داستان غدير آن چنان حساس بود که پيامبر صلياللهعليهوآله از تمامي حاضران در آن جلسه، حتي زنان، بيعت گرفت. همچنين دستور داد تا زنان نيز به آن حضرت تبريک و تهنيت بگويند و در اجراي اين دستور، به همسران خويش تأکيد کرد.1
مسئله غدير چنان اهميت دارد که با بيان و عمل به آن، رسالت نبوي هم بيان و عمل ميشود و با ترک آن، رسالت نبوي نيز ناقص ميماند و اين اهميت در کلام اهل بيت عليهمالسلام بسيار روشنتر و گوياتري دارد.
شيخ صدوق از امام باقر عليهالسلام اين چنين نقل کرده است:
«روزي پيامبر صلياللهعليهوآله به حضرت امير عليهالسلام فرمود: يا علي! خداوند آيه «يَا أَيُهَا الرَسُولُ بَلِغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَبِكَ» را درباره ولايت تو نازل کرد. اگر آن چه به من امر شده، بيان نکنم، عملم باطل و اگر کسي خداوند را بدون ولايت تو ملاقات کند، کردارش باطل است. يا علي! من سخني جز سخن خداوند نميگويم».2
حضرت زهرا عليهاالسلام و غدير
از حضرت فاطمه عليهاالسلام پرسيدند: آيا پيامبر صلياللهعليهوآله پيش از رحلتش درباره امامت اميرمؤمنان عليهالسلام چيزي فرمود؟ آن حضرت فرمود: «شفگتا! آيا حادثه عظيم غدير خم را فراموش كردهايد؟... خدا را گواه ميگيرم كه خود شنيدم که آن بزرگوار فرمود: علي، بهترين كسي است كه او را در ميان شما جانشين خود قرار ميدهم. علي عليهالسلام، امام و خليفه بعد از من است».3غدير در گفتار امام مجتبي عليهالسلام
امام مجتبي عليهالسلام در خطبههاي خود خطاب به مردم کوفه و شام فرمود: شما بالاترين نعمت را که حاکميت اهل بيت عليهمالسلام است، از دست دادهايد و بعد داستان غدير را بازگو کرد و اين چنين فرمود: اي مردم! آيا سخن جدم پيامبر صلياللهعليهوآله را به ياد نداريد؟ آن حضرت ميفرمود: هر گاه مردم كسي را به رهبري خويش برگزينند، در حالي كه لايقتر و آگاهتر از آن فرد وجود داشته باشد، براي خويش، تيره¬بختي خريدهاند؛ مگر اين كه دوباره به آن چه رها كردند و به فراموشي سپردند، بازگردند و آن چه را كه از پيامبرشان درباره پدرم شنيدهاند، دنبال كنند. رسول خدا صلياللهعليهوآله ميفرمود: اي علي! تو بعد از من، مانند هارون پس از موسي هستي. او، جانشين برادرش موسي بود و تو نيز جانشين و خليفه مني؛ تنها تفاوت [ميان آنها و ما] اين است كه بعد از من، پيامبري و نبوت نخواهد بود. امام مجتبي عليهالسلام سپس فرمود: اين مردم، پيامبر خود را ديدند و سخنانش را در«غدير خم» شنيدند. در آن روز، جدم رسول خدا صلياللهعليهوآله، دست پدرم علي عليهالسلام را گرفت و در برابر آنان گفت: هر كس من مولا و سرپرست او هستم، علي، مولاي او خواهد بود؛ خدايا! دوست بدار، هر كس او را دوست دارد و دشمن بدار هر كس او را دشمن دارد... سپس جدم، پيامبر صلياللهعليهوآله دستور داد كه حاضران، مطالب غدير را به غايبان برسانند.4غدير در گفتار امام حسين عليهالسلام
در سال آخر عمر معاويه، امام حسين عليهالسلام به زيارت خانه خدا رفت. در آن سال، عده زيادي از بنيهاشم، امام را همراهي ميکردند. امام آنان را در سرزمين منا جمع کرد. در آن اجتماع عظيم، بيش از هفتصد نفر از تابعين و دويست نفر از صحابه پيامبر صلياللهعليهوآله، حضور داشتند. امام حسين عليه السلام در اين اجتماع عظيم فرمود: «شما شاهد و ناظر تجاوزات معاويه جنايتكار نسبت به ما و شيعيان هستيد و از آنها اطلاع داريد. سخنان مرا گوش كنيد و بنويسيد تا براي آيندگان بماند و به ديگران برسانيد و از آنان بخواهيد که حق ما اهل بيت را ادا کنند؛ زيرا ميترسم وقتش بگذرد و حقوق ما به وسيله ستمگران پايمال شود؛ گر چه خداوند، بالاترين پشتيبان است. سپس فرمود: شما را به خدا سوگند! به ياد نميآوريد كه پيامبر خدا صلياللهعليهوآله روز غديرخم، پدرم، علي عليهالسلام را وصي و امام بعد از خود قرار داد و حديث ولايت را براي شما خواند و فرمود: همگي بايد اين پيام را به ديگران برسانيد؟ پاسخ دادند: آري، ما به ياد داريم».5غدير در گفتار امام سجاد عليهالسلام
ابن اسحاق ميگويد: از امام سجاد عليهالسلام در مورد «مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ، فعَلِي مَوْلاهُ»، سؤال کردم. آن حضرت فرمود: به آنها خبر داد که اوست امام بعد از خودش.6غدير در گفتار امام صادق عليهالسلام
حسان جمال ميگويد: همراه امام صادق عليهالسلام از مدينه به مكه مسافرت كردم. در نزديكي ميقات جحفه، وقتي به مسجد غدير رسيديم، امام عليهالسلام به جانب چپ مسجد نگريست و فرمود: اين مكاني است كه پيامبر خدا صلياللهعليهوآله، در روز غدير، علي [عليهالسلام] را جانشين خود معرفي كرد و فرمود: «مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ، فعَلِي مَوْلاهُ». آن گاه امام عليهالسلام به جانب ديگر نگاه كرد و جايگاه خيمههاي ديگران را نشان داد و فرمود: سالم، غلام ابوخذيفه و ابوعبيده جراح نيز در آن جا بودند و گروهي از مردم، چون علي عليهالسلام را بر روي دست پيامبر صلياللهعليهوآله ديدند، با حسادت به وي نگريستند و به يكديگر ميگفتند: به دو چشم او [پيامبر] نگاه كنيد؛ چگونه همانند ديوانه به اطراف خويش مينگرد و قرار ندارد. در اين هنگام، جبرئيل نازل شد و آيات 51 و 52 سوره قلم را براي پيامبر خدا صلياللهعليهوآله قرائت كرد.7غدير در گفتار امام هادي عليه¬السلام
امام هادي عليهالسلام ميفرمايد: پدرم، امام جواد عليهالسلام در روز عيد غدير، حضرت علي عليهالسلام را زيارت کرد و فرمود: «شهادت ميدهم که مدح خدا، به تو اختصاص دارد و در طاعت او، مخلصي». سپس فرمود: خداوند ميفرمايد: «يا ايها الرسول بلغ ما انزل اليک من ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته و الله يعصمک من الناس». آن گاه فرمود: پيامبر صلياللهعليهوآله از مردم پرسيد: آيا آن چه را برعهده داشتم، ابلاغ کردم؟ همگي گفتند: آري. فرمود: خدايا! گواه باش و بعد از آن فرمود: آيا من به مؤمنان از خود آنها سزاوارتر نيستم؟ گفتند: بله. پس از آن، دست علي عليهالسلام را گرفت و فرمود: هر کس من مولاي اويم، اين علي، مولاي اوست.8غدير در گفتار امام عسکري عليهالسلام
حسن بن ظريف از امام حسن عسکري عليهالسلام پرسيد: جمله «مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ، فَهذا عَلِيُ مَولاهُ» به چه معناست؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: «خداوند اراده فرمود که اين جمله، نشان و پرچمي باشد؛ تا حزب خدا هنگام اختلافها با آن شناخته شود».امام عسکري عليهالسلام به ابراهيم چنين نوشت: «خداوند متعال با منت و رحمت خويش، واجبات را بر شما مقرر کرد. اين کار، به سبب نياز او نبود؛ بلکه رحمت او بود که متوجه شما شد. هيچ معبودي جز او وجود ندارد. او چنان کرد؛ تا ناپاک را از پاک، جدا سازد و اندرون شما را بيازمايد؛ تا به سوي رحمت او پيش بگيرد و منازل شما در بهشت، معين شود. از اين رو، حج و عمره، اقامه نماز، پرداخت زکات، روزه و ولايت را به شما واگذار کرد و دري را فرا راهتان قرار داد؛ تا درهاي ديگر واجبات را باز کنيد و کليدي را براي يافتن راه خود قرار داد. اگر محمد صلياللهعليهوآله و جانشينان او، يعني فرزندان فاطمه عليهاالسلام نبودند، شما مانند حيوانات، سرگردان ميمانديد و هيچ واجبي از واجبات را فرا نميگرفتيد. مگر ميتوان از غير در، وارد مکاني شد؟ وقتي خداوند به سبب تعيين اولياي پس از پيامبر صلياللهعليهوآله، نعمت خود را بر شما تمام کرد، فرمود: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي وَ رَضيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ ديناً؛ امروز، دينتان را کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و راضي شدم که اسلام دين شما باشد». سپس براي اولياي خود، بر گردن شما حقوقي قرار داد و به شما فرمان داد که حقوق آنها را ادا کنيد؛ تا زنان و اموال و خوراکيها و آشاميدنيها بر شما حلال باشند و به واسطه آن، برکت و رشد و ثروت را به شما بشناساند و اطاعت کنندگان، شما را به واسطه غيبت بشناساند».9
پي نوشت:
1. سنن الترمذي، ج 5، ص5912. سنن النسائي، ج 5، ص45
3. شيخ صدوق، امالي، ج 1، ص342
4. مجلسي، بحارالانوار، ج 36، ص353
5. همان، ج 10، ص 138-144
6. اميني، الغدير، ج 1، ص 198
7. بحارالانوار، ج 37، ص 223
8. معجم معالم الحجاز، ج 2، ص 124
9. بحارالانوار، ج 100، ص 363
منبع : پرسمان
