نام اصلی این گیاه، ریواچ است و امروزه به آن ریواس میگویند.
ریواس در فصل بهار در دامنه کوهها در کنار رودخانهها و یا جاهایی که آب راکد وجود دارد میروید و از برگهای ضخیم و گوشت دار این گیاه میتوان در مصارف غذایی استفاده کرد. ریواس طبیعت سردی دارد.
ریواس معمولاً با کشت در خزانه و یا انتقال به کشتزار و همچنین کشت بذر تازه، زیاد میشود.
برای کاشت ریواس ابتدا باید یک مکان مناسبی را برای آن در نظر بگیرید. بهتر است محلی را انتخاب کنید که سالها به دور از هر مداخلهای باشد و در مسیر زراعت باغچهتان در سالهای آینده نباشد. این گیاه میتواند در سایه نسبی کاشته شود ولی نیاز به نور کافی دارد.
این گیاه دو نوع ساقه دارد. یک نوع، ساقه زیرزمینی که به آن ریزوم میگویند. این ساقه زیرزمینی، پس از رشد، گوشتی و چوبی میشود که از جوانههای آن، ساقههای هوایی و برگهای پهن به وجود میآید. و نوع دیگر ساقه این گیاه، ساقههای هوایی است که تا حدود یک متر رشد میکند.
این گیاه برگهایی دارد که از جوانه جانبی ریزومها به وجود میآیند. برگهای این گیاه نسبتاً پهن و دم برگ آنکه قسمت خوراکی ریواس است، گوشتی است و طول آن به بیش از نیم متر میرسد. از برگهایی گیاه هم میتوان بهعنوان حشرهکش برای دفع حشرهها به کاربرد.
یکی دیگر از قسمتهای این گیاه، گل آن است که به تعداد زیاد و بهصورت خوشه در انتهای ساقه اصلی آن به وجود میآید. گلهای ریواس، رنگ سبز دارند در اثر تلقیح بذر را تشکیل میدهند.
این گیاه را بیشتر بهصورت خام مصرف میکنند. و از ساقههای آن در خورشت و، کمپوت و مربا استفاده میکنند. ساقه این گیاه مزهی ترش و خواص فراوانی دارد و میتوان آن را بهصورت خام هم استفاده کرد ولی برگ آن مسمومکننده است. چون برگهای این گیاه دو ترکیب به نام اگزالیک اسید و آنتراکوینون گلیکوسید دارد که به بدن آسیب میرساند.
ریواس گیاهی است که بهصورت طبیعی، و بیشتر در مناطقی که گل لاله دارد رشد میکند. این گیاه در مناطق کوهپایهای و سرد به وجود میآید و به آبیاری هم نیازی ندارد. فصل برداشت این گیاه در بهار و فروردینماه است.
بزرگترین و انبوهترین رویشگاه ریواس ازلحاظ سطح و پراکنش گونه، گناباد است. ریواس همچنین در دامنه کوههای دامنه بینالود نیشابور، کوهستانهای آذربایجان و کردستان، و بلندیهای البرز در شمال تهران نیز میروید.
ریواس یک گیاه چندساله است که بهآسانی رشد میکند و میتوان آن را باغچه هم کاشت.
گیاه ریواس را بیشتر از طریق جداسازی ریشهها یا تاجشان تکثیر میدهند. تکهای از ریشه را همراه حداقل یک جوانه، با تاج ریواس در سطح خاک میکارند. زمانی که شرایط خاک برای این گیاه مناسب شد، بهتر است که آن را بکارید. ریواس گیاه مقاومی است و در برابر سرمای بهار دوام میآورد وزنده میماند. اگر سرما هم شدید باشد ممکن است ساقه و ریشه گیاه از بین برود ولی در سریعاً برگها و ساقههای جدیدی جایگزینِ آنها میشوند.
بهتر است ریشه ریواسها را در فاصله ۶۰ سانتیمتری تا ۱ متری از یکدیگر بکارید. چون آنها پخش میشوند. ریواس میتواند مقداری شلوغی را تحمل کند ولی اگر فضای بیشتری داشته باشد، ساقه و برگهایش میتوانند بزرگتر و سالمتر بمانند.
اگر ریواس را در مقادیر زیاد کشت میدهید، لازم است ردیفهایتان را در فواصل ۱ متری از هم بکارید. این گیاه بهآسانی رشد میکند ولی اگر به آن کود و مواد مغذی و تقویتکننده هم بدهید، رشد فوقالعادهای خواهد داشت. بهتر است یک تقویتکننده عمومی که نیتروژن بالایی دارد را انتخاب کنید تا برگ و ریشه گیاه را تقویت کند.
باید از زیاد بودن آب موجود در خاک در هنگام درو مطمئن باشید. زمانی هم که این گیاه را برداشت کردید بازهم آب برای این گیاه فراهم کنید تا گیاه در طول سال سالم بماند.
گیاه سالم رشد میکند و پخش میشود ولی بهتر است هر 5 سال یکبار، اگر دیدید که گیاهان شلوغ شدهاند، آنها را کمپشت کنید و از هم جدا کنید.
ساقه گل دهنده ریواس از وسط برگها ظاهر میشود و به نیم تا یک متر میرسد. قسمتی خوراکی ریواس، دم برگها هستند که بیشتر به رنگهای سفید مایل به سبز، سبز و قرمز دیده میشوند. رنگ دم برگهای ریواس در دماهای کم هم به رنگ صورتی تا قرمز و در دماهای بالا به سبز تیره برمیگردد.
این گیاه را بیشتر بهصورت خام مصرف میکنند. و از ساقههای آن در خورشت و، کمپوت و مربا استفاده میکنند. ساقه این گیاه مزهی ترش و خواص فراوانی دارد و میتوان آن را بهصورت خام هم استفاده کرد ولی برگ آن مسمومکننده است. چون برگهای این گیاه دو ترکیب به نام اگزالیک اسید و آنتراکوینون گلیکوسید دارد که به بدن آسیب میرساند.
این گیاه عمر طولانی دارد و کمتر دچار بیماری میشود. گاهی ممکن است این گیاه قارچ ببندد و یا تاج گیاه فاسد شود و مشکلات قارچی گیاه بیشتر در زمان انبوه بودن گیاه و همچنین آبوهوای مرطوب اتفاق میافتد. بهتر است اگر مشکلی برای گیاه ایجادشده آنها را ریشهیابی و برطرف کنید.
میتوانید ریواسها را بدون اینکه اندازه آن را در نظر بگیرید، دروکنید. در زمان درو، باید گیاه را از ساقه انتهایی نزدیک به خاک جدا کنید. ساقه را بچرخانید و از خاک به سمت بیرون هل دهید و بکشید بدون اینکه گیاه بشکند. در هنگام درو باید ابتدا بزرگترین ساقهها را جدا کنید و نگذارید که بزرگتر شوند. تا شروع تابستان گرم، طعم ساقهها شیرینتر و بهتر میشود ولی بعدازآن طعم آن برمیگردد و بد و تند میشود.
گاهی میتوان این گیاه را مجبور کرد تا زودتر رشد کند. زمانی که زمین یخزده و یا از برف پوشیده است میتوانید گیاه را با یک سطل بزرگ که ترجیحاً مشکی هم باشد، بپوشانید و یا برای پوشاندن گیاه میتوانید از حصیر ضخیم یا برگهای خشک استفاده کنید تا گیاه بتواند رشد خود را سریعاً آغاز کند. گیاه ریواس بهمحض گرم شدن زمین؛ شروع به رشد میکند و مهم نیست که سرمای فصل بهار ادامه داشته باشد، چون آبوهوای اگر خیلی سرد و یا خیلی گرم نباشد، گیاه ریواس را از بین نمیبرد.
