با وجود تاج محل در شهر آگرا،شاید قلعه ی آگرا ، که یکی از بهترین قلعه‌های مغولی در هند است ، آن چنان که باید خودنمایی نکند . آگرا قلعه‌ای است ساخته شده از ماسه سنگ قرمز که رنگ سرخش نیز به همین سبب است. این دژ سرخ در ۲٫۵ کیلومتری از بنای خواهری خود یعنی تاج محل قرار گرفته است و به دلیل فضای مسطح بین این دو بنا، به راحتی از قلعه‌ی آگرا می‌توان تاج محل باشکوه را مشاهده کرد. در واقع اگر بخواهیم دقیق‌تر قلعه‌ی آگرا را توصیف کنیم، می‌توانیم به آن لقب شهر محصور را اختصاص دهیم. تاریخچه قلعه آگرا ظاهر و ساختار کنونی قلعه توسط مغول‌ها ساخته شده است گرچه بنای اصلی دست کم از قرن ۱۱ میلادی موجود است. پیش از آن آگرا تنها قلعه‌ای آجری بود که توسط راجا بادل ایجاد و نگهداری شده بود. نخستین بار در سال ۱۰۸۰ پس از میلاد، در متون تاریخی به قلعه آگرا اشاره شده است. در آن هنگام بود که سپاهی از غزنویان این قلعه را به تصرف خود درآورد. اسکندر لودی، اولین سلطان ساکن دهلی بود که محل زندگی خویش را به #قلعه آگرا تغییر داد و در آن سکونت گزید. وی کشور را از همین قلعه اداره می‌کرد و شهر آگرا نیز به اهمیتی همچون دومین پایتخت کشور دست یافته بود. پس از او پسرش، سلطان ابراهیم لودی نیز در همین قلعه به فرمانروایی خود ادامه داد و در طی ۹ سال حکومت او چندین قصر، چاه آب و یک مسجد به قلعه آگرا اضافه شدند. در سال ۱۵۲۶ مغول‌ها در طی جنگی با ابراهیم لودی او را شکست داده، قلعه را به تصرف درآورده و توانستند گنجینه‌ی عظیمی از جواهرات همچون الماس کوه نور را به چنگ بیاورند. مغولان در قصر سلطان ابراهیم باقی ماندند و پلکان بی‌نظیری را به آن اضافه کردند. قلعه آگرا در گذر زمان در سال ۱۵۵۵ سلطانی هندو، معروف به هیمو پس از چندین نبرد توانست آگرا را به تصرف خود درآورد. هیمو پس از تصرف قلعه به غنایم عظیمی دست پیدا کرد، پس بر آن شد تا دهلی را نیز از تصرف مغولان به در آورد. اما سلطان اکبر مغول در طی حمله‌ای در سال ۱۵۵۶ هیمو را شکست داد. پس از آن سلطان اکبر که به اهمیت این منطقه پی برده بود، آگرا را پایتخت خود قرار داد و فرمان داد تا قلعه آگرا را که تنها قلعه‌ای آجری بود، بازسازی کنند. نمای داخلی بنا با آجر و نمای بیرونی آن با ماسه سنگ قرمز بازسازی شده است. حدود ۴ هزار بنّا روزانه به مدت ۸ سال بر روی این قلعه کار کردند و در انتها در سال ۱۵۷۳ ساخت آن به پایان رسید. تنها در زمان حکومت شاه جهان، نوه سلطان اکبر قلعه آگرا به شکل فعلی خود بود. شاه جهان کسی‌ست که دستور ساخت تاج محل را داد. شاه جهان برخلاف پدربزرگش، تمایل داشت تا ساختمان‌هایی از مرمر سفید داشته باشد و برخی از قسمت‌های اولیه و داخلی قلعه آگرا را تخریب کرد تا به میل خود بسازد. شاه جهان در واپسین سال‌های زندگی اش توسط پسرش اورنگ زیب از حکومت خلع شد. شایعه شده بود که شاه جهان در برج مسمان، یکی از برج‌های قلعه آگرا با بالکنی مرمرین که رو به تاج محل است، از دنیا رفت. در اوایل قرن ۱۸، قلعه آگرا توسط امپراتوری ماراتا تسخیر شد. پس از آن قلعه بارها و بارها میان اپراتوری ماراتا و دشمنانش دست به دست شد. پس از سومین جنگ، امپراتوری مارتا طی یک شکست فاجعه‌آمیز قلعه را از دست داد و در طی یک دهه آینده خارج از دسترس باقی ماند. در نهایت در سال ۱۷۸۵ توانستند قلعه را به دست آورند اما در طی دومین جنگ با بریتانیا در سال ۱۸۰۳ به دست انگلیسی‌ها افتاد. در سال ۱۸۵۷ قلعه محل جنگ و شورش هندی‌ها بر علیه حکومت انگلیسی‌ها بود و در نهایت به یک قرن حاکمیت بریتانیا بر هند پایان دادند.منبع:مقاله دانشجویی.کتاب اطلاعات توریستی کشورهای جهان.سایت کارناوال