این روزها برای پرورش استعداد و ساختن آینده کودکان بسیاری از پدر و مادران دیگر اجازه کودکی کردن به فرزند خود نمی‌دهند و وقت آنها را با انواع و اقسام کلاس‌ها و فعالیت‌های جانبی پر می‌کنند. این مسئله به گونه‌ای داغ شده است که حتی دانش‌آموزان ابتدایی نیز در آزمون‌های درسی خارج از مدرسه که پیش ‌از این مختص به دانش‌آموزان پشت کنکور بود، شرکت می‌کنند. بسیاری از پدر و مادرها فکر می‌کنند که با انجام این کارها کودکشان آینده درخشانی خواهد داشت اما به نظر می‌رسد افراط در این مسئله باعث شده که نیاز به آموزش‌های صحیح و روش‌های درست در تربیت فرزند و پرورش هوش و استعداد او بیشتر شود. البته این مسئله در کشورهای مانند آمریکا نیز وجود دارد و دانش‌آموزان آمریکایی به دلیل ضعیف بودن ریاضیات و علوم آنها نسبت به دانش‌آموزان کشورهایی مثل سنگاپور و فنلاند و کره جنوبی تلاش می‌کنند تا با شرکت در کلاسه‌ای مختلف فعالیت‌های جانبی خود را تقویت نمایند تا بتوانند در دنیای دیجیتال محور از دیگر افراد جا نمانند.اما بیایید یک پرسش بنیادی را مورد بررسی قرار دهیم. اساساً کودک در چه شرایطی کودک نابغه نام می‌گیرد؟ چه خصوصیاتی باعث می‌شود که به یک کودک باهوش و نابغه بگوییم؟ آیا زود حرف‌زدن کودک و یا سرعت یادگیری خواندن و نوشتن می‌تواند باعث شود که بتوانیم به کودکمان نابغه بگوییم؟ کنجکاوی‌های کودک و یا بلوغ و درک شهودی او که از دیگر هم سن و سال‌ها متمایزش می‌کند باعث می‌شود که کودکمان یک کودک نابغه باشد؟ مسئله نبوغ و هوش در سال ۲۰۱۱ و زمانی که استیو جابز مخترع و مبتکر و خلاق شرکت اپل از دنیا رفت به شدت داغ شد. او توانسته بود ظرف مدتی کوتاه بازار تلفن همراه دنیا را به خود خیره کند و کشورهای مختلف جهان را طالب گوشی‌های آیفون کند. افراد مختلفی بر روی ویژگی‌های شخصیتی او و اینکه چگونه نابغه شد کار کردند بااین‌حال جواب این سؤالات در مورد او همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. حال با توجه به این مقدمه اگر بخواهیم به این پرسش اساسی پاسخ دهیم که چگونه باید فهمید کودک نابغه است و چه راه‌هایی برای پرورش نبوغ وجود دارند باید ابتدا توصیفی از نبوغ ارائه دهیم تا عملکرد کودک در مدرسه و خانه و جاهای دیگر را با استفاده از آن ارزیابی کنیم.   بسیاری از مؤسسات دنیا و آموزشگاه‌ها از واژه استعداد به جای نبوغ استفاده می‌کنند.مدارس و مؤسسات مختلف با شناسایی دانش‌آموزان مستعد برنامه‌های خاصی برای ارتقاء سطح علمی آنها دارند. نبوغ چیست؟ مانند بسیاری از اصطلاحات مرتبط با انسان نبوغ نیز یک اصطلاح غیره کمیتی است و نمی‌توان با آمار و اعداد خاصی آن را نشان داد و بیشتر باید آن را توصیف کرد؛ بنابراین برای شناسایی نابغه‌ها در جهان به جای افراد خاص ۲% باهوش دنیا را معرفی می‌کنند. بسیاری از مؤسسات دنیا و آموزشگاه‌ها از واژه استعداد به جای نبوغ استفاده می‌کنند.مدارس و مؤسسات مختلف با شناسایی دانش‌آموزان مستعد برنامه‌های خاصی برای ارتقاء سطح علمی آنها دارند. اگرچه گفته شده است که حدود ۶ درصد کودکان آمریکایی جزو کودکان بااستعداد محسوب می‌شوند اما بسیاری اعتقاد دارند که آمار و ارقام واقعی کمتر از این تعداد است. برخی از مدیران مدرسه معتقدند در یک کلاس متوسط تقریباً نمی‌توان دانش‌آموز مستعدی را پیدا کرد و یافتن چنین دانش‌آموزی بسیار سخت است. دانش‌آموزان مستعد را می‌توان از دوران مهدکودک تحت برنامه‌های تحصیلی و آموزشی خاصی قرارداد که در کنار کمک روان‌شناسان کودک باعث می‌شود استعداد آنها روزبه‌روز شکفته‌تر شود.آزمون‌های IQ نیز از جمله روش‌های کمکی برای شناخت استعدادها هستند. آزمون‌های ارزیابی استعداد چه میزان قابل ‌اعتماد هستند؟ اما آیا آزمون‌های مختلف برای سنجش هوش و استعداد و نبوغ کودکان می‌تواند معیار مناسبی برای یافتن این مسئله باشد؟ به نظر می‌رسد این‌طور نیست و آزمون‌های دولتی صرفاً می‌تواند یافته‌های دانش‌آموزان از مدارس و آزمون‌های آی‌کیو می‌تواند صرفاً استعدادهای منطقی و استدلالی فرد را شناسایی کند. در واقع برخی از محققان معتقدند در آزمون‌های آی‌کیو کودکانی که پیش‌ازاین فرصت حل مسئله‌های مشابه را داشتند به راحتی می‌توانند از پس این آزمون برآیند و نتیجه آزمون موردنظر صرفاً می‌تواند معیاری برای سنجش تمرین کودک در مورد این مسائل باشد بنای استعداد و نبوغ واقعی او. از طرفی شرایط محیط نیز بر نتیجه این آزمون تأثیرگذار است و اگر کودکی در شرایط جسمی خوبی نباشد و یا اتاق و دمای مناسبی نداشته باشد و یا محیط آزمون برای او مناسب نباشد نتیجه کسب شده از این سؤالات واقعی نخواهد بود. بنابراین بسیاری معتقدند که نباید نتیجه آزمون‌های ارزیابی استعداد و آن را به عنوان تنها فاکتور بررسی و معرفی استعدادهای یک مؤسسه یا کلاس دانست. کودکان ما دارای مهارت‌های نهفته بسیاری هستند که این آزمون‌ها فقط می‌توانند بخشی از آنها را برای ما برملا کنند و تکیه صرف به این آزمون‌ها می‌تواند استعدادهای دیگر کودک را از بین ببرد. حتی آزمون‌های سنجش هوش کودک نمی‌تواند به روشنی برای ما مشخص کند که کودک موردنظر در آینده چقدر موفق خواهد شد چرا که پشتکار و خویشتن‌داری و توانایی‌هایی مانند درک نگرش دیگران برای موفقیت در جامعه و مدرسه اهمیت بسیار بالایی دارند. بیشتر بخوانید  ١٥٠ شیوه ی تقویت هوش کودک توانایی برقراری ارتباط با دیگران می‌تواند پیشرفت کودک را سرعت ببخشد بااین‌حال این مسئله چندان در آزمون‌های سنجش هوش و استعداد مشخص نخواهد شد. والدین چه تأثیری بر روی هوش و استعداد و نبوغ کودک دارند؟ همان‌طور که در زندگینامه استیو جابز می‌خوانیم پدر و مادر ناتنی او که مسئول بزرگ کردنش بودند در کودکی به این آموزش‌ها می‌دهند که در آینده به شدت به کارش می‌آید. آموزش اصول الکترونیک توسط پدر استیو جابز به او یکی از مهم‌ترین کارهایی بود که در حق استیو جابز در کودکی انجام شد. بسیاری معتقدند ۵۱ درصد هوش و نبوغ انگیزشی است و اگر بتوانیم محیط خوبی برای کودک فراهم کنیم نبوغ و هوش او نیز رشد خواهد کرد.   توانایی برقراری ارتباط با دیگران می‌تواند پیشرفت کودک را سرعت ببخشد بااین‌حال این مسئله چندان در آزمون‌های سنجش هوش و استعداد مشخص نخواهد شد. حتماً خود ما افراد زیادی را دیده‌ایم که در کودکی بسیار باهوش به نظر رسیده‌اند اما در میان‌سالی به موفقیت بزرگی دست نیافته‌اند و از طرفی دیگر، افرادی نیز بودند که از نظر دیگران عادی و بدون هوش و نبوغ خاصی ارزیابی شدند اما به موفقیت‌های بزرگی رسیدند. این نشان می‌دهد که استعداد ذاتی نمی‌تواند معیار خوبی برای درک موفقیت آینده کودک باشد. یکی از مهم‌ترین مثال‌ها برای این مسئله انیشتین است که در کودکی پدر او، وی را فردی کودن می‌دانست. بنابراین در ادامه به شما آموزش خواهیم داد که چگونه سعی کنید تقویت هوش و استعداد فرزندتان را از راهی علمی پیگیری کنید. تأثیر حرف‌زدن در تقویت هوش بسیاری از پدر و مادرها کودکان خود را به کلاسه‌ای مختلف می‌فرستند اما خود آنها با کودک سخن نمی‌گویند و وقت کافی برای او نمی‌گذارند و از طرفی بازهم از استعداد کم کودک خود شاکی می‌باشند. حرف‌زدن با کودک و پرسیدن سؤال‌های مختلف و کلنجار رفتن با او، می‌تواند خلاقیت و استعداد کودک را شکوفا کند. سعی کنید کودک را در مقابل پرسش‌های بدون پاسخ مشخص قرار دهید تا بتواند با استفاده از تفکر و تلاش برای پاسخ‌های مختلف هوش خود را افزایش دهد. مثلاً از او بپرسید اگر به خانه‌مان برویم و بستنی بخوریم چه اتفاقی می‌افتد؟ این پرسش جواب مشخصی ندارد و کودک را مجبور می‌کند که در ذهن خود برای یافتن پاسخ درست تلاش کند و بدین ترتیب توانایی استدلال و هوش او بیشتر شود. ممکن است در دفعات اول کودک حرف شما را نفهمد و یا تمایلی به جواب دادن به آن نداشته باشد اما تمرین و تکرار همیشه می‌تواند شما را در این راه یاری کند. اگر اهل کارهای فنی هستید می‌توانید هرازگاهی وسایل و ابزارهای مختلف را به کودک خود نشان دهید و از او بخواهید که نام آنها را به خاطر بسپارد پس از مدتی خواهید دید که چگونه توانست این کار را انجام دهد. مطالعه و نقش آن در تقویت هوش کودک همه ما در سنین مختلف از فواید مطالعه و نقش آن در بهبود زندگی شنیده‌ایم اما باید بدانید مطالعه و کتاب خواندن برای کودک می‌تواند نقشی بسیار حیاتی در ادامه زندگی او داشته باشد. کودک با مطالعه کردن باعث می‌شود که مغزش تحریک شود تا با دانسته‌های جدید ارتباط برقرار کند و با به‌کارگیری محتواهای نوعی که یاد می‌گیرد زندگی و استعداد و هوش خود را ارتقا دهد. بهترین روش برای آموزش مطالعه به کودک این است که پدر و مادر خود اهل مطالعه باشند و به صورت عملی کودک از آنها یاد بگیرد. پدر و مادری که با کتاب خواندن لذت می‌برند می‌توانند به راحتی این لذت را به کودکان خود نیز منتقل کنند. مهم‌ترین وظیفه شما به عنوان پدر و مادر در قبال کودکتان آموزش صحیح و اصولی برای افزایش هوش و مهم‌تر از آن افزایش پشتکار و تلاش فرزندتان است سعی کنید همیشه کتاب‌هایی به فراخور سن کودک خود در اختیار او بگذارید و در زمان‌های مختلف در مورد کتاب‌هایی که خوانده است با او حرف بزنید. نقش تحسین و تشویق در افزایش هوش کودک یکی از مواردی که می‌تواند باعث افزایش شانس موفقیت و نیز استعداد کودک شما شود میزان پشتکاری است که به کار می‌گیرد. اگر بتوانید شخصیتی با پشتکار و تلاش در کودک خود ایجاد کنید تا حد زیادی می‌توانید نسبت به موفقیت او در آینده مطمئن شوید. بیشتر بخوانید  محرکی برای هوش کودک بااین‌حال نباید به کودک به گونه‌ای القا کنید که فکر کند بهترین فرد در دنیا است و هیچگاه شکست نمی‌خورد چرا که این مسئله باعث می‌شود با ایجاد بحث خودبرتربینی پشتکار را نیز کنار بگذارد. کودک باید بداند که گاهی اشتباه می‌کند و گاهی شکست در نتیجه کم‌کاری اوست. القای موفقیت دائمی و بیش از حد به کودک باعث سرخوردگی و سرافکندگی او در آینده خواهد شد. کودک باید تشویق شود اما این تشویق زمانی باید به او تعلق می‌گیرد که واقعاً کار درست را انجام داده است. کنجکاوی کودک و نقش آن در تقویت هوش هیچگاه از کنجکاوی بیش از حد کودکتان نهراسید و تلاش کنید تا با پاسخ به کنجکاوی های و جهت‌دهی به آنها استعداد و هوش فرزند خود را پرورش دهید. کودک در سال‌های اولیه زندگی با بسیاری از مفاهیم و مسائل مختلف جهان و آشناست و تلاش می‌کند از آنها سر در بیاورد و اگر این حس کنجکاوی را در او سرکوب کنید باعث ازبین‌رفتن حس درونی او برای رسیدن به پاسخ پرسش‌های مختلف او خواهد شد. تعامل محترمانه و دوطرفه با کودک باعث می‌شود که سؤال‌های مختلف ذهنی‌اش را از شما بپرسد و بتوانید در راهی درست آنها را جهت‌دهی کنید. می‌توانید با بردن کودک خود به جاهای تاریخی و یا مکان‌هایی مانند موزه باعث ایجاد پرسش‌های جدیدی در ذهن او شوید تا بتوانند با تلاش برای رسیدن به پاسخ آنها استعداد و هوش خود را پرورش دهد. آموزش و نقش آن در تقویت هوش نباید گمان کنید که کودک شما تنها در مدرسه آموزش می‌بینند و باید خود را برای آموزش او در ساعاتی که مدرسه نیست نیز آماده کنید. مثلاً زمانی که یک اسباب‌بازی را می‌بینید از او بپرسید به نظرتان اسباب‌بازی به چه دردی می‌خورد. کودک در مکان‌های مختلف مشاهدات مختلفی دارد که همه این مشاهدات را می‌توانید به کلاس آموزشی کوتاهی برای او تبدیل کنید به شرطی که حوصله کافی برای یادگیری او را داشته باشید. از او بخواهید در مورد چیزهای مورد علاقه‌اش بنویسد یا حرف بزند و تلاش کنید اگر نکته جالبی در مورد این مسائل به نظرتان می‌رسد به او آموزش دهید. سخن پایانی فراموش نکنید هیچ‌کس باتکیه‌بر هوش و نبوغ نمی‌تواند به موفقیت‌های بزرگ برسد و افراد زیادی وجود دارند که علی‌رغم داشتن هوش کم در کودکی توانستند با پشتکار به جاهای بزرگی برسند؛ بنابراین می‌توان گفت مهم‌ترین وظیفه شما به عنوان پدر و مادر در قبال کودکتان آموزش صحیح و اصولی برای افزایش هوش و مهم‌تر از آن افزایش پشتکار و تلاش فرزندتان است