ببخشید چرا حاکمیت، مسالۀ حجاب رو به همهپرسی نمیگذاره؟ این کار، بسیار هزینهزاست، به همین دلیل در همه جای دنیا، همهپرسی رو فقط برای مسائل بسیار مهم و کلان برگزار میکنن. ما هم مثل بقیه کشورها معتقدیم تا زمانی که ضرورت ایجاب نکرده، نباید رفت سراغ گزینۀ همهپرسی.
- الو تبیان! ببخشید چرا، مسالۀ حجاب رو به همهپرسی نمیگذاره؟ - این کار، بسیار هزینهزاست، به همین دلیل در همه جای دنیا، همهپرسی رو فقط برای مسائل بسیار مهم و کلان برگزار میکنن. ما هم مثل بقیه کشورها معتقدیم تا زمانی که ضرورت ایجاب نکرده، نباید رفت سراغ گزینۀ همهپرسی.
- یعنی شما معتقد نیستید که امروز مهمترین چالش نظام، مسأله حجابه؟ - خیر. مهمتر از حجاب، مسألۀ اقتصاد و معیشت مردمه با این وجود، نه اینها و نه دهها مسأله بااهمیت دیگه مثل بیکاری، برجام، گرانی بنزین و... مسألۀ «اصلی» و «بسیار مهم» نظام نیستند. طبق اصل 59 قانون اساسی، فقط مسائل «اساسی» و «بسیار مهم» کشور رو میشه به همهپرسی گذاشت نه هر مسألۀ فرعی مهم یا مهمتر رو.
- پس باید بگیم اصل 59 قانون اساسی، صرفا جنبۀ صوری و تشریفاتی داره. - چرا اینطور فکر میکنید؟ - چون ظاهراً هیچ مسألهای توی کشور ما، اساسی و بسیار مهم نیست تا نیازمندِ مراجعه به آراء عموم مردم باشه. - خیر. اینطور نیست. ما از اول انقلاب تا امروز، سه همهپرسی موفق برگزار کردیم. دوازدهم فروردین 58 برای نوع حکومت، دوازدهم آذر همون سال برای قانون اساسی، ششم مرداد 68 برای بازنگری در قانون اساسی.
- ولی کشورهای دیگه اینطور نیستند، اونها برای هر موضوع چالشبرانگیزی که ماهها فکر و احساسات مردم رو درگیر کنه، همهپرسی برگزار میکنن. - شواهد، خلاف این ادعا رو ثابت میکنه. از فرانسه که به ادعای خودشون مهد دموکراسی است! شروع کنیم؟ آیا دولت مکرون به خاطر جنبش فراگیر «جلیقه زردها» که چند ماه طول کشید، همهپرسی برگزار کرد؟ آیا جنبش «والاستریت» در آمریکا، منجر به برگزاری همهپرسی شد؟ قرار نیست هر موضوعی که به اغتشاش و التهاب منجر شد رو به همهپرسی بگذارن.
- یعنی میخواهید بگید همهپرسیهای این کشورها همه به خاطر تعیین نوع نظام سیاسی یا قوانین اساسی و اینها بوده؟ - همهپرسی برای نظام سیاسی؟! هیچکدوم از این کشورها، حاضر نشدن اصل حکومت و نظام سیاسیشون رو به همهپرسی بگذارند اما ما این کار رو کردیم. از تصویب قانون اساسی ایالت متحده آمریکا، 235 سال میگذره. توی تاریخ این کشور از زمان موجودیتش تا امروز، هیچ تجربۀ همهپرسی ثبت نشده!
- کشورهای دیگه چطور؟ - آخرین تجربۀ همهپرسی در استرالیا برمیگرده به سال ۱۹۹۹، بلژیک: سال 1950، جمهوری چک: سال ۲۰۰۳، فرانسه: سال ۲۰۰۵، سوئد: سال ۲۰۰۳، اسپانیا: سال ۱۹۸۶، کانادا: سال ۱۹۹۲. انگلستان که اساساً فاقد قانون اساسیه. این کشور از الگوی حکمرانی پارلمانی و رژیم پادشاهی پیروی میکنه و پارلمان میتونه نتیجۀ هر همهپرسی رو ملغی کنه بنابراین، همهپرسی در انگلستان، بیمعناست. وضع کشورهای دیگه هم بهتر از اینهایی که گفتم نیست اگر بدتر نباشه.
- این درست، اما آیا دلیل دیگه هم وجود داره؟ - یه دلیل دیگه اینکه برگزاری همهپرسی ممکنه چند ماه به طول بینجامه، لذا نمیشه و نباید همۀ مسائل کشور رو معطل برگزاری همهپرسی کرد. سوم اینکه اگه قرار باشه هر مسألۀ چالشبرانگیز فرعی رو به آراء عمومی ارجاع بدیم، قانون همهپرسی لوث و بیاعتبار میشه؛ چون هیچ تضمینی وجود نداره که فردای برگزاری همهپرسی، چالش دیگهای اتفاق نیفتاده. اون وقت، طبق فرض، باز باید همهپرسی برگزار کنیم و این ماجرا، تمامی نخواهد داشت.
- و دیگه؟ - اینکه لازمۀ داشتن یک همهپرسی موفق، آگاهی مردم و رشد سطح تحلیل عموم جامعه برای انتخاب درسته؛ اما به دلیل جنگ نابرابر رسانهای و غبارآلود کردن فضای تصمیمگیری توسط جریانهایی که خط براندازی را در کشور ما دنبال میکنند، امکان تحقق این شرایط بسیار دشواره.
- اگه دلیل دیگهای هم هست بگید. - آخرین و شاید مهمترین دلیل اینکه راهها و ظرفیتهای قانونی مناسبی برای حل بسیاری از مسائل کشور در قانون اساسی دیده شده؛ مثل مجلسی شورای اسلامی، مجمع تشخیص مصلحت نظام و در نهایت طبق بند هشتم اصل 110 قانون اساسی، ارجاع «حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست» به رهبرانقلاب. واقعاً با وجود این ظرفیتها، چرا باید رفت سراغ پرهزینهترین راه؟!
