نظام خانواده، جامعه كوچكي است كه هريك از اعضاي آن بايد به وظايفي پايبند باشند. زن و شوهر(همسران) كه اركان اصلي خانواده شمرده ميیشوند، وظايف مهمتری داشته و پايبندی به آن وظايف، نقش ارزندهای در روابط خودشان و در روابط ساير اعضای خانواده دارد. رعايت پاكدامنی از وظايفی است كه در مقايسه با وظايف اخلاقی ديگر شاخصتر و پراهميتتر است.
در آموزههای دينی تأكيد بر عفت و پاكدامنی همسران، بهويژه زنها، اين ويژگی از وظايف همسران جوان، بخصوص زنان شمرده شده است. پيامبر گرامی(ص) در حديثی میفرمايند: «بهترين زن، زنی است كه در برابر شوهرش با تبرج و زينت، و در برابر ديگران پاكدامن و با عفت ظاهر میشود.»
پاكدامنی و عفت
يكی ديگر از وظايف و مسئوليتهای مهم زن و مرد در زندگی زناشويی رعايت پاكدامنی و عفت است كه البته پاكدامنی درباره زنان مهمتر و تأثيرگذارتر است. به سبب اهميت اين ويژگی و تأثير آن در روابط خانوادگی و تربيت فرزندان، مناسب است به اين بحث با تفصيل بيشتری پرداخته و جوانب مختلف آن بررسی شود.
مفهوم عفاف و پاكدامني
عفت در لغت به معنای حفظ نفس از تمايلات و شهوت نفسانی است. به عبارت سادهتر و عمومیتر، عفت، يعنی نگاه داشتن نفس از چيزهای حرام كه بيشتر جنبه شهوانی دارد يا چيزی كه شايسته نيست. استاد مطهّری در تعريف عفاف میگويد: عفت حالتی نفسانی است به معنای رام بودن قوه شهوت و تحت حكومت عقل و ايمان درآمدن، يعنی تحت تأثير قوه شهوانی نبودن. حضرت علی(ع) درباره حقيقت عفت میفرمايد: «عفت، مقاومت در برابر شهوتهاست.» در يك جمعبندی میتوان گفت: اگرچه عفت در لغت به معنای خودداری از غلبه مطلق شهوت و تمايلات درونی و همچنين پارسايی و باز ايستادن از هر زشتی است، ولی در آيات و روايات غالباً در خصوص خودداری از شهوت جنسی و شهوت شكم به كار رفته است كه در فارسی از آن به پاكدامنی تعبير میشود، و همچنين واژه عفت و پاكدامنی در مورد زنان بيشتر استفاده میشود.
اهميت پاكدامنی و عفت
عفت و پاكدامنی در آموزههای قرآنی و روايی جايگاه ويژه و قابلتوجهی دارد. قرآن كريم از اين ارزش انسانی و اسلامی با عظمت خاصی ياد كرده و يكی از ويژگیهای مؤمنان راستين را، پاكدامنی و عفت دانسته و میفرمايد: «آنان (مؤمنين) كسانی هستند كه خويشتن را از بیعفتی حفظ میكنند.» حضرت علی(ع) درباره صفات پرهيزكاران میفرمايند: «پرهيزكاران، نفسهايشان عفيف است و حاجاتشان سبك است و خيرشان بيشتر و شرّشان كمتر است.» پيامبر گرامی(ص) میفرمايند: «بيشترين چيزی كه امتم را به دوزخ در میآورد، دو ميانخالی است؛ يعنی شكم و فرج.» بسيار بديهی است كه بيشتر گناهان به سبب خوردن و شهوات جنسی است و اگر اينها كنترل شوند، مخصوصاً شهوات جنسي، انسانها نهتنها كمتر به گناه آلوده میشوند، بلكه میتوانند به مقاماتی بالاتر از ملائكه نايل شوند. عبدالله بن سنان میگويد: از امام صادق(ع) سؤال كردم كه ملائكه بالاترند يا انسان؟ حضرت جواب دادند: جدم علی(ع) فرمودند: خداوند متعال به ملائكه، عقل بدون شهوت، و به چهارپايان، شهوت بدون عقل داد، اما به انسان هم عقل داد و هم شهوت. همين انسان اگر عقلش بر شهوتش غلبه داشته باشد از ملائكه برتر است و اگر شهوتش بر عقلش غلبه كند از چهارپايان پستتر میگردد.
فوايد عفت و پاكدامني
1. محفوظ ماندن از پستیها پاكدامنی انسان را از آلوده شدن به زشتیها و صفات ناپسند مصون داشته و از فراهم شدن زمينه گناه و كارهای زشت جلوگيری میكند. حضرت علی(ع) فرمودند: «ميوه عفت، محفوظ ماندن است.» 2. عزت و سربلندي انسان در سايه عفاف، عزت و سربلندی پيدا میكند. حضرت علی(ع) در اينباره میفرمايند: «هر كس به عفت و ميانهروی آراسته باشد، عزت و بزرگی پيدا میكند.» 3. سلامت جامعه جامعه متشكل از افراد بوده و بديهی است كه اگر افراد جامعه، با عفت و پاكدامن باشند، آن جامعه نيز در سلامت و امنيت خواهد بود و ناهنجاری اخلاقی در آن جامعه وجود نخواهد داشت. 4. پاكی اعمال اگر در اعمال و كردار ما عفت و پاكی وجود داشته باشد، اعمال و كردارمان از نورانيت و پاكی بيشتری بهرهمند شده و اخلاص و طلب رضايت الهی بيشتر خواهد شد. حضرت علی(ع) در اينباره میفرمايند: «به وسيله عفاف، اعمال پاك میشود.» 5. قدر و منزلت الهي حضرت علی(ع) فرمودند: «كسی كه عفت داشته باشد گناهانش سبك و منزلتش در درگاه خداوند زياد خواهد شد.» 6. فرونشاندن آتش شهوت اميرالمؤمنين علی(ع) در اينباره میفرمايند: «عفت و پاكدامنی شهوت را كاهش میدهد.» 7. استحكام بنيان خانواده اگر جوانان قبل و بعد از ازدواج، عفت و پارسايی پيشه كنند، پايههای زندگی استوار شده، ارتباطات زناشويی و همسری، زيباتر و پرجاذبهتر خواهد شد. يكی از فوايد مهم عفت و حجاب در بُعد خانوادگي، اختصاص يافتن التذاذهای جنسی به محيط خانواده و در كادر ازدواج مشروع است. اهتمام به اين مسئله، باعث پيوند و اتصال قویتر زن و شوهر و در نتيجه، استحكام بيشتر كانون خانواده میشود؛ و برعكس، فقدان حجاب باعث انهدام نهاد خانواده است. در جامعهای كه برهنگی و بیعفتی حاكم باشد، هر زن و مردی همواره در حال مقايسه است؛ مقايسه آنچه دارد با آنچه ندارد. و آنچه ريشه خانواده را ميسوزاند اين است كه اين مقايسه، آتش هوس را در زن و شوهر و مخصوصاً در وجود شوهر دامن میزند. 8. آرامش رواني يكی از فوايد و آثار مهم حجاب و عفت عمومي، ايجاد آرامش روانی بين افراد جامعه است كه يكی از عوامل ايجاد آن عدم تهييج و تحريك جنسی است. در مقابل، فقدان حجاب و آزادی معاشرتهای بيبندوبار ميان زن و مرد، هيجانها و التهابهای جنسی را فزونی ميبخشد و تقاضای سكس را به صورت عطش روحی و يك خواست اشباعنشدنی درمیآورد. غريزه جنسی، غريزهای نيرومند، عميق و دريا صفت است كه هرچه بيشتر اطاعت شود بيشتر سركش ميگردد، همچون آتشی كه هرچه هيزم آن زيادتر شود شعلهورتر میشود. بهترين شاهد بر اين مطلب اين است كه در جهان غرب كه با رواج بیحيايی و برهنگي، اطاعت از غريزه جنسی بيشتر شده است، هجوم مردم به مسئله سكس نيز زيادتر شده و تيراژ مجلهها و كتابهای سكسی بالاتر رفته است. منبع: سامانه نشریات
