موزه آستانه مقدسه قم از جمله قدیمی ترین موزه های کشور است که به برکت وابستگی و تعلق به بارگاه حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها از غنای فوق العاده برخوردار است و مجموعه متنوعی از آثار تاریخی هنری در آن نگهداری می شود .
تندیس منبت کاری به نام مبارک امام علی(ع) و ذوالفقار
موزه آستانه مقدسه قم از جمله قدیمی ترین موزه های کشور است که به برکت وابستگی و تعلق به بارگاه حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها از غنای فوق العاده برخوردار است و مجموعه متنوعی از آثار تاریخی هنری در آن نگهداری می شود .
بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان
به گزارش خبرگزاری«حوزه»، موزه آستانه مقدسه یکى از قدیمى ترین موزه های کشور به شمار می رود که در آبان ماه سال ۱۳۱۴ شمسى در محوطه داخلى حرم مطهر و محل فعلى مسجد شهید مطهرى تأسیس شد. فعالیت این موزه تا حدود دى ماه سال ۱۳۵۳ ادامه یافت و از آن تاریخ تا سال ۱۳۶۱ به دلایل متعدد (از جمله لزوم گسترش فضاى جانبى موزه و احداث ساختمان فعلى) فعالیت موزه متوقف شد.
بهزاد یوسف زاده کارشناس موزه آستانه در گفت و گو با خبرگزاری «حوزه»، قدمت کتب و اشیاء قیمتی این موزه را تشریح کرد.
ساختمان کنونى موزه که در میدان آستانه واقع است. بعد از پیروزى انقلاب اسلامى در فروردین ماه سال ۱۳۶۱ احداث شد که ابتدا با مساحتى حدود ۵۰۰ متر مربع فعالیت داشت ولى در سال ۱۳۷۱ در زمان تولیت آیت الله مسعودى خمینی زیرزمین موزه راه اندازى شد که مجموعاً ساخت آن به یک هزار متر مربع افزایش یافت.
مجموعه آثار موزه شامل بخش هاى متنوعى از جمله قرآن های خطی، نسخه خطی، مسکوکات، سفالینه، کاشی، تمبر، موجودات دریایی، فلزکاری، حجاری، پارچه دستباف، تابلوهای خط و تذهیب، تابلوهای نقاشی، تابلوهای قرآنی، درهای تاریخی، قالی های دستباف، جلدهای قدیمی، چراغ ها و لوسترهای قدیمی است. تعداد تقریبی آثار موزه بیش از 6 هزار قلم است.
پرده قلابدوزی قاجاری
در بین مجموعه آثار موزه بخش پارچه های دستباف از جمله بخش های مهم است که از نظر جنس، نقش، طرح، کتیبه و تزئینات سوزن دوزی از اهمیت خاصی برخوردار است.
پرده ماهوت دستباف رو قبری مرقد حضرت معصومه (س) یکی از این نمونه های شاخص و ارزشمند است.
این پرده دارای تزئینات مختلف سوزن دوزی از قبیل قلاب دوزی، رشتی دوزی، گلابتون دوزی، معرق دوزی و کتیبه دوزی است.
قبلا این اثر دارای آسیب دیدگی ها و پارگی ها و نیز سوراخ های متعدد ناشی از بید زدگی بود که در اواخر سال 1393 شمسی، کار مرمت این اثر در موزه آستان به انجام رسید.
کتیبه دوزی های پرده حاوی اشعاری به خط نستعلیق است که در مدح حضرت فاطمه معصومه (س) سروده شده است و در این اثر تمامی ابیات به شیوه کتیبه دوزی به شکل هر مصرع به صورت مجزا، روی پرده به شکل سوزن دوزی، تزئین شده است.
این اثر در سال های پیش از انقلاب به خارج از کشور انتقال یافته بود که در فرصتی مناسب با هوشیاری یکی از هموطنان در خارج از کشور، به نام آقای غلامعلی محلاتی، این اثر خریداری و به قم و موزه آستانه انتقال یافت.
پرده قلابدوزی قاجاری با طرح کلی محرابی بوده که در قسمت بالا مزین به آیه سی و پنجم از سوره مبارکه نور و اسماء الله به شیوه کتیبه دوزی است.
پنج سطر آغازین به خط نستعلیق و شش سطر بعدی به خط ثلث از قسمت فوقانی و سی و پنج بیت شعر به خط نستعلیق در مدح حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) و به روش کتیبه دوزی دارای رقم واقف و نام هنرمند بافنده است.
این اثر در سال 1268 هجری قمری زمان حکومت ناصر الدین شاه قاجار وقف شده است.
پرده، دارای حاشیه در چهار ردیف جمعا به عرض چهل سانتیمتر است که نوارهای طولی به عرض یک سانتیمتر از یکدیگر مجزا هستند. حاشیه خارجی با تکرار نقش بته جقه در قطعات مجزا و به یکدیگر دوخته شده اند.
سه ردیف حاشیه داخلی با نقوش گل و برگ الوان و اسلیمی و قسمت فوقانی اثر بطور سراسری با نقوش گل و برگ الوان تزئین یافته است.
تندیس منبت کاری نام مبارک امام علی (ع) و شمشیر ذوالفقار
در تاریخ 10 دی ماه سال 94 یک عدد تندیس منبت کاری حاوی نام مبارک حضرت علی (ع) و تندیس شمشیر ذوالفقار توسط آقای یداله جعفری فیروز آبادی به موزه آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) در قم اهدا شد.
این تندیس منبت کاری از جنس چوب عناب است. طول شمشیر 74 سانتیمتر، طول پایه اصلی 80 سانتیمتر، ابعاد جعبه مکعب مستطیل5/24×5/34 سانتیمتر، ابعاد سطح منقوش 5/27× 19 سانتیمتر و ارتفاع آن 5/9 سانتیمتر است. در پشت و روی پایه اصلی و پشت و روی شمشیر دارای بیش از یکصد تصویر شامل نمادهای فرهنگی شیعه شامل غدیر، عاشورا و شمایل ائمه (ع) و نقش پرندگان، حیوانات و گیاهان و دارای کتیبه های مختلف که تمامی نقوش با مهارت و ظرافت تحسین برانگیز توسط اهداء کننده طی مدت 6 سال به انجام رسیده است.
این اثر ارزشمند به توصیه همسر تازه درگذشته اهداء کننده، شادروان خانم معصومه رضایی که همنام با نام کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه (سلام الله) علیها بودند، به موزه آستانه اهداء شد تا به عنوان یادگاری نفیس در موزه آستانه نگهداری شود.
این تندیس شامل سه قسمت است: شمشیر، قطعه منبت کاری شده نام مبارک علی (ع) و پایه اصلی به شکل مکعب مستطیل.
منبع: سخن تاریخ
