این روزها که نفس تک تک ما به شماره افتاده بهانه ای است تا به بررسی شرایط فعلی، چالش ها و مشکلات این فناوری در سطح جهانی و داخلی بپردازیم.
یکی از مهمترین معضلاتی که در دهه های اخیر تقریبا دامنگیر تمامی کشورها دنیا شده است بحث آلودگی محیط زیست و به ویژه آلاینده های جوی است که عمده ترین ماده ایجاد کننده آن دی اکسید کربن ناشی از مصرف سوخت های فسیلی است که در بیشتر موارد از طریق خودرو ها و صنایع وارد جو می شوند. این موضوع در کلان شهر ها و مراکز بزرگ جمعیتی، دارای نمود بیشتری است و به همین دلیل پژوهشگران در پی یافتن راهکارهایی برای کاهش تولید آلاینده های جوی و به ویژه دی اکسید کربن هستند.
یکی از این راهکار های ارائه شده، استفاده از خودرو های الکتریکی است که هیچ گونه آلاینده جوی تولید نمی کنند. امروزه بار دیگر با فرارسیدن فصل زمستان و افزایش آلودگی هوا که ناشی از پدیده وارونگی و تردد بیش از حد خودروها در سطح کلانشهرهای کشور است، بحث استفاده از خودروهای هیبریدی و تمام الکتریکی بار دیگر داغ شده و نبود زیرساخت های لازم برای استفاده از این فناوری در ایران بیش از پیش احساس می شود.
چرا خودروی الکتریکی
خودروی برقی یا الکتریکی به خودرویی گفته می شود که از باتری جهت نیروی محرکه به جای موتور درون سوز استفاده شود. اولین خودروهای برقی در قرن نوزدهم میلادی تولید شده اند. تولید این گونه خودروها با تولید انبوه اتومبیل احتراقی دچار افت شدید شد. در دهه های 1970 و 1980 میلادی با وقوع بحران انرژی دوباره خودروی برقی مورد توجه قرار گرفت اما نه به اندازه ای که باعث تولید انبوه آن ها شود. از سال 2008 میلادی با توجه به پیشرفت فن آوری باتری ها، مدیریت شبکه برق، نگرانیها در خصوص قیمت نفت و نیاز شدید محیط زیست کره زمین به کاهش گازهای گلخانه ای باعث شد تا تحول اساسی در تولید خودروهای برقی صورت گیرد. از مزایای خودروی های برقی نسبت به خودروی های احتراقی می توان به کاهش قابل ملاحظه آلودگی هوای محلی، کاهش گازهای گلخانه ای و کاهش وابستگی به نفت اشاره کرد.
وضعیت خودروهای الکتریکی در جهان
در سال های اخیر همزمان با پیشرفت فناوری های مربوط به خودروهای الکتریکی، سیاست های مرتبط با این حوزه در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، هندوستان، هلند، نروژ، اسکاتلند و بریتانیا در راستای توسعه همه جانبه استفاده از خودروهای برقی بوده و بر این اساس در کشورهای فوق قانونی به تصویب رسیده است که بر مبنای آن تولید خودروهای دیزلی و بنزینی در فاصله سال های 2025 تا 2050 به کلی متوقف شده و تنها خودروهای مبتنی بر سوخت های پاک ساخته خواهند شد. در ادامه این نهضت جهانی، ده ایالت از ایالت های کشور آمریکا و کانادا نیز قوانینی مشابه وضع کرده و اخیرا پر جمعیت ترین کشور جهان یعنی چین نیز سیاستگذاری مشابهی در پیش گرفته است.
سیاست های جهانی و هدایت بازار
تحولات رخ داده در بازارهای چین، اروپا و ایالات متحده آمریکا نشان دهنده رشد 90 درصدی فروش خودروهای الکتریکی در جهان است. این آمار حاکی از فروش دو میلیون خودروی برقی در سراسر جهان طی سال 2016 بوده و شواهد حاکی از آن است که این رقم تا پایان سال 2017 به بیش از 3 میلیون افزایش پیدا می کند. این موضوع نشان دهنده اهمیت سیاستگزاری های درست و منطقی در رابطه با فناوری نوین خودروهای دوستدار محیط زیست در سطح جهانی است. این سیاست ها به گونه ای پیش می روند که در نهایت منجر به حذف کامل خودروهای احتراقی بوده و این موضوع یعنی تغییر ساختار کارخانه های بزرگ خودروسازی و تامین قطعات و تجهیزات مورد نیاز خودروهای جدید.
طراحی سیاست های درست
ممکن است این سوال در ذهن بسیاری از افراد به وجود اید که چگونه می توان این نهضت انقلابی رخ داده در صنعت خودروسازی جهان را از خودروهای احتراقی به سمت خودروهای برقی به واقعیت تبدیل کرد. پاسخ این سوال تنها یک عبارت است: طراحی سیاست های مناسب.
به باور کارشناسان در گام بعدی، دولت ها و سیاستگزاران باید با اتخاذ سیاست های قوی تر و مستمر برای کنترل بازار، به سمت نیل به هدف تعیین شده حرکت کنند. بر این اساس کالیفرنیا و نه ایالت ایالات متحده که از قانون تنظیم ناخالص خودرو پیروی می کنند، نیاز به استقرار حدود دو میلیون وسیله نقلیه الکتریکی تا سال 2025 دارد. سیاست های مشابهی نیز در اتحادیه اروپا و چین اخذ شده است که هدف اصلی آن کنترل میزان دی اکسید کربن و سایر آلاینده های جوی است.
امروزه حدود 97 درصد از تولیدات خودروهای الکتریکی جهان در چین، اروپا، آمریکا، ژاپن و کره جنوبی انجام می شود که این مساله نشان می دهد، اتومبیل های الکتریکی و همچنین قطعات و فناوری های مرتبط با ان از جمله بسته های باتری و اجزای دیگر تنها در مناطق محدودی از جهان تولید می شوند. این موضوع نشان می دهد که توسعه بیشتر بازار ممکن است به طور فزاینده ای نه تنها در مورد سیاست تقاضا، بلکه در راستای ارتقای توان تولید در کشورها باشد.
در کشورهای عمده وارد کننده خودرو، تنظیم تعرفه های متناسب با انتشار گازهای گلخانه ای می تواند واردات خودرو را با اهداف ملی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و همچنین جلوگیری از استفاده از سیستم مالیاتی داخلی کشور تنظیم کند. چنین سیاست تعرفه ای می تواند نه تنها برای اتومبیل های الکتریکی استفاده شود، بلکه برای وارد کردن وسایل نقلیه الکتریکی، قطعات و تجهیزات شارژ نیز مورد استفاده قرار گیرد.
سیاست های توسعه خودروی برقی در ایران
متاسفانه در کشور ایران هنوز به طور جدی و اساسی زیر ساخت های این فناوری دوستدار محیط زیست ایجاد نشده و در حوزه خودروسازان داخلی نیز شاهد هیچ نوع تولیداتی در این زمینه نیستیم. البته در سال های اخیر تلاش هایی در این زمینه انجام شده است. به گفته سیدمهدی مقدسی اگر دولت تسهیلات خاصی را در نظر بگیرد و زیرساختهای لازم را ایجاد کند، میتوان از خودروهای برقی بهعنوان تاکسی و اتوبوس استفاده کرد.
وی همچنین با تاکید بر لزوم ایجاد زیر ساخت های استفاده از این خودروها در کشور افزود: معافیت مالیاتی خودروهای الکتریکی تولید ایران خبری بود که نشان از گام های اولیه دولت در راستای توسعه محصولات برقی خودروسازان بهمنظور کاهش آلودگی هوای کلانشهرها دارد.
آنگونه که تاکید شده اولین اولویت و هدف وزارتخانه در اجرایی شدن تولید خودروهای برقی، پوشش دادن شبکه حملونقل عمومی در کشور است تا ضمن فرهنگسازی در خصوص استفاده از این خودروها، مردم تاثیرات این خودروها بر هوای کلانشهرها را بهصورت عینی ببیند.
منابع:
مجله جهان سبز
