با توجه به نقل گسترده اين حديث در منابع اهل سنت، به ذكر آن از همان منابع بسنده مىكنيم.
در صحيح مسلم آمده است پيامبر فرمود: اى مردم همانا من بشرى هستم كه نزديك است پيك الهى مرا رسد و دعوت حق را اجابت كنم، پس در ميان شما دو چيز گرانبها مىگذارم: «اول آنها كتاب خدا و ديگرى اهل بيتم».
در مسند احمد حنبل آمده است: «همانا من در ميان شما دو جانشين قرار مىدهم كه يكى عظيمتر از ديگرى است: كتاب خدا، ريسمان كشيده شده ما بين آسمان و زمين و عترت خود يعنى اهل بيتم. اين دو از يكديگر جدايىناپذيرند تا در كنار حوض كوثر بر من وارد شوند».
در صحيح ترمذى از پيامبر نقل شده است: «اى مردم در ميان شما چيزى مىگذارم كه اگر به آن تمسك كنيد هرگز گمراه نخواهيد شد و آن عبارت است از: كتاب خدا و عترتم».
از اين سخن پيامبر چنين نتيجه مىگيريم:
1. گرانبها بودن اهل بيت
ابن حجر مكى مىنويسد: «رسول خدا قرآن و عترت را ثَقَلين ناميد».
ثَقَل هر چيز گرانبها و پر ارج را گويند و كتاب و عترت اين گونهاند زيرا هر يك از آن دو گنجينه علوم لدنى و اسرار و حكمتهاى الهىاند.
از اين رو پيامبر به آن دو فراخوانده و سفارش نموده است. «1»
2. عصمت و حجيت اهل بيت
قرار دادن قرآن و اهل بيت در كنار يكديگر و تأكيد بر لزوم پيروى و انفكاكناپذيرى آن دو آشكارا بر عصمت اهل بيت دلالت دارد؛ چرا كه قرآن كتاب معصوم خداست و ابتلا به هر گناه و آلودگى انفكاك و جدايى از قرآن مىباشد و هماهنگى و انطباق كامل با كتاب معصوم الهى مساوى با عصمت است.
استاد توفيق ابو اعلم نويسنده و دانشمند مصرى مىنويسد: «پيامبر صلى الله عليه و آله اهل بيت خود را به كتاب عزيز خداوند مقرون ساخته است. كتابى كه هرگز در او باطل نفوذ نخواهد كرد و هرگز از يكديگر جدا نخواهند شد.
واضح است كه صدور هر نوع مخالفت با احكام دين افتراق و جدايى از قرآن محسوب مىگردد، در حالى كه پيامبر خبر از عدم جدايى اين دو داده است. از همينرو حديث دلالتى آشكار بر عصمت اهل بيت دارد و پيامبر كه اين حديث را در مواقف بسيارى ذكر كرده در پى اين هدف است كه امت خود را صيانت كرده و آنان را سفارش به استقامت بر تمسك به اين دو نموده تا در امور مختلف اعم از اعتقادات و فروع به ضلالت و گمراهى گرفتار نشوند» «1».
آيةاللَّه مكارم شيرازى نيز بر آن است كه: «اهل بيت معصومند زيرا جدايىناپذير بودن آنها از قرآن از يك سو و لزوم پيروى بىقيد و شرط از آنان از سوى ديگر، دليل روشنى بر معصوم بودن آنها از خطا و اشتباه و گناه است. چرا كه اگر آنها گناه يا خطايى داشتند از قرآن جدا مىشدند و پيروى از آنان مسلمانان را از ضلالت و گمراهى بيمه نمىكرد و اينكه مىفرمايد با پيروى از آنان در برابر گمراهىها مصونيت داريد دليل روشنى بر عصمت آنهاست» «2».
3. پايندگى تا قيامت
جدايىناپذيرى تا حوض كوثر نشانگر اين است كه پيامبر در صدد تعيين يك استراتژى جاودانه و دائمى براى امت بوده و نشانگر آن است كه همواره هاديان و پيشوايانى از اهل بيت در ميان وجود دارند.
ابن حجر آورده است: «اين حديث نشانگر وجود كسانى از اهل بيت همراه قرآن است كه همچون قرآن شايستگى تمسك و پيروى تا قيامت را دارا باشند» «1».
آيةاللَّه مكارم شيرازى نيز مىنويسد:
«اين به خوبى نشان مىدهد كه در تمام طول تاريخ اسلام فردى از اهلبيت وجود دارد و همان گونه كه قرآن هميشه چراغ هدايت است آنها نيز هميشه چراغ هدايتند. پس بايد كاوش كنيم و در هر عصر و زمان آنها را پيدا كنيم» «2».
4. لزوم پيروى از هر دو
اينكه پيامبر فرمود تا به آن دو چنگ زنيد گمراه نخواهيد شد و برخى از ديگر تعابير آن حضرت لزوم پيروى از هر دو را نمايان ساخته و هر حركت و شعارى كه به گسست آن دو انجامد را انحرافى و ضلالت بار معرفى مىكند.
علامه مناوى مىگويد: «در اين حديث اشاره بلكه تصريح به اين است كه قرآن و عترت دو قلويى را مىمانند كه رسول خدا آن دو را پس از خود معرفى فرموده و از امت خواسته است كه به خوبى با آن دو برخورد نموده و آنها را بر خود مقدم دارند و در دين خود به آنها چنگ زنند» «3».
نكات ديگرى نيز از حديث ثقلين قابل استفاده است كه به جهت اختصار از ذكر آنها خوددارى مىشود «1». آنچه اهميت ويژه دارد اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله براى هميشه امت را به پيروى از قرآن و عترت دانستهاند. نيز پيامبر اهل بيت را همچون كتاب الهى، معصوم و مصون از هر كژى و ناراستى دانسته و بر آن شدهاند كه هميشه هاديانى از اهل بيت عليهم السلام در كنار قرآن براى راهنمايى امت وجود دارند.
5. كيستى اهل بيت
پيامبر در مواقع مختلف اهل بيت و امامان ايشان را معرفى كردهاند عمرخطاب از پيامبر پرسيد: آيا بايد به همه اهل بيت تمسك كنيم؟
پيامبر فرمود: «خير، بلكه به اوصياى اهل بيتم، اول آنها برادر و وزير و وارث و خليفهام در ميان امت و آن كسى كه ولى هر مؤمنى است (امام على عليه السلام)، پس از او فرزندم حسن و بعد از او فرزندم حسين است، آنگاه نه نفر از فرزندان حسين يكى پس از ديگرى» «2».
بنابراين حديث فوق به خوبى ولايت و لزوم تبعيت از اهل بيت عليهم السلام و در رأس آنان اميرمؤمنان عليه السلام را اثبات و آنان را براى هميشه بزرگترين مرجع دينى در كنار قرآن و همسنگ و همسوى و همراه آن معرفى مىكند.
ازکتاب پرسمان دانشجویی - امام شناسی
منبع :پرسمان/معارف
