موضوعي كه به آن اشاره شده موضوعي بسيار كلي است كه مي تواند پرسشي اصلي براي يك تحقيق پاياني – پايان نامه – قرار گيرد. بديهي است كه پرداختن به چنين موضوع وسيعي نيازمند تدوين طرحي تفصيلي و سازماندهي تحقيقي مستقل است. قلذا با تذكر اين نكته ، در پاسخ به بيان چند محور پيرامون پاسخ به پرسش شما اكتفا نموده و پاسخ تفصيلي را به همت و اراده ي خود شما در تحقيق و بسط و شكافتن محور هاي معرفي شده موكول مي نماييم.
اختلافات بين مسلمانان علل و ريشههاى بسيار متنوع و مختلفى دارد و بررسى جامع و همه جانبه آن –
همانگونه كه اشاره شد - ، نيازمند كاوش هايى ژرف و گسترده است. با اين وجود مي توان محور هاي زير را به عنوان بخش عمده اي از علل اختلافات بين مسلمين بر شمرد.الف- اختلافات مذهبي : شايد بتوان اصلي ترين عامل اختلاف بين مسلمانان - كه عوامل ديگر با سو استفاده از بستر اين اختلاف مي توانند فتنه افروزي كنند - را اختلافات مذهبي دانست.
وجود فرقه ها و مذاهب گوناگون اسلامي كه در دو دسته ي كلان به دو بخش شيعي و سني تقسيم شده اند
موجب بروز و ظهور برخي اختلافات جدي در دنياي اسلام گرديده است. اين اختلافات كه در عرصه هاي كلامي، سياسي، و فقهي و حديثي خود را نشان مي دهد به خودي خود موجب ايجاد شكاف هايي هر چند خفيف بين مسلمانان مي گردد.1) انديشههاى كلامى: بىشك نظرات متفاوت درباره مسائل كلامى موجب انشعاب در دين اسلام گرديده است، چنان كه مسيحيت نيز در اثر اين عامل، به فرقههاى كاتوليك، پروتستان و ارتدوكس منشعب گرديده است. موضوعاتى همچون: نيل به مفاهيم قرآن با لحاظ فهم و درك ائمه (ع)، معنا و مفهوم حسن و قبح ذاتى و عصمت و مصونيت از خطا در ائمه اطهار (ع) باعث اختلاف شيعه و سنى شده است.
2) انديشههاى سياسى: مهمترين نقطه جدايى ميان شيعه و سنى در طول تاريخ، اين مسأله بوده است. شيعه معتقد است كه جانشين رسول الله (ص) در امر حكومت، تنها ائمه مىباشند اما اهل تسنن بر خلاف آن قائلند.
3) انديشههاى فقهى و حديثى: فقه شيعه مبتنى بر منابع چهارگانه كتاب، سنت، عقل و اجماع است، اما منابع اهل سنت متكى بر كتاب، سنت، قياس و استحسان است. در نظر شيعه، تمامى احاديث منقول از صحابه و تابعين را نمىتوان يكجا پذيرفت زيرا برخى از آنها ساختگىاند و برخى از اصحاب فاقد عدالت گرديدهاند اهل تسنن بر اين باور است كه بايد سخنان تمامى صحابى پيامبر (ص) را پذيرفت. اين عوامل دست به دست هم داده و باعث اختلاف مسائل شرعى- كه كارهاى روزمره جامعه مسلمانان را تشكيل مىدهد- گرديده است مانند آداب وضو، نماز، روزه و... بىترديد جمود بر احاديث ساختگى و قياس و استحسان و غفلت از مفاد صحيح آيات قرآنى و احاديث معتبر، به اختلافات فوق دامن زده است.
البته همانگونه كه اشاره گرديد، برخي عوامل با سواستفاده از اين اختلافات مذهبي ، آنها را به موانعي غير قابل رفع در مسير وحدت تبديل مي نمايند. و در اين ميان بخش هايي از توده ي عوام و جاهل مسلمانان با كوبيدن بر طبل اختلافات مذهبي مانع از تحقق وحدت و اتحاد در امت اسلامي مي گردند.
ب –فرقه سازي مذهبي استعمارگران و سلطه طلبان براي تشديد اختلافات ميان مسلمانان :
كشور هاى استعمارگر غربى براى تسلط بر منابع سرشار كشورهاى اسلامى همواره از ابزار تفرقه و فرقه سازى استفاده نموده اند وتلاش نموده اند با بزرگ نمايى اختلافات مذهبى و پرنگ نمودن آن به اصطلاح از آب گل آلود ماهى بگيرند و بدين طريق به اهداف شوم خود دست يابند ردپاى اين سياست شيطانى را مى توان درموارد زيادى در كشورهاى اسلامى جستجو نمودقدرت هاي سلطه گر جهاني و استكباري با توجه به اهميت اتحاد بين مسلمين جهان همواره از هر تلاشي براي جلوگيري از اين اتحاد فروگذار ننموده اند. يكي از اين حربه ها ، مذهب تراشي و فرقه سازي هاي افراطي بين مسلمانان براي عميق تر نموده اختلافات ساده ي مذهبي مي باشد. در همين راستا مي توان به فرقه هاي زير اشاره نمود:
1 -ايجاد بهائيت توسط انگلستان در كشور ايران
2- روى كار آمدن وهابيت در عربستان توسط استعمار گر پير انگليس كه امروز بسيارى از مشكلات دنياى اسلام از سوى اين فرقه كه در سرزمين وحى مستقر شده و توسط آل سعود و عربستان حمايت مالى و تبليغاتى وسيعى مى شود ناشى مى شود
3- حمايت امريكا از طالبان و فراهم نمودن زمينه هاى تسلط اين فرقه ضاله در افغانستان با هدف تخريب چهره اسلام ونمايش چهره نامناسب از اسلام در جهان
4- كمك به تاسيس و حمايت مخفيانه از گروه هاي تروريستي در سطح جهان اسلام مانند گروه هاي : القاعده، النصره، داعش، سپاه صحابه، و ....
ج - وجود حكام مستبد و ديكتاتور وابسته به غرب در كشور هاي اسلامي:
يكي ديگر از عوامل تشديد اختلافات ميان امت اسلام، وجود حكام مستبد و ديكتاتوري است كه در بسياري از كشور هاي اسلامي بر سر كار هستند و هر گونه اتحاد ميان امت اسلام را به ضرر خود و حكومت و سلطنت خود مي دانند فلذا با قدرت تمام از تحقق وحدت جلوگيري مي نمايند و با ايجاد فضاي خفقان هر گونه صداي روشنگرانه در راستاي بازگشت به وحدت اسلامي را در كشور هاي خود در نطفه خفه مي كنند.نمونه هاي اين حكام را در بسياري از كشور هاي سالامي مانند عربستان، بحرين و ... مي توان مشاهده نمود.
مباحثي كه مطرح گرديد به نظر مي رسد مهم ترين موانع موجود بر سر راه اتحاد مسلمين مي باشد
. بديهي است كه هرگونه راهكاري براي رفع اين موانع بايد ناظر به همين عوامل باشد.اهتمام و پايفشاري بر روي مشتركات مذهبي و پرهيز از طرح مسايل اختلافي، تبيين انحرافات موجود در فرقه هاي ساختگي و روشن كردن ارتباط آنها با استعمارگران ، بيدارگري امت اسلامي و تحريك آنها براي كنار زدن حكام مستبد و برقراري حكومت هاي مردمي بر اساس مباني ديني و ... در يك كلام بازگشت به هويت اصلي اسلامي و محقق نمودن اخوت اسلامي در سطح دنياي اسلام را مي توان راهكار هايي براي مقابله با عوامل موجد اختلاف دانست.
براي كسب اطلاعات بيشتر به منابع ذيل مراجعه فرماييد:
«اتحاد اسلامي در آثار شهيد مطهري» نويسنده سيد حميد جاويد موسوي؛
«وحدت از نگاه امام خميني (ره)»؛
«همبستگي امت اسلامي» اكبر هاشمي رفسنجاني؛
«اسلام آيين همبستگي» عبد الكريم بيآزار شيرازي؛
«علي طريق الوحدة» سيد تقي مدرسي؛
«حول الوحدة والتقريب» محمد علي تسخيري
منبع:پرسمان
