غذاى انسان با يک دگرگونى؛ جزء بافت وجود او مى‏ شود، به همين دليل قرآن روى مواد غذايى آن هم موادى‏ كه از طريق گياهان و درختان، عائد انسان مى ‏شود تكيه كرده است.

قرآن كريم در سوره عبس آيه ۲۴ چنين می فرمايد: "فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ"؛ يعنی آدمی بايد به غذايش، خوراكش و به آنچه می خورد توجه داشته باشد كه از هر نظر پاک و تميز، حلال، مباح و قابل خوردن باشد و از نظر بهداشت و سلامتی بايستی دقتافی مبذول دارد كه آنچه می خورد سالم باشد و چه از نظر ظاهر و چه از نظر باطن آلوده نباشد.

حق كسی را نخورد و توجه داشته باشد كه چه می خورد و به اندازه كافی بخورد و آيا آنچه می خورد، خوردنی است؟ و نيز بنگرد كه آفرينش چقدر در به وجود آمدن اين غذا از عناصر و عوامل مختلف استفاده كرده است و چه نيروهايی بكار رفته تا اين غذا به صورت كنونی درآمده است.

لزوم توجه انسان به طعام چيست؟

واضح و مبرهن است كه منظور از توجه به خوراک مصرفی تنها دقت ظاهرى نيست، بلكه نگاه به معنى دقت و انديشه در ساختمان مواد غذايى و اجزاء حياتبخش آن، همچنین تاثيرات شگرفى كه در وجود انسان دارد و سپس انديشه در خالق آن ها است.

نه فقط انسان براى آن كه بداند چگونه خدا آن را براى او فراوان آفريده، بلكه از مدرسه آفريدگان اين را بياموزد كه چگونه از آن بهره برگيرد.

مگر نه اين است كه همه اين طبيعت مسخّر براى خوراک رساندن به تو است، آيا در اين امر حكمت بالغه و قدرت قاهره خدايت را مشاهده نمى‏ كنى و آيا اين همه بدان معنى نيست كه در وراى اين طبيعت تدبير و تقدير و حكمتى وجود دارد، و اين كه مقصود پروردگارت اين است كه تو را خوشبخت سازد و سپس به راهنماييت بپردازد و آن گاه آماده بهشتت كند؟! آرى.

و اينكه بعضى احتمال می دهند مراد نگاه ظاهرى است، نگاهى كه باعث تحريک غده ‏هاى بزاقى دهان مى ‏شود، در نتيجه كمک به هضم غذا مى‏ كند بسيار بعيد به نظر مى ‏رسد.

معنای ظاهری آيه اين است که انسان بايد در غذاي خود تأمّل کند و ببيند که طبيعت چگونه امکان به دست آوردن آن را فراهم ساخته و بی مقدمه و به خودی خود به وجود نيامده است. اگر انسان به دقت در غذای خويش تأمل نمايد مقدار فضل و رحمت الهی را درخواهد يافت و هنگام تناول آن لذت خواهد برد و اين همه عنايت خداوند را سپاس خواهد گفت. 

در بعضى از روايات كه از معصومين نقل شده نيز آمده است كه منظور از" طعام" در اينجا" علم و دانشى" است كه غذاى روح انسان است، بايد بنگرد كه آن را از چه كسى گرفته؟ از جمله از امام باقر( ع) نقل شده كه در تفسير اين آيه فرمود:" علمه الذى ياخذه عمن ياخذه"؟ نظير همين معنى از امام صادق ع نيز نقل شده است .

بی شک معنى ظاهرى آيه همان غذاهاى جسمانى است، ولى غذاى روح را نيز از طريق قياس اولويت می توان استفاده كرد، چرا كه انسان تركيبى است از روح و جسم، همانگونه كه جسم ‏او نياز به غذاى مادى دارد، روح او نيز محتاج به غذاى روحانى است.

به همین دلیل در جايى كه انسان بايد در غذاى جسمانيش دقيق شود و سرچشمه آن را كه باران حياتبخش است طبق آيات بعد بشناسد بايد در غذاى روحانى خود نيز دقت بخرج دهد كه از طريق باران وحى بر سر زمين قلب پاک پيامبر(ص) نازل مى‏ گردد و از آنجا در سينه ‏هاى معصومين( ع) ذخيره مى ‏شود و همچون چشمه‏ هاى جوشانى در صفحه قلوب جارى مى‏ گردد و انواع ميوه ‏هاى لذتبخش ايمان و تقوا و فضائل اخلاقى را پرورش مى‏ دهد.

آرى انسان بايد درست بنگرد كه سرچشمه اصلى علم و دانش او كه غذاى روحانى او است كجا است مبادا از سرچشمه آلوده‏اى تغذيه شود و روح و جان او را بيمار كند يا به هلاكت افكند. پس اگر به غذا با چنين ديدى نگاه كنى، از درجه بلعيدن غذا با اشتهايى حيوانى به درجه بهره ‏بردارى از آن با آسايش نفسانى و با سپاسگزارى بالا می ‏روى و در اين هنگام تنها بدنت از غذا تغذيه نمى ‏كند، بلكه روح‏ و جانت نيز چنين مى ‏كند. 

در حديث از امام على (ع) آمده است كه: هر كس كه‏ غذای پاكيزه بخورد و آن را خوب بجود، و در آن هنگام كه هنوز اشتها دارد خوردن را ترک كند و چون ضرورت به دستشويى رفتن پيش آيد خود را از رفتن به آن باز ندارد، به بيمارى جز بيمارى مرگ مبتلا نخواهد شد.

از امام صادق (ع) روايت شده است كه می فرماید: چون براى رسول اللَّه (ص) ميوه نوبرانه ‏اى مى ‏آوردند، آن را مى ‏بوسيد و بر چشم مى ‏نهاد و مى‏ گفت: خدايا! آغاز آن را در عافيت بهره ما ساختى، پس پايان آن را نيز در عافيت به ما بنما". دهها آداب ديگر براى طعام هست كه اسلام و جز آن از آنها در كتاب هاى فقهى سخن گفته است و در صورتى كه دين به غذا كه خوراک بدن است اين اندازه اهتمام ورزيده، پس چگونه است توجه آن به علم مگر آن غذاى فكر نيست، آيا شايسته است كه آن را از هر منبع جستجو كنيم؟!

 
"فلینظر الانسان الی طعامه"؛ انسان باید به غذایش نگاه کند، انسان باید دقت کند که چه تغذیه ای را انتخاب کرده. انسان باید حساس باشد که غذایی که قصد خوردنش را داد مسموم نباشد.

انسان موجودی است که از روح و جسم تشکیل یافته است، همانطوری که جسم انسان نیاز به غذا دارد، روح آدمی هم نیاز به غذا دارد. هر انسانی باید دقت کند که چه غذایی به روحش میدهد. چه کتابی را مطالعه میکند. سخن چه کسی را گوش میدهد. و از چه کسی پیروی می کند. ؟؟؟!!!

امام صادق علیه السلام فرمودند: "من طلب الهدایة من غیر اهلها فیضل…"؛ هر کسی که هدایت را از کسانی که صلاحیت هدایت ندارند بگیرد گمراه می شود.! نیاز های متفاوت روح، غذاهای متفاتی را نیز می طلبد که در اینجا فقط به غذای علمی آن اشاره می شود، تا کنون هیچ دقت کرده ایم که چه کتابی، از چه نویسنده را مطالعه می کنیم؟

رسول خدا (ص) فرمودند: "الأكل للقوة لالشهوة"؛ خوردن براى قوت است نه براى شهوت.

مكروهات غذا خوردن 

امام خمينى (ره): چند چيز در غذا خوردن مكروه است:
- در حال سيرى غذا خوردن.
- پرخودن.
- نگاه كردن به صورت ديگران در موقع غذا خوردن.
- خوردن غذاى داغ.
- فوت كردن به چيزى كه مى خورد يا مى آشامد.
- بعد از گذاشتن نان در سفره منتظر چيز ديگر شدن.
- پاره كردن نان با كارد.
- گذاشتن نان زير ظرف.
- پاک كردن استخوانى كه گوشت به آن چسبيده بطورى كه در آن نماند.
- پوست كندن ميوه.
- دور انداختن ميوه پيش از آن كه كاملا آنرا بخورد.

اى بنى آدم، با دقت به سفره ات نگاه كن، چه مى بينى؟ خداوند مهربان اين همه نعمت را فقط براى بشر آفريده است ، مفهوم اين سفره عريض و طويل و پر نعمت اين است كه خدواند غفار بنده هايش را خيلى خيلى دوست دارد و اين تازه سفره ى دنياى ماست ، ببينيد خداوند رزاق در آخرت چه سفره اى و چه نعمتهائى چيده است كه هيچ چشمى تا بحال نديده و هيچ گوشى نشنيده است.

حتى به ما اجازه داده كه سر حيوانات حلال گوشت را بريده و از گوشت آن استفاده كرده و از پوست آن ها  براى خود لباس تهيه كنيم و خداى كريم مى فرمايد: بنده ی من همه چيز را براى تو آفريدم و تو را براى خودم.

پس اى دوستان ، حالا كه اين چنين خداى مهربانى داريم ، بيائيد از اوامر و نواهى خداى بزرگ اطاعت كنيم و خود را به كسى غير از خدا نفروشيم و بيائيد نمك خورديم ، نمكدان را نشكنيم ، تا إنشاء الله از سفره ى آخرت هم بى بهره نباشيم.

غذاى حلال 

بنده من به غذايت نگاه كن، ببين غذائى كه مى خورى از حلال است يا حرام؟ اگر از حلال است، إنشاء الله عافيت مي شود.

ولى اگر از حرام باشد، دارى شكمت را از آتش بر مى كنى، ببين غذائى كه مى خورى غذاى مفيد است يا مضر؟ اگر غذايت حلال و مفيد باشد، بدان كه عمرت با سلامتى طولانى می شود و اگر غذايت حلال و غير مفيد باشد، بدان كه عمرت كوتاه همراه با مريضى خواهد بود.

---