تشبیه کافران به حیوانات، توهین به آنان نیست؛ بلکه حکایت از واقعیتی است که در وجود آنان است و آن اینکه؛ سخنان قرآن در مورد دوری از شیطان را نمیپذیرند.
شبهه: چرا در آیه 171بقره، خداوند کافران را همچون حیوانات می داند که قدرت فهمیدن ندارند؟ آیا این برخورد با کافران، توهین نیست؟ آیه مورد نظر این است: «وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُواْ كَمَثَلِ الَّذِى يَنْعِقُ بمِا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَ نِدَاءً صُمُّ بُكْمٌ عُمْىٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ[بقره/171] مثل (تو در دعوت) كافران، مانند كسى است كه (گوسفندان و حيوانات را براى نجات از چنگال خطر،) صدا مى زند؛ ولى آنها چيزى جز سر و صدا نمىشنوند؛ (و حقيقت و مفهوم گفتار او را درك نمىكنند. اين كافران، در واقع) كر و لال و نابينا هستند؛ از اين رو چيزى نمىفهمند.» برای پاسخ به این شبهه به دو نکته اشاره خواهیم کرد. شبهه انداز معاند با تحلیل یک طرفه جانب کافران را گرفته است و کاری به عقاید و کارهای آنها که چه بسا برای جامعه زیان آور باشد، ندارد. در آیات قبل از آیه مورد نظر میخوانیم: «اى مردم! از آنچه در زمين است، حلال و پاكيزه بخوريد! و از گامهاى شيطان، پيروى نكنيد! چه اينكه او، دشمن آشكار شماست* او شما را فقط به بديها و كار زشت فرمان مىدهد؛ (و نيز دستور مىدهد) آنچه را كه نمىدانيد، به خدا نسبت دهيد* و هنگامى كه به آنها گفته شود: «از آنچه خدا نازل كرده است، پيروى كنيد!» مىگويند: «نه، ما از آنچه پدران خود را بر آن يافتيم، پيروى مىکنیم.» آيا اگر پدران آنها، چيزى نمىفهميدند و هدايت نيافتند (باز از آنها پيروى خواهند كرد)؟»(بقره/168 و169 و170) بنابراین کسانی که خدا، آنها را مورد خطاب خویش قرار می دهد، کسانی هستند که هشدار قرآن در زمینه دوری از شیطان را قبول نکرده و دنبال کارهای بد و ناپسند(اعمال منافی عفت و دزدی و گناهان دیگر) میروند. کارهایی که چه بسا جامعه را دچار بحران کند(زیرا که انسان موجودی اجتماعی است). یکی از کارهای بدی که مشرکان و کافران دنبال میکنند و از این طریق جامعه را از راه خداپرستی باز میدارند؛ پیروی از پدران خود است. آیا کسانی که اصرار دارند بر عقیده پدران مشرک خود مانده و جهالت ها و گناهان آنها را کماکان ادامه دهند، دارای عقل و شعور کافی هستند؟ شبهه افکنان لجوج در حالی پیروی مشرکان از پدران خویش را قبول داشته و نهی کردن آنان را توهین تلقی می کنند که دینداران را به خاطر تبعیت از پدران خودبه باد انتقاد گرفته و دین آنها را ارثی و کم ارزش جلوه می دهند. نکته دوم: درباره آیه 171 بقره و لحن تند آن با کافران(تشبیه کافران به حیوان) باید گفت که خدا همه آفریدگانش را دوست دارد و نگرشی را که ما به حیوان داریم، قطعا برای خدا وجود ندارد. زیرا که از منظر خدا تنها نکته ای که باعث برتری انسان بر حیوان و سایر مخلوقاتش میشود، تقواست(حجرات/3) که انسان با مجهز شدن به آن، موفق به اطاعت از خدا شده و از گامهایی شیطان دوری خواهد کرد، و چون کافران به این سخنان اعتنایی نمی کنند، مانند حیوانات هستند که عقل و شعور ندارند. اگر کافران(مشرکان) عقل و شعور داشتند؛ سنگ و چوب را که هیچ واکشی از خود نشان نمی دهد، پرستش نمیکردند. «آيا نمىبينند كه آن گوساله(هنگام خواندن) پاسخى به آنان نمى دهد و مالك هيچ زيان و سودى براى آنها نيست؟» بنابراین تشبیه کافران به حیوان توهین نیست و حاکی از یک واقعیت تلخ در وجود کافران است وآن این است که معبودانی را پرستش میکنند که مالک هیچ سود و زیانی نیستند. منبع :رهروان ولایت


