نزدیک اذان مغرب وقتی صدای چاووشی‌خوان زمزمه می‌کند بازآ که در فراق تو چشم امیدوار... چون گوش روزه‌دار بر الله اکبر است... آن لحظه‌ای که حس و حالش وصف ناشدنی است تا نغمه‌ای از مناجات‌خوانی بر روح و روان‌ت نقش ببندد که آری خوش است وقت حریفان به بوی عود... وز سوز غافلند که در جان مجمر است تا با رسم نقاره خوانی نوید روزهای رحمت و نزدیک شدن به دل‌ها را بدهند. «چاووشی‌خوانی»، «نقاره‌خوانی»، «ذکرخوانی»، «منقبت‌خوانی»، «صلوات‌خوانی» از نغمه‌های موسیقی ماه رمضان بودند که در گوشه و کنار کشور در شهرهای مختلف آوازها را می‌شنیدیم. نغمه‌هایی که روح و روان‌اند «نقاره‌خوانی» از آن رسم‌هایی بود که با دیدن و رویت هلال ما ایرانی‌ها روزهای اول نقاره می‌زدند تا رسیدن ماه رحمت را خبر دهند. در شاهنامه فردوسی هم نزدیک به هجده‌بار از نقاره‌زنی یاد شده که می‌توانیم رسم نقاره‌زنی را به پیش از اسلام ربط دهیم که بعد از اسلام به شیوه‌ای دیگر ادامه پیدا کرد. چاووش‌خوانان هم در ماه رمضان به خیابان‌ها می‌آمدند تا مسلمانان را با روزهای مبارک رمضان عجین کنند و افرادی که نمی‌توانند روزه بگیرند حواسشان به روزه‌داران باشد البته چاووش‌خوانان در روزهای آخر ماه رمضان هم به «الوداع‌خوانی» می‌پرداختند تا به استقبال ماه شوال بروند. رسومات اقوام مختلف در ماه مبارک رمضان «مناجات‌خوانی»، «سحرخوانی»، «شب‌خوانی رمضان»، «سحرآوازی»، «مناجات سحری» و «دم‌دم سحری» از نغمه‌های مشهور ایام ماه مبارک رمضان بود که به وقت سحر در مناطق مختلف کشور می‌خواندند. نغمه‌خوانی‌ها در اقوام مختلف ویژگی‌های خودش را داشت و همچنان این ویژگی‌ها قابل اعتنا است مثلا در خراسان و کرمان همچنان مردم به نقاره زنی در این ایام اعتقاد دارند، ترکمن‌ها هم موسیقی مخصوص رمضان را پس از سال‌ها حفظ کردند، در بوشهر آیین مهم «دم دم سحری» همچنان پابرجاست. البته ترکمن‌ها از دوتار و مردم کرمانشاه از تنبور و در خانقاه‌ها از دف در مراسم سحر خوانی استفاده می‌کردند مناجات‌هایی که قلب را می‌خواند نغمه‌خوانی‌ها دمی از معنویت را برای انسان‌ها زنده می‌کرد تا آنان را در این راه معنوی و رحمت یاری کند، «منقبت خوانی» که در ایام ضربت خوردن و شهادت امیرالمومنین علیه‌السلام اجرا می‌شد اشعار حزن‌انگیز و غمناکی بود که روایت‌خوانی می‌شد در اصل منقبت‌خوانی برای شب‌های قدر بود تا در رثای امیر مومنان خوانده شود. البته در نیمه ماه مبارک رمضان مناجات‌های حسنی و مولودی‌خوانی هم خوانده می‌شود و یکی دیگر از نغمه‌های مهم و معروف «صلوات‌خوانی» است که با صوت زیبا اجرا می‌شد در برخی از شهرها صلوات‌خوانی‌های شاد هم وجود داشت که قرائت می‌شد مثلا سحرخوانان تا نزدیک اذان به خواندن مشغول بودند و زمانی‌که به اذان نزدیک می‌شدند، ابیاتی را می‌خواندند که پایان هر بیت آن با یک صلوات همراه بود و همین رمزی بود که مردم تازه‌بیدارشده را آگاه می‌کرد که دیگر وقت کمی برای خوردن سحری دارند.