کلسترول یکی از مولکولهای زیستی و از دسته چربیها(لیپیدها) است.
۳۵ حقیقت جالب درباره کلسترول
این مولکول ۲۷ کربنه ساختار چند حلقهای دارد. نقش عمدهی آن استحکام و انعطافبخشی به غشای سلولها است. Cholesterol نوعی چربی و از مواد مهم غشا است. کلسترول در خون هم وجود دارد. کلسترول خون از دو منبع اصلی تامین میشود: رژیم غذایی و تولید در کبد.کُلِستِرول رژیم غذایی به طور عمده از گوشت، جگر، مغز، تخممرغ و غذاهای لبنی به بدن میرسد. غذاهای گیاهی Cholesterol ندارند.
پس از صرف غذا کلسترولاز طریق روده جذب و سپس همراه با تری گلیسیریدها درون پوششی پروتئینی بستهبندی میشود. این ترکیب چربی-پروتئین شیلومیکرون نام دارد. کبد هم میتواند کلسترول را از خون بردارد و هم آن را تولید کند و به درون خون بریزد.
در ادامه با ۳۵ واقعیت جالب دربارهی کلسترول آشنا میشویم:
۱. کلسترول نوعی چربی(لیپید) است که – مقدار مناسب آن – برای زندگی تمام حیوانات ضروری است.این ماده سه عملکرد ضروری ایفا میکند: ۱) به تشکیل پوشش بیرونی سلولها کمک میکند، ۲) اسیدهای صفراوی را تولید میکند که کار آنها هضم غذا در روده است، و ۳) به بدن اجازه میدهد ویتامین د و هورمونهایی مثل تستسترون در مردان و استروژن در زنان را تولید کند.
۲. چون کلسترول بر پایهی روغن و خون بر پایهی آب است، اگر کلسترول در جریان خون یک فرد ریخته شود، خون به شکل قطرههای کوچک غیر قابل استفاده سفت میشود. به همین خاطر بدن مجبور است Cholesterol را در ذرات پروتئینی کوچکی کهلیپوپروتئین نامیده میشوند جای بدهد.
۳. خوردن مغز حیوانات بسیار ناسالم است چون سرشار از کُلِستِرول و چربی است. به عنوان مثال، یک وعدهی سادهی ۱۴۰ گرمی کنسرو “مغز خوک در شیر” حاوی ۳.۵۰۰ میلی گرم کلسترول، یعنی ۱۱۷۰% میزان مجاز مصرف روزانهی ایالات متحده(USRDAA)، است.
۴. مطالعات نشان میدهند که نوزادان شیرخوار نسبت به بزرگسالان سطوح کلسترول پایینتری دارند. به علاوه، شیر مادر غنی از Cholesterol و چربیهای سالم است، که به پیشگیری از بیماریهای قلبی و سیستم عصبی مرکزی کمک میکنند.
۵. کلسترول برای بهبود سلامت جنین مهم است. تقریبا از هر ۹۰۰۰ نوزاد ۱ نفر با نقص مادرزادی به دنیا میآید که به خاطر عدم موفقیت جنین در جذب Cholesterol مورد نیاز خود است.
۶. پروژهی ژنوم انسان ایالات متحده کمبود کُلِستِرول یک زن باردار را به وجود نقص در مغز جنین که HPE (نقص مغز در تقسیم شدن به دو نیمه به صورت عادی) نامیده میشود مرتبط میداند.
نود و نه درصد از جنینهای مبتلا به HPEE خودبخود سقط میشوند. آنهایی که زنده میمانند معمولا در نخستین سال عمرشان عقب ماندگی ذهنی شدیدی را تجربه میکنند و میمیرند. در نتیجه، اغلب به زنان باردار توصیه میشود داروهای کاهش کلسترول مصرف کنند
۷. انجمن قلب امریکا برای کسانی که سطوح کُلِستِرول عادی دارند حداکثر مصرف روزانهی کلسترول ۳۰۰ میلی گرم را توصیه میکنند.
آنهایی که کلسترولشان بالا است نباید بیشتر از ۲۰۰۰ میلی گرم در روز مصرف کنند. درحالی که تخممرغ از آنچه قبلا تصور میشد، کلسترول کمتری دارد اما، یک تخممرغ بزرگ حدود ۱۸۵ میلی گرم کلسترول است که تمام آن در زرده قرار دارد.
۸. از بین تمام امریکاییهایی که سطوح کلسترل ناسالمی دارند، از هر هفت نفر یک نفر کُلِستِرول “بالا”، یا سطوحی از Cholesteroll دارند که آنها را حدودا دو برابر بیشتر در خطر دچار شدن به بیماریهای قلبی قرار میدهد. کلسترول “بالا” در میزان ۲۴۰ میلی گرم بر دسیلیتر (mg/dL) و بیشتر تعریف میشود.
۹. درحالی که غذاهای دریایی، مثل ماهی، میتوانند غذاهای سالمی باشند، انواع دیگر غذاهای دریایی میتوانند سطوح کلسترول بالایی داشته باشند. به عنوان مثال فقط ۸۵ گرم خرچنگ دریایی – قبل از آن که در کره خوابانده شود- ۶۱ میلی گرم کلسترول دارد.
۱۰. هرچند مرغ عموما انتخاب غذایی کم چربی است، نکندن پوست مرغ یا سرخ کردن آن مرغ را به یک غذای پرکلسترول تبدیل میکند.
۱۱. درحالی که جگر یک غذای غنی از آهن است، Cholesterol زیادی هم دارد. در واقع، متمرکزترین سطوح کلسترول در گوشت حیوانات در اعضایی مثل جگر یافت میشوند. ۸۵ گرم جگر پخته شده ۳۳۱ میلی گرم کلسترول دارد.
۱۲. سطوح کُلِستِرول کل(ترکیب Cholesterol “خوب” کلسترول HDL و کلسترول “بد” کلسترول LDL) بالاتر از ۲۰۰ میلی گرم بر دسیلیتر ناسالم به حساب میآیند. تقریبا نیمی از بزرگسالان امریکا سطح کلسترول ۲۰۰ mg/dLL یا بیشتر دارند.
۱۳. کاهش جریان خون که بر اثر کلسترول بالا به وجود میآید با اختلالات جنسی مرتبط است. کلسترول بالا باعث رسوبات چربی که رگهای خونی را در ناحیهی لگن میبندند، اختلال نعوظ در مردان و احتمالا تسهیل دخول در زنان می شود.
۱۴. اصطلاح “کلسترول” از واژهی یونانی کوله یا “صفرا” + استروپوس یا “سخت، محکم” ساخته شده است.
۱۵. کُلِستِرول بالا مستقیما با بیماری قلبی در ارتباط است، که قاتل شمارهی ۱ مردان و زنان در دنیا به شمار میرود. هر ساله، بیش از یک میلیون امریکایی دچار حملات قلب میشوند و حدودا نیم میلیون نفر از بیماری قلبی میمیرند.
۱۶. در بیشتر آدمها، ۶۰ تا ۷۰ درصد کُلِستِرول در ذرات LDL حمل میشود که کلسترول “بد” نامیده میشوند. اما همهی ذرات LDL “بد” نیستند، چون به عنوان حامل عمل میکنند و کُلِستِرول را به بخشهایی از بدن میبرند که به آن نیاز است.
۱۷. لیپوپروتئینهای پر چگالی (HDLs) عموما با عنوان کلسترول خوب شناخته میشوند چون میزان پروتئینشان از چربیشان بیشتر است، و به جای آنکه مثل LDL کُلِستِرول را در بدن منتقل کنند، HDLL تا آنجا که میتواند کلسترول اضافی را میمکد و آن را به سمت کبد پس میبرد.
۱۸. اگر کسی کُلِستِرول را در دستش بگیرد، شبیه یک مادهی مومی شکل به نظر میرسد که از یک شمع زرد و سفید رنگ خراشیده شده باشد.
۱۹. کُلِستِرول انسجام غشای سلولی را حفظ میکند و سلولها را سالم و قوی نگه میدارد. اگر (به فرض محال) سطح کلسترول شخصی ۰۰ باشد، غشای سلولیاش خشک میشود و ترک میخورد و تمام محتوای سلول به بیرون ترشح خواهد کرد.
۲۰. کلسترول در کبد یا روده تولید میشود. کبد انسان در روز حدود ۱ گرم کلسترول تولید میکند.
۲۱. فرانسوا پله تیه دو لا ساله نخستین بار در ۱۷۶۹ Cholesterol را به شکل جامد در سنگ کیسه صفرا کشف کرد. این ماده در ۱۸۱۵ توسط یوجین شورول شیمیدان “کلسترول” نامیده شد.
۲۲. قبل از یائسگی، زنان نوعا سطح کلسترول کلشان از مردان کمتر است. با وجود این، بعد از یائسگی، سطح LDL آنها روندی صعودی پیدا میکند. دانشمندان معتقدند که استروژن به پایین نگه داشتن سطح کلسترول کمک میکند.
۲۳. خود Cholesterol بالا نوعا هیچ علامتی ندارد، به همین خاطر بسیاری از آدمها از این که در خطر حملات قلبی، سکته، و دیگر بیماریهای قلبی قرار دارند بیاطلاع هستند.
یک آزمایش خون ساده میتواند سطح کُلِستِرول کل شخص را تعیین کند. برنامهی ملی آموزش کلسترول توصیه میکند که همهی بزرگسالان هر ۵۵ سال یک بار سطح کلسترولشان را چک کنند.
۲۴. احتمال داشتن کُلِستِرول بالا در بین سرخپوستان امریکا از همه کمتر است. اما امریکاییهای سفیدپوست و امریکاییهای مکزیکی تبار از همه بیشتر در خطر ابتلا به کلسترول بالا هستند. امریکاییهای افریقایی تبار و امریکاییهای ژاپنی تبار در بین این دو قرار دارند.
۲۵. ماجراجو و ستارهی تلویزیون، بیر گریل، از سطح کلسترول بالا رنج میبرد، بیماری که پدر و پدربزرگش را از بین برده است. بیل کلینتون و دیوید لترمن نیز از Cholesterol بالا رنج میبرند.
۲۶. کُلِستِرول بالا میتواند ژنتیکی باشد. در واقع، یک بیماری ژنتیکی موروثی که هیپرکلسترولمی فامیلی نامیده میشود، حتی در سنین جوانی، باعث بالا افزایش شدید سطح کلسترول LDLL میشود.
۲۷. تحقیقات نشان میدهد که سیگار کشیدن سطح کلسترول خوب (HDL)را پایین میآورد و کلسترول بد (LDL)را افزایش میدهد. محققان دریافتهاند آنهایی که سیگار کشیدن را ترک میکنند شاهد یک افزایش حدودا ۵ درصدی، یا ۲.۴ mg/dL، در سطح کلسترول HDL خواهند بود.
۲۸. سطح Cholesterol پایین با نرخ بالای خودکشی، خشونت، آلزایمر، و تصادفات ارتباط دارد. دانشمندان اظهار میکنند که کلسترول در علامتدهی عصبی و ساختار مغز نقشی حیاتی ایفا میکند.
۲۹. میزان چربی همیشه مقیاس خوبی برای سنجش میزان کُلِستِرول نیست. به عنوان مثال، کبد و اندامهای دیگر چربی کم اماکُلِستِرول بالایی دارند.
۳۰. یک بیگ مک بزرگ مک دونالد ۸۵ میلی گرم و یک دوبل کلاسیک وندی با مخلفات ۱۷۵ میلی گرم کلسترول دارد. یک فنجان بستنی بیش از ۱۰۰ عدد دونات کلسترول دارد.
۳۱. از تمام مراجعات به مطبهای پزشکان ۶.۴ میلون آنها با آزمایش Cholesterol همراه بوده است. این ۷.۱% از تمام مراجعات است.
۳۲. تحقیقات نشان میدهد که استرس سطح Cholesterol “بد” را افزایش میدهد. در مقابل، هرچه بهتر فرد از پس استرس برآید، سطح کلسترول “خوب” او بالاتر است.
۳۳. دانشمندان گروهی از مواد شیمایی را در آب انگور قرمز شناسایی کردهاند که ساپونین نامیده میشود و به کاهش کُلِستِرول کمک میکند.
۳۴. یک مطالعه که در ایالت اوهایو انجام شد نشان میدهد که افزایش سطح Cholesterol میتواند به سبک کردن علائم اوتیسم در کودکان کمک کند.
۳۵. عوامل خطر اصلی که سطح کُلِستِرول LDL را افزایش میدهند شامل سیگار کشیدن، فشار خون بالا، کُلِستِرول HDL پایین(زیر ۴۰ mg/dL)، سابقهی بیماری قلبی در خانواده، چاقی، و سن و سال(مردان: ۴۵ ساله و بیشتر، زنان: ۵۵ ساله و بیشتر) میشوند.
منبع : سایت سلامتی
