درباره «چفیه» چه میدانیم؟
«چفیه» روسری پنبهای مربع شکل با طرح چهارخانهای متمایز است که در بسیاری از نقاط جهان عرب پوشیده میشود، طرح سیاه و سفید این روسری نمادی از مبارزه فلسطینیها برای تعیین سرنوشت، عدالت و آزادی است.
الگوی روی روسری هر کدام مفهومی دارد، طرح برگ زیتون نشان دهنده استقامت، قدرت و انعطاف پذیری، طرح تور ماهی نشان دهنده ماهیگیران فلسطینی و ارتباط مردم با دریای مدیترانه و طرح پررنگ نشان دهنده مسیرهای تجاری با بازرگانان همسایه فلسطین است. همچنین زمان اعتراضات اعراب نسبت به حکومت استعماری بریتانیا در دهه ۱۹۳۰ محبوبیت پیدا کرد.
امروزه چفیه در سطح جهانی توسط افراد، فعالان و سازمانها برای حمایت از آرمانهای فلسطین پذیرفته شده و کاربرد دارد.
شاخه «درخت زیتون» نمادی از صلح
شاخه درخت زیتون ریشههای تاریخی و فرهنگی عمیقی در فلسطین دارد و شاخههای آن برای قرنها با صلح و رفاه همراه بوده است.
برگهای درختان زیتون نسبت به خشکسالی، دمای زیر صفر، یخبندان و حتی آتشسوزی مقاوم و قابل تحمل هستند از همینرو، نمادی از مقاومت فلسطین در برابر اشغالگری رژیم اسرائیل و ارتباطشان با سرزمین اشغالی است.
حدود ۸۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ خانواده فلسطینی برای درآمد خود به برداشت زیتون متکی هستند، به طور سنتی، فصل برداشت محصول زمان جشن و شادی فلسطینیها است اما محدودیتهای شدید رژیم اسرائیل و حملاتشان بر آنان سایه افکنده است.
طبق گزارش سازمان ملل بیش از ۵۰۰۰ درخت زیتون متعلق به فلسطینیان در کرانه باختری در پنج ماه اول سال ۲۰۲۳ در اثر حملات رژیم اسرائیل آسیب دیدهاند.
«سوزندوزی یا تاتریز» روی پارچه
هنر گلدوزی فلسطینی یا (تاتریز) هنری با نخ و سوزن روی پارچه است که نسل به نسل به زنان فلسطینی منتقل شده. در مناطق مختلف سبکهای متنوع و منحصر بهفردی از این سوزندوزیها (تاتریز) وجود دارد. هر الگو معانی یا داستانهای متمایزی دارد که از نقوش الهام گرفته طبیعت مانند درختان و دیگر اشکال هندسی است.
رایجترین لباسی که با گلدوزی تزئین میشود لباسهایی است که زنان فلسطینی میپوشند. لباسها معمولا از جنس کتان، پنبه، پشم یا ابریشم هستند و با دست یا در مراکز بافندگی بافته میشوند. سال ۲۰۲۱، یونسکو گلدوزی سنتی فلسطین را به فهرست میراث فرهنگی ناملموس خود اضافه کرد.
نماد «کلید» برای فلسطینیها
سال ۱۹۴۸، رژیم صهیونیستی ۷۵۰۰۰۰ فلسطینی را از خانهها و سرزمینهای خود بیرون کرد که به نکبه (در زبان عربی فاجعه) معروف شد. آن افراد کلیدهای خود را با خود بردند و مطمئن بودند روزی به سرزمین خود برمیگردند.
همچنان فلسطینیان کلید خانههای خود را به عنوان نماد امید و عزم در دستشان میگیرند که نشان دهنده حق بازگشت آنان به فلسطین است (اصلی که در قوانین بینالمللی ذکر شده به افراد حق بازگشت به خانههای خود را میدهد.)
در حمله اخیر رژیم اسرائیل به غزه، بیش از ۱.۵ میلیون فلسطینی از خانههای خود مهاجرت کردند که دو برابر تعداد آوارگان در جریان نکبه در سال ۱۹۴۸ است. برای فلسطینیان، نکبه یک رویداد تاریخی مجزا نیست این یک روند مداوم جابجایی است که هرگز متوقف نشده است.
«نقشه» فلسطین؛ نماد تاریخی
نقشه تاریخی فلسطین نشان دهنده منطقه جغرافیایی مرتبط با این منطقه قبل از رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸ است. زمانیکه رژیم صهیونیستی ۷۵۰ هزار فلسطینی را از خانههای خود بیرون کردند و ۷۸ درصد از فلسطین تاریخی را به تصرف خود درآوردند ۲۲ درصد باقیمانده به کرانه باختری اشغالی و نوار غزه رفتند.
هفت میلیون پناهنده فلسطینی ثبت شده در اردوگاههای فلسطین و کشورهای همسایه زندگی میکنند. مصیبت آوارگان فلسطینی طولانیترین مشکل حل نشده پناهندگان در جهان است.
حالا گردنبندهایی به شکل نقشه فلسطین ساخته میشود و جزئیات پیچیدهای از مرزها و شهرها را در نقشه نشان میدهد تیشرتها و اقلام مختلفی که نقشه تاریخی فلسطین بر روی آن کشیده شده به عنوان ابراز همبستگی با فلسطین است.
قلب فلسطین؛ در بیت المقدس
محوطه مسجد الاقصی در بیت المقدس در قلب درگیری رژیم اسرائیل و فلسطین قرار دارد. محوطه ۱۴ هکتاری «۳۵ جریب» شامل مسجد القبلی «گنبد خاکستری» و قبه الصخره «گنبد طلایی» است و اهمیت مذهبی، فرهنگی و سیاسی عمیقی برای فلسطینیان دارد.
مسلمانان بر این باورند که در سفر شبانه (اسراء و معراج) حضرت محمد صلیالله علیه از الاقصی به آسمان عروج کرد. به این ترتیب، پس از کعبه در مکه و مسجد النبی در مدینه، یکی از مقدسترین مکانهای اسلام به شمار میرود.
رژیم اسرائیل به طور مکرر حملات، بستن و محدودیتهایی را بر نمازگزاران مسلمان در این مکان انجام میدهد.
«هاندالا» شخصیت کاریکاتوری مهم فلسطینیها
«هاندالا» یک شخصیت کارتونی است که توسط کاریکاتوریست فلسطینی «ناجی العلی» خلق شده که تجربه پناهندگی دوران کودکیاش و وضعیت غمبار دائمی فلسطینیان را منعکس میکند.
اولین نسخه از این کاریکاتور سال ۱۹۶۹ در روزنامه کویتی منتشر شد. با این حال، سال ۱۹۷۳ پس از جنگ اکتبر، العلی شروع به کشیدن هاندلا با پشت برگردان کرد تا نشان دهد چگونه جهان به فلسطینیها پشت کرده است.
«هاندلا» پابرهنه با لباسهای ژندهپوش است مانند بچههای اردوگاه پناهندگان که العلی به یاد میآورد زمانی که ۱۰ ساله بود و مجبور به ترک روستایش شد. نام هاندالا از «هندال»، میوه تلخی که در مناطق خشک فلسطین میروید گرفته شده است که وقتی بریده میشود دوباره رشد میکند و ریشههای عمیقی دارد. سال ۱۹۸۷ «ناجی العلی» در لندن ترور شد و هیچ کس به قتل او متهم نشد.
«هندوانه» مهمترین میوه نمادین برای فلسطین
هندوانه شاید نمادینترین میوه برای فلسطین باشد. هندوانه رنگهای مشابهی با پرچم فلسطین دارد - قرمز، سبز، سفید و سیاه - بنابراین بهعنوان اعتراض به سرکوب پرچمها و هویت فلسطین توسط اسرائیل استفاده میشود.
پس از جنگ ۱۹۶۷ رژیم صهیونیستی اسرائیل کنترل کرانه باختری و نوار غزه را به دست گرفت و بیتالمقدس شرقی را ضمیمه کرد و پرچم فلسطین را در اراضی اشغالی ممنوع کرد. وقتی پرچم ممنوع شد هندوانه به عنوان نمادی از مقاومت مورد توجه قرار گرفت. در هنر، پیراهنها، گرافیتیها، پوسترها و... شکلکهای هندوانه در رسانههای اجتماعی ظاهر شد.
با ممنوع شدن پرچم فلسطین همچنین سازمان صلح عربی، پرچم فلسطین را - به شکل هندوانه - روی ۱۲ تاکسی خدماتی تلآویو قرار داد.
در جنگ کنونی، مردم از ایموجی هندوانه به عنوان راهی برای جلوگیری از «شدوبن شدن» در رسانههای اجتماعی هنگام ارسال پست درباره رویدادهای جاری در غزه استفاده میکنند.
