قرآن كريم، انسان‏ها را به دو گروه شقي و سعيد تقسيم مي‏كند:
»يَوْمَ يَأْتِ لاَ تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ« (هود: 105)
روزي كه چون فرا رسد هيچ كس جز به اذن وي سخن نگويد، آنگاه بعضي از آنان مردم تيره‏ بخت و بعضي ديگر نيك‏بخت هستند.
از كلمه »يوم« فهميده مي‏شود كه اين تقسيم ‏بندي مربوط به قيامت است. اين مطلب ازسياق آيه و نيز از آيات قبل قابل استفاده است.(195)
سپس اعلام مي‏دارد كه گروه شقي در آتش جهنم درآمده و در آن جاودان خواهند ماند.
»فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ * خَالِدِينَ فِيهَا« (هود: 106 و 107)
و امّا كساني كه تيره ‏بخت شده‏اند، در آتش، فرياد و ناله‏اي دارند و در آن آتش‏ جاودانند.
قرآن كريم سرنوشت انسان‏هاي سعيد را جاودانگي در بهشت مي‏داند:
»وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا«(هود: 108)
و اما كساني كه نيكبخت شده‏ اند، در بهشت جاودان خواهند ماند.
از مجموع آيات پيشين به دست مي‏آيد كه انسان‏ها در قيامت جاودان مي‏مانند. گروهي درجهنم و گروهي در بهشت. همين مطلب در روايات نيز آمده است. علي‏عليه السلام مي‏فرمايد:
اَيُّها الناسُ اِنَّا خُلِقْنا وَ ايَّاكُمْ لِلْبقاء لالِلْفناء و لِكنَّكُمْ مِن دارٍ الي دارٍ تُنقَلُون.(196)
اي مردم! ما و شما براي باقي ماندن آفريده شده ‏ايم نه براي فاني شدن. لكن تغيير مكان‏ مي‏دهيم و از خانه‏اي به خانه ديگر انتقال مي‏يابيم.
عالمان اسلامي، جهت اثبات جاودانگي انسان، علاوه بر آيت و روايات برهان‏هاي عقلي‏ نيز، استناد مي‏كنند.(197)
تذكر اين نكته ضروري است كه اگرچه ما مي‏گوييم انسان در جهان ديگر جاودانه‏مي‏ماند، اما اين جاودانگي بالاصاله نيست بلكه توسط ذات اقدس الهي به انسان داده شده‏است. بنابراين، تنها موجود جاودانه بالاصاله خداوند است و باقي موجودات فناناپذيري ‏خود را از او گرفته‏ اند.

مرگ چيست؟
اگر انسان موجودي جاودان است، پس مرگ چيست؟ در پاسخ مي‏گوييم مرگ از قوانين‏حتمي و فراگير جهان هستي است كه همه موجودات طعم آن را خواهند چشيد. قرآن كريم ‏مي‏فرمايد:
»كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ«(آل عمران: 185)
هر كس طعم مرگ را مي‏چشد.
و در آيه ديگري مي‏فرمايد:
»كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ« (الرحمن: 26)
همه كساني كه روي آن (زمين) هستند، فاني مي‏شوند.
در ديدگاه اسلامي، مرگ، نابودي نيست، بلكه انتقال از دنيا به عالم آخرت است. انسان‏پس از مرگ دوباره زنده خواهند شد و آنگاه كه قيامت برپا شود، به سوي پروردگارش رجوع‏مي‏كند.
»كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللّهِ وَكُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ« (بقره: 28)
چگونه خدا را منكريد؟ با آنكه مردگاني بوديد و شما را زنده كرد؛ باز شما را مي‏ميراند ]و[ باززنده مي‏كند؛ و آنگاه به سوي او بازگردانده مي‏شويد.
در همين باره علي‏ عليه السلام مي‏فرمايد:
الموتُ بابُ الآخرة.(198)
مرگ دروازه آخرت است.

جمع‏بندي و نتيجه‏گيري
انسان موجودي ابدي است. قرآن كريم و روايات معصومين ‏عليه السلام بر اين حقيقت گواه است.علاوه بر آن عالمان اسلامي نيز دليل‏هاي عقلاني بر جاودانگي انسان اقامه كرده ‏اند.
از نظر اسلام، مرگ، نيستي و نابودي نمي‏ باشد، بلكه انتقال انسان از جهاني به جهان ديگراست. انسان‏هاي الهي در جهان آخرت رستگار و انسان‏هاي گناهكار، در آن جهان در عذاب‏خواهند بود.
------------------------------
195) تفسير نمونه، ج 9، ص 232 و 233.
196) بحارالانوار، ج 70، ص 96.
197) ر.ك. آموزش عقايد، ص 365 - 363.
198) غررالحكم، ص 161.