سنت حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ دومین منبع اسلام است. سنت نبوی هم مثل قرآن دربردارندۀ حقایقی است که ۱۴۰۰ سال پیش در دسترس نبود. مسألۀ هفت زمین یکی از آنهاست که در چند حدیث نبوی بیان شده از جمله:

یک. از ابوسلمه روایت شده که میان او و شخصی دیگر دربارۀ قطعه‌زمینی اختلاف پیش آمد.  وقتی عایشه همسر رسول خدا این خبر را شنید گفت: ابوسلام، از تصرف زمین به ناحق دست بردار؛ چون از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ شنیدم که فرمود:

«هر کس یک وجب زمین از دیگری غصب کند، در قیامت آن زمین را از هفت‌طبقه‌اش همانند طوق به گردن او می‌اندازند. » (صحیح بخاری، کتاب ظلم)

دو. امام علی علیه‌السلام روایت دیگری را از رسول خدا نقل می‌کند که فرموده‌اند:

«هر کس قطعه‌ای از زمین را به ناحق بگیرد، روز قیامت هفت زمین را فرو خواهد برد.» (صحیح بخاری، کتاب ظلم)

حدیث یادشده، ظلم را به طور کلی و غصب ناعادلانۀ زمین دیگران را به طور خاص نفی می‌کند. اما منظور از هفت زمین چیست؟

مطالعات زمین‌شناسی نشان می‌دهد که زمین از هفت طبقه تشکیل شده و از لایه‌های داخلی تا بیرونی به شرح زیر است:

(۱) هسته درونی جامد: ۱.۷٪ از جرم زمین؛ عمق ۵، ۱۵۰ - ۶، ۳۷۰ کیلومتر (۳، ۲۱۹ - ۳، ۹۸۱ مایل)

هسته درونی جامد است و به گوشته متصل نیست و در هسته بیرونی مذاب معلق است. این ماده در نتیجه انجماد تحت فشار جامد شده است که برای بیشتر مایعات در هنگام کاهش دما یا افزایش فشار رخ می دهد.

(۲) هسته بیرونی مایع: ۳۰.۸٪ از جرم زمین؛ عمق ۲، ۸۹۰ - ۵، ۱۵۰ کیلومتر (۱، ۸۰۶ - ۳، ۲۱۹ مایل)

هسته بیرونی مایعی داغ و رسانای الکتریکی است که در آن حرکت همرفتی رخ می دهد. این لایه رسانا با چرخش زمین ترکیب می شود تا یک اثر دینامو (نظریه دینامو یا اصل نظری ژنراتور زمین) ایجاد کند که سیستمی از جریان‌های الکتریکی به نام میدان مغناطیسی زمین را حفظ می کند. همچنین مسئول تکان‌های ظریف چرخش زمین است. این لایه به اندازه آهن مذاب خالص متراکم نیست که نشان دهنده وجود عناصر سبک‌تر است. دانشمندان گمان می کنند که حدود ۱۰ درصد از لایه از گوگرد و/یا اکسیژن تشکیل شده است زیرا این عناصر در کیهان فراوان هستند و به آسانی در آهن مذاب حل می‌شوند.

(۳) لایه "D" شامل سه درصد از جرم زمین؛ عمق ۲۷۰۰ - ۲۸۹۰ کیلومتر (۱، ۶۸۸ - ۱، ۸۰۶ مایل)

این لایه ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر (۱۲۵ تا ۱۸۸ مایل) ضخامت دارد و حدود ۴ درصد از جرم پوسته گوشته را تشکیل می دهد. اگرچه اغلب به عنوان بخشی از گوشته پایینی شناخته می شود، ناپیوستگی های لرزه ای نشان می دهد که لایه "D" ممکن است از نظر شیمیایی با گوشته پایینی که بالای آن قرار دارد متفاوت باشد. دانشمندان این فرضیه را مطرح می‌کنند که این ماده یا در هسته حل می‌شود، یا می‌تواند از طریق گوشته فرو برود، اما به دلیل چگالی آن، در هسته فرو نمی‌رود.

(۴) گوشتۀ پایین: ۴۹.۲٪ از جرم زمین؛ عمق ۶۵۰ - ۲، ۸۹۰ کیلومتر (۴۰۶ -۱، ۸۰۶ مایل)

گوشته پایینی حاوی ۷۲.۹ درصد از جرم پوسته گوشته است و احتمالاً عمدتاً از سیلیکون، منیزیم و اکسیژن تشکیل شده است. همچنین احتمالا حاوی مقداری اهن، کلسیم و الومینیوم است.   دانشمندان این استنتاج ها را با فرض اینکه زمین دارای فراوانی و نسبت مشابهی از عناصر کیهانی است که در خورشید و شهاب سنگ های اولیه یافت می شود، انجام می‌دهند.

(۵) گوشته میانی (منطقه گذار) : ۷.۵٪ از جرم زمین؛ عمق ۴۰۰ - ۶۵۰ کیلومتر (۲۵۰-۴۰۶ مایل)

میان‌کره یا مزوسفر (گوشته میانی)، که گاهی اوقات لایه بارور نامیده می شود، شامل ۱۱.۱٪ از جرم پوسته گوشته است و منبع ماگمای بازالتی است. همچنین حاوی کلسیم، آلومینیوم و گارنت است که یک ماده معدنی سیلیکات حاوی آلومینیوم پیچیده است. این لایه در هنگام سردی به دلیل گارنت متراکم است. هنگامی که گرم است شناور است زیرا این مواد معدنی به راحتی ذوب می شوند و بازالت را تشکیل می دهند که سپس می تواند از طریق لایه های بالایی به عنوان ماگما بالا رود.

(۶) گوشته بالا: ۱۰.۳٪ از جرم زمین؛ عمق ۱۰ تا ۴۰۰ کیلومتر (۶ تا ۲۵۰ مایل)

گوشته بالایی شامل ۱۵.۳ درصد از جرم پوسته گوشته است. قطعاتی برای مشاهده ما توسط کمربندهای کوه فرسوده و فوران های آتشفشانی حفاری شده است. الیوین (Mg,Fe)۲SiO۴ و پیروکسن (Mg,Fe)SiO۳ مواد معدنی اولیه موجود در این روش بوده اند. این مواد و سایر مواد معدنی در دماهای بالا مقاوم و کریستالی هستند. بنابراین، بیشتر آن ها از ماگمای در حال رشد ته نشین می شوند، یا ماده جدیدی را تشکیل می دهند یا هرگز گوشته را ترک نمی‌کنند. بخشی از گوشته بالایی به نام آستنوسفر ممکن است تا حدی مذاب باشد.

(۷) لیتوسفر. پوسته اقیانوسی: ۰.۰۹۹٪ از جرم زمین؛ عمق ۰-۱۰ کیلومتر (۰ - ۶ مایل)

سخت‌ترین و بیرونی‌ترین لایه زمین که شامل پوسته و گوشته بالایی است، لیتوسفر نامیده می‌شود. پوسته اقیانوسی شامل ۰.۱۴۷ درصد از جرم پوسته گوشته است. اکثر پوسته زمین از طریق فعالیت های آتشفشانی ساخته شده است. بیشتر پوسته زمین از طریق فعالیت‌های آتشفشانی ساخته شده است. سامانه خط الراس اقیانوسی، شبکه‌ای از آتشفشان‌ها به طول ۴۰۰۰۰ کیلومتر (۲۵۰۰۰ مایل)، پوسته اقیانوسی جدیدی را با سرعت ۱۷ کیلومتر مکعب در سال تولید می کند که کف اقیانوس را با بازالت می پوشاند. هاوایی و ایسلند دو نمونه از تجمع توده های بازالت هستند.

(این تصویر برشی از پوسته زمین و گوشته بالایی است که صفحات لیتوسفر (ساخته‌شده از لایه پوسته و قسمت بالایی گوشته) را نشان می‌دهد که بر روی استنوسفر (گوشته بالایی) حرکت می‌کنند.)

پوسته قاره ای حاوی ۰.۵۵۴ درصد از جرم پوسته گوشته است. این قسمت بیرونی زمین است که اساساً از سنگ های کریستالی تشکیل شده است. این کانی‌های شناور با چگالی کم هستند که عمدتاً توسط کوارتز (SiO۲) و فلدسپات‌ها (سیلیکات‌های فقیر از فلز) غالب هستند. پوسته (اعم از اقیانوسی و قاره ای) سطح زمین است. به این ترتیب، سردترین قسمت سیاره ما است. از آنجایی که سنگ های سرد به آرامی تغییر شکل می دهند، ما به این پوسته بیرونی سفت و سخت به عنوان لیتوسفر (لایه سنگی یا قوی) اشاره می کنیم.

(این تصویر تقسیمات داخلی زمین به ۷ لایه را نشان می‌دهد.)

نتیجه‌گیری

نظریۀ طبقات زمین با حدیث ذکرشده از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌ سازگار و از دو جهت، نشان‌دهندۀ اعجاز است:

یک. این تعبیر حدیث که «در قیامت زمین‌های هفتگانه را فرو خواهد برد»، حاکی از قشربندی این زمین‌ها به دور یک مرکز است.

دو. دقتی که پیامبر اسلام به هفت لایه درونی زمین مبذول داشته است.

شناخت این حقایق در ۱۴۰۰ سال جز از طریق وحی آسمانی ممکن نبوده است.

منابع:

Beatty، J. K. و A. Chaikin، eds.  منظومه شمسی جدید  Massachusetts: Sky Publishing، ۳rd Edition، ۱۹۹۰.

مطبوعات، فرانک و ریموند سیور  زمین.   New York: W. H. Freeman and Company، ۱۹۸۶.

دانه، مایکل A. افق. Belmont، California: Wadsworth، ۱۹۹۵.

النجار، زغلول  Treasures In The Sunnah: A Scientific Approach: Cairo، Al-Falah Foundation، ۲۰۰۴.