زندگینامه مرحوم آیت الله آقا شیخ حسن تهرانی (ره)
آیت‌الله شیخ حسن تهرانی در سال 1312 در تهران به دنیا آمد. پدرش مرحوم یوسف تهرانی از كسبة تهران بود كه ارادت عجیبی به روحانیت و مرجعیت شیعه داشت.تولد و دوران كودكی:
آیت‌الله شیخ حسن تهرانی در سال 1312 در تهران به دنیا آمد. پدرش مرحوم یوسف تهرانی از كسبة تهران بود كه ارادت عجیبی به روحانیت و مرجعیت شیعه داشت. او كه خود از زاهدان زمان بود و نماز جماعت و نماز شبش هیچ گاه ترك نمی‌شد، از شاگردان و دوستداران مرحوم شیخ محمد حسین زاهد بود و همواره از این مرد نورانی بهره می‌برد.
دوران تحصیل:
آیت‌الله تهرانی تحصیلات خود را در دورة ابتدایی در تهران به پایان برد و سپس به مدرسه مرحوم حاج شیخ علی اكبر برهان رفت و به دلیل تلاش فراوان مورد عنایت آن مرد بزرگ قرار گرفت. او مدت دو سال با نظارت مرحوم برهان در آن مدرسه درس خواند و همواره در نماز مرحوم شیخ محمد حسین زاهد حاضر می‌شد. در این مدت تلاش او به حدی بود كه توانست تمام الفیه ابن مالك را حفظ كند. الفیه ابن مالك كه در واقع یك دوره ادبیات عرب به شمار می‌آید، حدود هزار بیت است كه بسیاری از طلاب تنها ابیات مهم یا حدود نیمی از آن را در حافظه دارند، امّا آیت‌الله تهرانی به گفته خود، هر شب پس از صرف طعام، اشعار را مرور می‌كرد و تا اشعار مربوط به درس روز را حفظ نمی‌كرد، به بستر خواب نمی‌رفت. البته در این زمینه، سفارش‌های پدرش نیز بسیار مهمّ بود. پدرش كه علاقه وافری به طلاب علوم دینی داشت، از هرگونه خدمت او در گستره‌های علمی دریغ نمی‌ورزید، تا آنجا كه وقتی به همراه فرزندش به مدت ده روز به مشهد رفت، برای آن مدت كوتاه از یكی از روحانیان مشهد خواست تا به فرزندش دروس حوزه را تعلیم دهد تا پس از بازگشت از سفر، از دیگر دوستان خود عقب نیفتد!
آیت‌الله تهرانی پس از طی كردن دروس مقدمات، دروس دورة سطح را در مدرسه مرحوم برهان در شهر ری آغاز كرد و پس از مدتی به سفارش یكی از استادان خود، كه همواره كوشش شاگرد خود را از نزدیك می‌دید، به قم مهاجرت كرد تا از محضر استادان آن دیار عالم خیز بهره‌های بسیار برد. او در قم به محضر استادان بسیار شرفیات شد و فقه و اصول و فلسفه را تا سر حد اجتهاد فرا گرفت.
استادان و دوستان:
آیت‌الله شیخ حسن تهرانی در سالهای تحصیل خود، به محضر استادان بسیاری شرفیاب شد. او در شهر ری برای فراگیری معالم الاصول به درس آقا سید حسن آقایی می‌رفت و بخشی از شرح لمعه را در محضر آقا شیخ محمدرضا بروجردی فرا می‌گرفت.
با ورود به قم، قوانین و باقیماندة شرح لمعه را در محضر آیت‌الله نوری همدانی فرا گرفت و در درس رسائل آیت‌الله مشكینی و در درس مكاسب و كفایه آیة‌الله مجاهدی تبریزی شركت نمود. تلاش او به حدی بود كه دورة سطح را در سه سال به پایان رسانید.
آیت‌الله تهرانی پس از طی دورة سطح، به دروس خارج حضرات آیات بروجردی، امام خمینی، محقق داماد، شیخ محمد تقی بروجردی، حاج مرتضی حائری و گلپایگانی ـ رحمة‌الله علیهم ـ رفت و در مدت كوتاهی كه پس از عزیمت به حجّ، به عتبات عالیات رفته بود در درس امام(ره) و حضرت آیت الله خویی(ره) شركت نمود. او اسفار و شفا و تفسیر را نیز در محضر علامه سید محمد حسین طباطبایی(ره) آموخت.
او در سالهای تحصیل و تدریس خود با طلاب بسیاری رابطه دوستی داشت كه از جمله آنها می‌توان از آیت‌الله محمد مؤمن، آیت‌الله ربانی املشی(ره)، آیت‌الله طاهری خرم‌آبادی و آیت‌الله سید محمد كاشانی به عنوان دوستان و هم بحثهای ایشان نام برد.
فعالیتهای علمی و فرهنگی:
آیت‌الله شیخ حسن تهرانی در طول سالهای عمر خود تا هم اكنون، تلاشهای علمی و فرهنگی بسیاری را به انجام رسانده است. او از سالهای آغازین طلبگی به امر تدریس اشتغال داشته است و سالها در حوزه‌های علمیه خواهران به آموختن مبانی فقه و اصول پرداخته است.
از فعالیتهای مهم او در این عرصه، برگزاری جلسات امتحانات شفاهی و كتبی در حوزه علمیه و تعیین میزان رشد علمی طلاب بوده است كه این امر حدود سی سال است كه ادامه دارد. همچنین او در امتحاناتی كه برای باز شناخت قضات و طلابی كه تمایل به شركت در رشته قضا داشتند، به عنوان طرح كنندة پرسشهای امتحانی و ارزیاب حضور داشته است.
فعالیتهای سیاسی:
آیت‌الله شیخ حسن تهرانی از سالهای آغازین نهضت اسلامی مردم ایران همواره در صف اوّل مبارزه حضور داشته است. او كه در جوانی خود را سخت تحت تأثیر فعالیتهای سیاسی مرحوم نوّاب صفوی می‌داند، در موقعیتهای گوناگون به افشای ماهیت رژیم منحوس پهلوی و عوامل آن پرداخته است.
بخشی از فعالیتهای سیاسی او به تلاشهای او در جلسات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم مربوط می‌شود. امضای او در بسیاری از اعلامیه‌های آن نهاد در سالهای پیش از انقلاب، از جمله اعلامیه خلع ید شاه از قدرت به چشم می‌خورد.
او در پیش از انقلاب برای اعلام وفاداری به امام(ره) در نجف به خدمت او می‌رسید و در ایران نیز مورد تهدید و بازداشت رژیم سابق قرار می‌گرفت، امّا فعالیتهای سیاسی او به پیش از انقلاب محدود نشد. با پیروزی شكوهمند انقلاب اسلامی در بهمن 1357، او نیز به سیل خروشان ملت پیوست و همواره از خط ولایت فقیه دفاع می‌كرد. در سالهای دفاع مقدّس، بارها و بارها در جبهه‌ها حضور پیدا می‌كرد و سخنان دلنشین او همواره امیدبخش رزمندگان اسلام بود.
از فعالیتهای مهم او پس از انقلاب قضاوت در كمیته‌های انقلاب اسلامی بود كه بعدها در قالب دادگاه انقلاب فعّال شد. همچنین او مدتی با عنوان قاضی دادگاهِ ویژه روحانیت و قاضی دادگاه انتظامی به فعالیت می‌پرداخت.
آیت‌الله تهرانی پس از آن در بخش امتحانات شورای مدیریت حوزه علمیه قم به ارزیابی وضعیت علمی طلاب پرداخت و امامت جماعت مسجد باغ پنبه قم را بر عهده داشت او همچنین به تدریس مكاسب و كتاب جواهر نیز اشتغال داشت.
