آمار تکان دهنده از اتلاف وقت مردم ایران 187 کشور در این سال از نظر شاخص های توسعه انسانی بررسی شده اند و جمهوری اسلامی ایران از رتبه ٧٣ به ٧٥ نزول کرده است. بخش اجتماعی تبیان تابستان سال ١٣٩٤ فرصت خوبی برای استراحت مردم ایران بوده است. فرصتی كه همه مردم بالای ١٥ سال به طور متوسط روزانه ١٣ ساعت و ٣٩ دقیقه به «نگهداری و مراقبت شخصی» می پرداخته اند و تنها ١٤ دقیقه صرف «آموزش و فراگیری» می كردند. در تابستانی كه گذشته زنان و مردان در مجموع و به طور متوسط روزانه تنها دو ساعت و ٤٦ دقیقه «كار» می كرده اند. اینها را «گزارش مركز آمار ایران» می گوید. آماری در نوع خود تكان دهنده؛ نه از آن رو كه «استراحت و مراقبت شخصی» امری نكوهیده باشد، بلكه از آن رو كه «آموزش و فراگیری»، به طور مستقیم «شاخص توسعه انسانی» را نشانه می گیرد. در سوی دیگر هم «كار و فعالیت شغلی»، «میزان تولید ناخالص داخلی/ملی» را هدف می گیرد. هرچند این همه ماجرا نیست؛ نرخ بیكاری، رونق اقتصادی و در نهایت رشد و توسعه اقتصادی هم در گرو انجام فعالیت اقتصادی مردم یك كشور است. شاخص توسعه انسانی اگرچه به ظاهر ارتباطی با مسائل اقتصادی ندارد، اما بررسی مولفه هایی كه در این شاخص ارزیابی می شوند نشان می دهد كه نقش مسائل رفاهی و اقتصادی در آنها بسیار پررنگ است. این شاخص آخرین بار در سال ٢٠١٤ میلادی در جهان اندازه گیری و نتایج آن اعلام شده است. ١٨٧ كشور در این سال از نظر شاخص های توسعه انسانی بررسی شده اند و جمهوری اسلامی ایران از رتبه ٧٣ به ٧٥ نزول كرده است. این شاخص نقش موثری در تعیین گستره و عمق نفوذ تجاری و اقتصادی هر كشور دارد. عامل اثرگذار در این شاخص میزان آموزش و فراگیری هر كشور است. بررسی وضع سواد در گروه كار و فعالیت های شغلی نشان می دهد كه افراد دارای تحصیلات دكترای تخصصی به طور متوسط با صرف زمان پنج ساعت و ۱۳ دقیقه، بیش از افراد بیسواد به طور متوسط با صرف زمان یك ساعت و ۱۳ دقیقه كمتر از دیگران به كار و فعالیت های شغلی پرداخته اند. موضوع مهم این میان آن است كه گذشته از نقشی كه دولت هر كشور در ایجاد بستر كار و فعالیت شغلی و همچنین آموزش و یادگیری مردم جامعه بازی می كند، خود افراد هم نقشی سازنده در میزان فعالیت شغلی و آموزش ایفا می كنند. آمار مركز آمار ایران به روشنی نشان می دهد كه خود مردم هم تلاش چشمگیری برای مشاركت اجتماعی، سواداندوزی و یادگیری و فعالیت های شغلی نكرده اند. جالب آنكه همین بار اصلی همین میزان زمان اندكی كه در روز برای فراگیری صرف می شود، بر دوش دانش آموزان زیر ١٨ سال و دانشجویان است. از سوی دیگر حجم اندك فعالیت های شغلی خود به تنهایی آسیبی جدی برای تولید ناخالص داخلی/ملی به حساب می آید. دقایق محدودی كه مردم ایران به طور متوسط در روز به فعالیت های كاری می پردازند، بر رشد اقتصادی، نرخ بیكاری و سرانه رفاه اقتصادی اثرگذار است؛ یعنی دقیقا همان مواردی كه جامعه را از نظر اقتصادی آسیب پذیر می كند. این آمار نگران كننده به خوبی نشان می دهد كه تنها دو صدم ثانیه از وقت مردم ایران در روز برای انجام «فعالیت های داوطلبانه و خیریه» صرف شده است. مردم ایران در این تابستان تنها یك ساعت و شش صدم ثانیه از وقت شان را در روز به مشاركت اجتماعی اختصاص داده اند. همچنین وضع «فعالیت های تفریحی و فرهنگی» و «فعالیت های ورزشی» هم تعریف چندانی نداشته است. این دو در روز به ترتیب ٢١ و ١٦ دقیقه از وقت مردم را در روز گرفته است. زنان و مردان ایرانی تنها دو ساعت و ١٥ دقیقه در روز از «رسانه های جمعی» استفاده كرده اند. آمار مركز آمار ایران به خوبی نشان می دهد كه «خانه داری» پس از مراقبت های شخصی بیشترین وقت زنان و مردان ایرانی را در روز می گرفته است؛ یعنی دو ساعت و ٤٦ دقیقه در روز. كاریكاتور سهم فعالیت های روزانه «نخستین نكته ای كه در مواجهه با این آمار به چشم می آید، كاریكاتوری بودن سهم فعالیت های روزانه است. این آمار نشان می دهد بیش از ٥٠ درصد زمان مردم صرف فعالیت و نگهداری های شخصی می شود. برای رفع این معضل باید قبل از هر چیز سبك زندگی مردم را مورد بازبینی قرار داد، زیرا چنین سهمی پیامدهای ناگواری در آینده خواهد داشت. » این را احسان شریفی، قائم مقام معاونت توسعه شهرداری تهران می گوید. به گفته او متاسفانه كنار این مساله، سهم توسعه فردی در كشور بسیار ناچیز است؛ تا حدی كه می توان آن را صفر محسوب كرد. بررسی آمار ارایه شده از سوی مركز آمار نشان می دهد، مطالعه، آموزش و ورزش در زندگی ٢٤ ساعته یك ایرانی كمتر از ٣٠ دقیقه است در حالی كه باید توجه كرد اگر در كشور هدفی برای دستیابی به توسعه وجود دارد باید توسعه فردی هم در دستور كار قرار گیرد. معاون سابق صندوق توسعه ملی با اشاره به سهم اشتغال و خانه داری، توضیح می دهد: سهم مردان برای اشتغال حدود پنج ساعت در روز و سهم زنان در این حوزه تقریبا صفر است. در سوی مقابل زنان هم تقریبا همه سهم خانه داری را به خود اختصاص داده اند. این مساله هم نشان می دهد كه هنوز در ایران كار بیرون از خانه را مردان انجام می دهند و زنان هم به خانه داری مشغول اند؛ به گفته او مفهوم این آمار را می توان در سنتی بودن خانواده و زندگی مردم ایران جست وجو كرد. تفاوت مردان و زنان در چیست؟ براساس یافته های مركز آمار ایران میان مردان، پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی، متوسط بیشترین زمان صرف شده در شبانه روز به ترتیب مربوط به كار و فعالیت های شغلی با چهار ساعت و ۵۴ دقیقه، استفاده از رسانه های جمعی دو ساعت و ۲۰ دقیقه و خانه داری یك ساعت و ۱۷ دقیقه بوده است. بین زنان هم متوسط بیشترین زمان صرف شده به ترتیب مربوط به گروه فعالیت خانه داری با پنج ساعت و ۲۵ دقیقه، استفاده از رسانه های جمعی دو ساعت و ۱۰ دقیقه و مشاركت اجتماعی با یك ساعت و ۱۱ دقیقه پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی در یك شبانه روز بوده است. این آمار نگران كننده به خوبی نشان می دهد كه تنها دو صدم ثانیه از وقت مردم ایران در روز برای انجام «فعالیت های داوطلبانه و خیریه» صرف شده است. مردم ایران در این تابستان تنها یك ساعت و شش صدم ثانیه از وقت شان را در روز به مشاركت اجتماعی اختصاص داده اند بررسی تغییرات فعالیت های گذران وقت در فصول بهار ۱۳۹۴ و تابستان ۱۳۹۴ حاكی از آن است كه در تابستان ۱۳۹۴ متوسط بیشترین افزایش زمان صرف شده برای فعالیت های مختلف در یك شبانه روز به نگهداری و مراقبت شخصی و پس از آن به فعالیت های استفاده از رسانه های جمعی و سپس به خانه داری اختصاص داشته است. این شاخص ها نسبت به بهار سال ۱۳۹۴ به ترتیب ۱۵ دقیقه، ۱۴ دقیقه و ۱۱ دقیقه افزایش داشته است. همچنین بر اساس نتایج به دست آمده از طرح، فعالیت های آموزشی و فراگیری با ۳۸ دقیقه و پس از آن كار و فعالیت شغلی با شش دقیقه كاهش نسبت به بهار سال ۱۳۹۴ بیشترین كاهش را نشان می دهد. میان شاغلان، پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی (۱۲ ساعت و ۳۶ دقیقه)، متوسط بیشترین زمان صرف شده در شبانه روز مربوط به كار و فعالیت های شغلی با هفت ساعت و هشت دقیقه و كمترین زمان صرف شده مربوط به فعالیت های داوطلبانه و خیریه، یك دقیقه بوده است. فصل تابستان مردان شاغل هفت ساعت و ۲۶ دقیقه و زنان شاغل پنج ساعت و ۱۰ دقیقه از اوقات ۲۴ ساعت خود را به كار و فعالیت شغلی پرداخته اند. برای جمعیت بیكار هم پس از فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی (۱۴ ساعت و ۹ دقیقه)، استفاده از رسانه های جمعی با سه ساعت و ۲۹ دقیقه و فعالیت های خانه داری با دو ساعت و ۴۰ دقیقه بیشترین و فعالیت های داوطلبانه و خیریه با سه دقیقه كم ترین زمان صرف شده را به خود اختصاص داده است. بررسی گذران وقت بین هر یك از طبقات جمعیت غیرفعال اقتصادی گویای آن است كه، متوسط بیشترین زمان صرف شده مربوط به فعالیت های نگهداری و مراقبت شخصی است. همچنین بین این گروه از جمعیت پس از فعالیت مذكور، خانه داران به طور متوسط بیشترین زمان خود را صرف گروه فعالیت های خانه داری (شش ساعت و ۱۹ دقیقه) كرده، محصلان صرف گروه فعالیت های استفاده از رسانه های جمعی با سه ساعت و ۱۶ دقیقه و افراد دارای درآمد بدون كار (بازنشستگان و...) به طور متوسط بیشترین اوقات خود را به فعالیت های استفاده از رسانه های جمعی با سه ساعت و پنج دقیقه اختصاص داده اند. الگوی گذران وقت باسوادها و بی سوادها بر پایه این گزارش، بررسی الگوی گذران وقت افراد باسواد ۱۵ ساله و بیشتر گویای آن است كه متوسط بیشترین زمان صرف شده در شبانه روز بعد از گروه فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی (۱۳ ساعت و ۳۰ دقیقه)، به خانه داری با ۳ ساعت و ۱۹ دقیقه اختصاص داشته است. این شاخص ها برای افراد بیسواد به ترتیب با ۱۴ ساعت و ۵۶ دقیقه مربوط به فعالیت نگهداری و مراقبت شخصی و چهار ساعت و یك دقیقه مربوط به خانه داری است. همچنین بررسی فعالیت های آموزشی و فراگیری افراد باسواد بر اساس سطوح تحصیلی، گویای آن است كه افراد دارای تحصیلات فوق لیسانس و دكترای حرفه ای با صرف متوسط زمان ۵۸ دقیقه و پس از آن افراد دارای تحصیلات لیسانس با صرف زمان ۳۳ دقیقه بیش از دیگران به فعالیت های آموزشی و فراگیری پرداخته اند. بررسی وضع سواد در گروه كار و فعالیت های شغلی نشان می دهد كه افراد دارای تحصیلات دكترای تخصصی به طور متوسط با صرف زمان پنج ساعت و ۱۳ دقیقه، بیش از افراد بیسواد به طور متوسط با صرف زمان یك ساعت و ۱۳ دقیقه كمتر از دیگران به كار و فعالیت های شغلی پرداخته اند. نتایج طرح نشان می دهد افراد هرگز ازدواج نكرده بیشترین زمان را در یك شبانه روز پس از فعالیت های نگهداری و مراقبت شخصی به فعالیت های استفاده از رسانه های جمعی با دو ساعت و ۵۵ دقیقه، كار و فعالیت شغلی با دو ساعت و ۱۹ دقیقه و خانه داری با دو ساعت و سه دقیقه اختصاص داده اند؛ در حالی كه افراد دارای همسر بیشترین زمان خود را پس از فعالیت های نگهداری و مراقبت شخصی صرف فعالیت های خانه داری با سه ساعت و ۵۰ دقیقه و كار و فعالیت های شغلی با سه ساعت و پنج دقیقه كرده اند. منبع : روزنامه اعتماد