احتیاط واجب به معنای لزوم احتیاط در مسئله‌ای است که مجتهد در آن فتوایی ندارد. فقیهان در مواردی که بر اساس ادله شرعی، به حکم فقهی دست پیدا نمی‌کنند و احتیاط را در آن موارد لازم می‌دانند، از عبارت «احتیاط واجب» استفاده می‌کنند. در احتیاط واجب، بر مکلف واجب است که یا طبق احتیاط عمل کند یا در مسئله مورد نظر، از مرجع تقلید دیگری تقلید کند که پس از مرجع تقلید خودش، به لحاظ علمی از دیگر مراجع بالاتر است.

تعریف
در فقه به احتیاط الزام‌آور، احتیاط واجب گفته می‌شود. فقیهان گاه بر اساس ادله شرعی، به حکم فقهی برخی موضوعات دست پیدا نمی‌کنند، اما احتیاط را در آنها لازم می‌دانند؛ در چنین مواردی، عبارت «احتیاط واجب» را به کار می‌برند. در احتیاط واجب، مرجع تقلید به حرمت یا وجوب عملی فتوا نداده است، اما واجب می‌داند که در آن مسئله به گونه‌ای رفتار شود که اگر آن کار در واقع حرام باشد، حرامی انجام نشود یا اگر آن کار در واقع واجب باشد، واجبی ترک نشود.

در مواردی که احتیاط، الزامی نیست؛ اما بهتر است در آنها احتیاط شود، واژه احتیاط مستحب به کار می‌رود.

تفاوت با فتوا به احتیاط
در احتیاط واجب، فقیه حکم شرعی را نمی‌داند و فتوایی در این زمینه ندارد؛ اما در فتوا به احتیاط، فقیه به حکم شرعی دست پیدا کرده است. در واقع در فتوا به احتیاط، حکم شرعی، واجب‌بودن احتیاط است.

اصطلاحات احتیاط واجب
در کتاب‌های فقهی و رساله عملیه، گاه به جای عبارت احتیاط واجب از عبارت‌های دیگری استفاده می‌شود. عبارت‌های فارسیِ «محل تأمل است» و «محل اشکال است» و عبارت‌های عربیِ «فيه اشكال» و «فيه تأمّل»، نشان‌دهنده احتیاط واجب است؛ همچنین وقتی گفته می‌شود: «احتیاط را ترک نکند»، منظور احتیاط واجب است.

تکلیف مکلف در احتیاط واجب
در احتیاط واجب، بر مکلَّف واجب است که یا طبق احتیاط عمل نماید یا در مسئله مورد نظر، از مرجع تقلید دیگری تقلید کند که پس از مرجع تقلید خودش، به لحاظ علمی از دیگر مراجع بالاتر است. رجوع کردن مکلف به حکم مرجع تقلید دیگر نیز به این دلیل است که مرجع تقلید وی، در این زمینه فتوایی ندارد.

منبع: پایگاه اینترنتی ویکی شیعه