بیشتر ما در هر وضعیت و شرایطی که باشیم درجه‌ای از نارضایتی را تجربه می‌کنیم. کافی است در یک مهمانی بنشینید پای حرف‌های مردم. کسی با درآمد ماهیانه ۱۰ میلیون تومان همان‌قدری گله‌وشکایت می‌کند، که کارمندی تازه‌کار با حقوق ۱ میلیون تومان.

سه‌شنبه ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ - ۰۰:۰۰
معادله خوش‌بختی
این موضوع شاید در کشور ما شایع‌تر هم باشد. هرچه باشد غر زدن مدام، بخشی از فرهنگ ما است. اما پرسش اساسی این است که رضایت به چه صورت تعریف می‌شود؟ آیا می‌توانیم برای مقدار رضایت یک تابع تعریف کنیم؟ چطور می‌توانیم مقدار تابع رضایت را ماکزیمم کنیم؟ آیا با یک‌بار ماکزیمم شدن تابع رضایت برای همیشه احساس خوش‌بختی خواهیم کرد؟ تعریف رسمی رضایت اگر بتوانیم یک تابع رضایت مثل S تعریف کنیم، درصورتی‌که S(x)>0 باشد فرد احساس رضایت خواهد کرد. برای هر S(x)<0 احساس نارضایتی پیش می‌آید. عوامل بسیار زیادی بر رضایت افراد تاثیر می‌گذارد. آن‌قدر زیاد که پیش‌بینی خوش‌بختی افراد غیرممکن به نظر می‌رسد. کمی گران‌تر از برچسب قیمت‌ها حتی در خرید کتاب، قیمت تنها عاملی نیست که میزان رضایت شما را تعیین می‌کند. مثلا شما توقع دارید کتاب نویی که خریده‌اید، سالم و تمیز باشد. اگر کتابی با جلد پاره و صفحه‌های کثیف دریافت کنید، ناراحت می‌شوید. اما اگر کتاب بهتر از چیزی باشد که توقع دارید، مثلا با جلد گالینگور و یک سی‌دی مجانی، خوشحال خواهید شد. ممکن است مطالب کتاب آن‌قدر که انتظار دارید مفید نباشد، یا کتاب آموزنده‌تر از چیزی باشد که توقع داشته‌اید. اما هنوز مشکل بزرگ‌تری وجود دارد که نمی‌گذارد معادله خوش‌بختی را تنها با پول ماکزیمم کنیم. ما می‌توانیم با پول بیشتر، بعضی از مطلوب‌های خود را بخریم. اما تغییر در این رخدادهای مطلوب منجر به پیدایش تعداد زیادی پیشامد نامطلوب می‌شود. ارزش پیشامدها کاملا فردی است: ممکن است برادر شما عاشق فوتبال باشد و موفقیت تیم ملی برایش خیلی بیشتر از ۱۰ هزار تومان ارزش داشته باشد. پس او درمجموع خوشحال است. اما شاید فوتبال برای شما مهم نباشد و فقط ناراحت آن ۱۰ هزار تومان ضرر خود باشید. تعدد عوامل تاثیرگذار در احساس خوش‌بختی از زمانی که از رختخواب بیرون می‌آییم تا وقتی دوباره به تخت بازگردیم، با هزاران مورد متفاوت روبرو می‌شویم. مثلا فرض کنید شرایط زندگی یک نفر این‌چنین باشد: او توقع دارد به خاطر پارک کردن در منطقه پارک‌ممنوع ۵۰ هزار تومان جریمه شود. اما برگه جریمه‌ای روی شیشه ماشینش نیست. او از این بابت خوشنود است. توقع ندارد کسی به او هدیه‌ای بدهد. همسرش برای او یک لباس جدید خریده است. او به خاطر لباس جدید خوشحال است. مسئله پیچیدگی در زندگی واقعی متاسفانه در زندگی واقعی نمی‌توانیم تابع خوش‌بختی را به همین سادگی و به‌طور خطی جمع بزنیم. مشکل اینجا است که رخدادها کاملا از هم جدا نیستند. به اصلاح می‌گوییم رخداد‌های زندگی جفت‌شده (Coupled) هستند. یعنی تغییر یک عامل ممکن است باعث تغییر در یک یا چند عامل دیگر شود. از طرفی تابع رضایت تابعی خطی نیست. این‌طور نیست که دو برابر شدن اختلاف انتظارات و واقعیات، مقدار رضایت یا نارضایتی را دو برابر کند. مثلا گفتیم اگر پیک موتوری ۱۰ هزار تومان هزینه حمل بگیرد، فرد احساس نارضایتی می‌کند. اگر مقدار کرایه ۲۰ هزار تومان باشد، نارضایتی فرد الزاما دو برابر نمی‌شود. در شرایطی ممکن است او خیلی بیشتر یا خیلی کم‌تر از دو برابر قبل ناراحت شود. می‌شود ثروتمند بود و ناراضی اما هنوز مشکل بزرگ‌تری وجود دارد که نمی‌گذارد معادله خوش‌بختی را تنها با پول ماکزیمم کنیم. ما می‌توانیم با پول بیشتر، بعضی از مطلوب‌های خود را بخریم. اما تغییر در این رخدادهای مطلوب منجر به پیدایش تعداد زیادی پیشامد نامطلوب می‌شود. تضمینی وجود ندارد که جمع وزن‌دار رضایت از این پیشامدها عددی مثبت باشد. البته در فقر هم رخدادهای نامطلوب زیادی وجود دارد. تنها می‌خواهم بگویم که پول به تنهایی نمی‌تواند ضمانتی باشد برای داشتن احساس رضایت پایدار. منبع: تجارت نیوز

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها