برخی افراد برای مردگان خود به منظور این که دیگران برای آنان فاتحه بخوانند، خیرات می‌کنند و با توزیع شیرینی، میوه، خرما، حلوا و نظایر آن از دیگران تقاضای خواندن فاتحه می‌نمایند. زیرا قرائت قرآن و سوره فاتحه ثواب و پاداش دارد.

عمل فاتحه خوانی در کنار مزار گاهی با زدن تکه سنگی بر روی سنگ قبر یا گذاردن انگشتان دست در حالت نشسته در کنار سنگ مزار صورت می‌پذیرد.

درباره فاتحه خوانی از امام هشتم شیعیان نقل می‌کنند: هیچ بنده مؤمنی نیست که قبر مؤمنی را زیارت کند و در آن جا سوره قدر را هفت مرتبه بخواند، مگر این که خداوند گناهان او و صاحب قبر را می‌بخشاید.

در روایتی از امام صادق چنین آمده است: اهل قبرستان حضور شما را می فهمند و شاد می گردند و با شما انس می گیرند.

البته حضور در قبرستان آدابی دارد: یکی اینکه در بدو ورود به تمام اهل قبرستان سلام کنیم و برای همه آنها دعا کنیم. شخصی از امام صادق علیه السلام پرسید: چگونه به اهل قبرستان سلام کنیم؟ فرمود: می گویی:
السَّلَامُ عَلَی أَهْلِ الدِّیَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ إِنَّا بِکُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَاحِقُونَ

در در جای دیگر می فرماید این گونه برایشان دعا کنیم:
اللَّهُمَّ جَافِ الْأَرْضَ عَنْ جُنُوبِهِمْ وَ صَاعِدْ إِلَیْکَ أَرْوَاحَهُمْ وَ لَقِّهِمْ مِنْکَ رِضْوَاناً وَ أَسْکِنْ إِلَیْهِمْ مِنْ رَحْمَتِکَ مَا تَصِلُ بِهِ وَحْدَتَهُمْ وَ تُونِسُ بِهِ وَحْشَتَهُمْ إِنَّکَ عَلی‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ

سپس می توانیم سوره فاتحه یا سوره دیگری را برای هر قبری بخوانیم. مخصوصا سفارش شده است که رو به قبله در کنار قبر مخصوصی نشسته ودست بر روی آن بگذاریم و هفت مرتبه سوره قدر را بخوانیم. خواندن سوره حمد و 7 مرتبه "انا انزلناه فی لیله القدر"  آثار مطلوبی در حال اموات دارد.

طریقه خواندن فاتحه برای مرده ها

در روايتی از امام صادق عليه السلام پيرامون زيارت اهل قبور آمده که چون در بين قبرها هستی يازده مرتبه سوره "قل هو الله" را قرا ئت کن و ثوابش رابه روح آنان هديه نما.

زيرا کسی که اين عمل را به جای آورد خداوند به عدد همه مردگان ثواب وپاداش به او عنايت فرمايد. خواندن سوره حمد (فاتحه الکتاب) و خواندن 7 مرتبه "انا انزلناه في ليله القدر" بر طبق گفته روايات، آثار مطلوب و مفيدی در حال اموات و گشايش در حال آنها دارد.

به طور کلی خواندن قرآن کريم برای اموات و به نيت آنها و هر کار خيرى که انجام دهيد و ثوابش را به روح ميت هديه بکنيد، براى او مفيد است؛ چه ذکر و قرآن و نماز مستحبى و طلب مغفرت باشد، و چه صدقه.

اما اگر خواستیم ثواب قرائت خود را به تمام اهل قبرستان اهدا کنیم بهتر است به این روایات عمل کنیم:

از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده: هر گاه انسان با ایمانی آیةالکرسی را قرائت کند و ثواب قرائتش را به اهل قبور اهدا کند خداوند این ثواب را داخل قبر هر مرده ای می کند ... و از هر حرفی (از کلمات قرائت) ملکی می آفریند که برای این شخص تا روز قیامت تسبیح خدا را می گویند.

همچنین از پیامبر روایت شده هر کس داخل قبرستان شده و سوره یس را قرائت کند در آن روز خداوند بر اهل قبرستان آسان گرفته و برای قاری به تعداد اهل قبور حسنه و پاداش خواهد بود.

پیامبر اکرم(ص) در حدیثی می فرماید: هنگامی که معلم به بچه بگوید بگو بسم الله الرحمن الرحیم و بچه این جمله را بگوید، خداوند معلم و پدر و مادر این بچه را می آمرزد.

در روایات آمده است که حضرت صادق(ع) فرمود: هرگاه چهل نفر نزد میت حاضر شوند و بگویند: "اللهم انا لا نعلم منه الاخیرا"؛ یعنی خدایا ما جز نیکی چیزی از او نمی دانیم، خداوند می فرماید: شهادت شما را در مورد او پذیرفتیم و آمرزیدیم آنچه را که شما درباره او نمی دانید.

مرحوم حاج شیخ عباس قمى در مفاتیح ‏الجنان، حدیث صحیحى را از امام صادق(ع) نقل فرموده که در ضمن آن حدیث این طور آمده: میت شاد و مسرور می شود و گشایش پیدا می‏کند به دعا و استغفارى که براى او می‏ کنند چنانچه زنده شاد می‏ شود به هدیه که براى او می ‏برند و فرمود که ثواب نماز، روزه، حج، صدقه و سایر اعمال خیر و دعا در قبر میت بر او وارد می شود و ثواب آن براى مرده و کسى که آنها را انجام داده نوشته می شود.

به طور خلاصه لطف و رحمت الهی در مورد اموات فراوان و بی شمار است و امور فراوانی موجب تخفیف عذاب آن ها و یا آمرزش آنها می گردد؛ البته بهترین هدیه برای اموات قضای حقوق واجبی است که بر عهده آنها باقی مانده است مثل نماز و روزه و حج واجبی که از میت فوت شده و یا بدهکاری های او مثل بدهی خمس و زکات و بدهی به مردم و حقوقی که از مردم بر ذمه دارد، ادای این حقوق واجب در حال میت بسیار مفید و مؤثر است و او را از عذاب و ناراحتی رها می کند.

---