گیلانغرب و در موقعیت فوق العاده حساس همزمان با تلاش مجدد دشمن برای تصرف گیلانغرب اجرا گردید. در این عملیات رزمی بزرگترین پایگاه دیده بانی دشمن تصرف و كلیه دیده بانان عراقی كشته و متواری شدند، به نحوی كه فعالیت توپخانه دشمن برای مدتی از كار افتاد.
در منطقه عملیاتی غرب كشور، هر گاه نیاز به اطلاعات از دشمن بود، قرارگاه غرب ابلاغ می نمود كه گمجن اسیر بیاورد. افراد این گروه ها قادر بودند كه در مناطق كوهستانی مسافت زیادی را طی نموده و در قلب خطوط دشمن نفوذ كرده كسب خبر نموده و دشمن را اسیر نمایند. استعداد این گروه ها بین 9 تا 15 نفر متغیر بوده و محل استقرار آن ها در قرارگاه تاكتیكی گمجن بود. ماموریت اصلی این گروه ها در وهله نخست اجرای گشتی های برد بلند و در سایر موارد از آنان به عنوان گروه های ضربت و احتیاط گمجن استفاده می گردید. با توجه به گسترش نیروهای دشمن، اولین گروه گشتی برد بلند گمجن در خرداد ماه 1360 به نام گروه ضربت حمزه در گیلانغرب تشكیل گردید. پس از مدتی گروه های گشتی دیگری سازماندهی شدند كه از جمله مهمترین آن ها می توان گروه گشتی حشمت كوه پیكر، گروه گشتی نعمت كوه پیكر و گروه گشتی شهید سید كریم احمدی را نام برد.
فرآوری: عاطفه مژده
بخش فرهنگ پایداری تبیان
منابع و مآخذ
1- كریم سنجابی، امیدها و ناامیدی ها(خاطرات سیاسی)چاپ اول ، نشر كتب(لندن)، 1368
2- سون تزو، هنر جنگ، ترجمه محمود كی، چاپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران، چاپ دوم ، 1358
3- محمود رستمی،فرهنگ واژه های نظامی، انتشارات ایران سبز،تهران،1368
4- عبدالله رفیعی، دولت ها و افكار عمومی(جنگ روانی)،تهران، نشریه پژوهش دادار، 1383
5- آیین نامه عملیات ستاد مشتركارتش جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم 1379
6- نشریه عملیات گشتی و ویژه، معاونت آموزش نزاجا، چاپ اول، 1364
7- روزنامه كیهان
8- روزنامه اطلاعات
9- اسناد موجود در مركز اسناد سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران
10- محمود رستمی، نقش گمجن(گروه رزمی مشترك جنگ های نامنظم) عشایر غرب كشور در هشت سال دفاع مقدس و نحوه بكارگیری آن، ستاد فرماندهی كل آجا،1388
