کار دانش آموزان به جای باریک کشید چه زمینه هایی سبب می شود تا دانش آموزان 10 و 11 ساله که باید فکر درس و مشق مدرسه بوده و به بازی های راه مدرسه بپردازند و نهایتا رویا پردازی شغل آینده را داشته باشند، کارشان به جای باریک می کشد و دست به پدیده شومی می زنند... فرآوری: ه. هدایتی-بخش اجتماعی تبیان در سال های اخیر بروز آسیب های اجتماعی خصوصا خودکشی به گونه ای نگران کننده در کشور افزایش یافته و گریبان نسل نوجوان را نیز گرفته است و در این میان، خود کشی میان دانش آموزان و محصلان به عنوان پدیده ای نو ظهور، بسیار قابل تامل است. چنانکه ماه گذشته خبرخودکشی «هاروی» کودک 11 ساله اهل اشنویه رسانه ای شد و در خبرها این گونه آمد که او خود را از لوله گاز به علت «پرداخت نشدن کمک های مردمی به مدرسه از طرف خانواده اش» حلق آویز کرد ه و جان سپرد. اگر چه مسئولان آموزش و پرورش خودکشی این دانش آموز کلاس ششم به علت گفته شده را رد و تاکید کردند مشکلات خانوادگی عامل خودکشی بوده اما پس از این حادثه و به فاصله چند هفته اتفاق مشابهی در تهران روی داد و پسر بچه دبستانی دیگری (که 10 ساله و دانش آموز کلاس پنجم دبستان بود) با حلق آویز کردن خود با روسری از میل بارفیکس، دست به خودکشی زد. اتفاقی که در محله خلیج فارس رخ داد و علت وقوع آن نیز در حال بررسی است. بررسی ها نشان می دهد که بدلیل ساختار سنتی جامعه، خانواده ها از بیان مسائل جنسی که بیشتر جنبه آگاهی دارد پرهیز می کنند و در بیشتر کودکان و نوجوانان اوقات بدلیل آگاهی نداشتن، مورد سو استفاده قرار می گیرند که بدلیل عذاب وجدان و ترس از خانواده دست به خودکشی و حذف خود می زنند و به خیال خود صورت مسئله را پاک می کنند خودکشی دو دانش آموز ابتدایی به فاصله زمانی دو ماه اتفاق ساده ای نیست و نباید به راحتی از آن گذشت چرا که این دانش آموزان در مقطع ابتدایی بوده اند و بیشتر ساعات روز را در میان همسالان خود سپری می کردند. اینکه چه زمینه هایی سبب می شود تا دانش آموز 10 و 11 ساله که باید فکر درس و مشق مدرسه بوده و نهایتا رویا پردازی شغل آینده را داشته باشد، میل به خود کشی پیدا می کند نکته ای است که باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. اینکه چرا در جامعه ایرانی، میزان مشکلات روحی و روانی سبب شده تا دانش آموزان از راه های خودکشی الگوبرداری کرده و خیلی زود، پایان زندگی را برای خود رقم زنند. توالی این اخبار شوم و دقت در این نکته مهم که هر دو پسربچه دانش آموز مقطع ابتدایی بوده اند نگرانی ها در این باره را افزایش می دهد؛ آنقدر که باید از مسئولان آموزش و پرورش پرسید برای پیگیری این حوادث چه کرده اند و چه خواهند کرد و برنامه شان برای مقابله با اثرات شوم این اتفاق در مدارس این دانش آموزان چیست؟ آیا خودکشی دو دانش آموز ابتدایی به فاصله ای کوتاه ، از آن دست اتفاقاتی نیست که باید درباره آن کنکاش کرد، نگران آثار شومش بود و در راستای مراقبت از دانش آموزان هم که شده، تیم های ویژه تحقیق و تفحص تشکیل داد و تلاش داشت با به کارگیری نظریات کارشناسان و حتی استخدام روانشناسان، به مقابله با شیوع این حوادث تلخ همت گمارد؟! «هوشنگ امیرافشار» جرم شناس در این باره تاکید کرده که بحران های روانی و اجتماعی خیلی زودتر از آنچه که باید اتفاق افتد، وارد خانواده های ایرانی شده و خودکشی دانش آموزان باید به عنوان مهم ترین زنگ خطر آسیب های اجتماعی در ایران مطرح و پیگیری شود. شرایط خانوادگی، عامل مهم خودکشی این جرم شناس با بیان اینکه عواملی که باعث پدیده خودکشی می شود و فرد خود را قانع می کند تا حق حیات را از خود سلب کند، می گوید: از یک سو عوامل درونی فرد یعنی مسائل زیست شناختی، اختلالات هورمونی و مسائل روانشناختی و از سوی دیگر عوامل بیرونی یعنی مسائل مربوط به فاکتورهای جامعه شناسی، اقتصادی، فرهنگی، خانواده، سیستم آموزشی و تربیتی و حتی جغرافیا در بروز حوادثی چون خودکشی بسیار نقش آفرین است. وی ادامه می دهد: دانش آموزی که هنوز قادر به ادراک وسیع مناسبات اجتماعی نیست اما دست به خودکشی می زند، باید به دنبال عوامل درون خانواده بود و باید وضعیت روحی و روانی و اقتصادی پدر و مادر را بررسی کرد. خانواده ای که درگیر مسائل معیشتی است و در محیط خانه در حال نزاع است، به طور حتم فرزندشان که ناظر نزاع آنهاست، دچار یأس و ناامیدی می شود. همچنین در این وضعیت خانواده دیگر قادر به تامین نیاز عاطفی فرزند خود نخواهد بود. در این شرایط، کودک دچار افسردگی شده و به انزوا کشیده می شود، در نهایت اقدام به خودکشی می کند. بنابراین، دانش آموز هنوز نابالغ است که عوامل درونی و بیرونی بتواند به طور مستقیم روی او تاثیر بگذارد و این شرایط خانوادگی متاثر از جامعه است که باعث خودکشی می شود. افشار با بیان اینکه برنامه آموزشی در جلوگیری از خودکشی در میان دانش آموزان تاثیر بسزایی دارد، تاکید می کند: نهادهایی همچون آموزش و پرورش، بهزیستی و وزارت بهداشت و درمان با بررسی وضعیت سلامت روحی خانواده می توانند نقش خود را به خوبی در کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان ایفا کنند. چرا که سلامت فرزند برخاسته از سلامت خانواده بوده و سلامت خانواده نیز متاثر از سلامت اقتصادی و اجتماعی است. خودکشی مدلی برای بیان مشکلات صاحب نظران معتقدند که خودکشی نتیجه مجموعه ای از عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانشناختی و شامل عمل آگاهانه ای برای نابود سازی خویشتن است. همه ما در زندگی فردی و اجتماعی خود با ناکامی هایی روبه رو می شویم که باعث تعارضات درونی و استرس می شود با این وجود افرادی که آمادگی لازم برای مواجه با این مشکلات را ندارند زودتر از بقیه به فکر نابودی خود می افتند. مشکل درسی، ناتوانی در برقراری ارتباط با گروه همسالان در مدرسه، اخراج از مدرسه، انتظارات بسیار بالا یا پایین از جانب والدین یا مراقبان، اقتدار نامناسب والدین، نداشتن وقت برای مشاهده و برخورد با ناراحتی های عاطفی فرزند و محیط عاطفی منفی شخص همراه با طرد شدگی و بی توجهی، انعطاف ناپذیری خانوادگی، احساس حقارت و بلاتکلیفی، احساس یاس و نا امیدی، جدایی از دوست و همکلاسی، پایان یافتن رابطه عاطفی یا عاشقانه، مشکلات قانونی یا انضباطی، شکست در مدرسه و ادامه تحصیل، انتظارات بالای اولیا مدارس در طول دوره های امتحان، از جمله عوامل موثر در ایجاد اختلالات رفتاری دانش آموزان و در نهایت خود کشی آن ها می شود. اینقدر مزاحم نشو! در جامعه ایرانی، میزان مشکلات روحی و روانی سبب شده تا دانش آموزان از راه های خودکشی الگوبرداری کرده و خیلی زود، پایان زندگی را برای خود رقم زنند. توالی این اخبار شوم و دقت در این نکته مهم که هر دو پسربچه دانش آموز مقطع ابتدایی بوده اند نگرانی ها در این باره را افزایش می دهد؛ آنقدر که باید از مسئولان آموزش و پرورش پرسید برای پیگیری این حوادث چه کرده اند و چه خواهند کرد و برنامه شان برای مقابله با اثرات شوم این اتفاق در مدارس این دانش آموزان چیست؟ روز به روز فاصله میان والدین و فرزندان افزایش می یابد، والدین به دلیل مشغله هایی که با آن درگیر هستند تمایلی به حضور بچه ها ندارند و برای اینکه آنها زیاد جلوی دست و پایشان نباشند به تقاضاهای معقول و غیر معقولشان پاسخ می دهند. بعنوان مثال خرید گوشی موبایل برای فرزند ۱۲ ساله شان، غافل از اینکه این باج دادن ها چه پیامدهای سنگینی در پی خواهد داشت. وقتی که ما با دست خودمان و بدون آمادگی، دنیای وسیعی را پیش چشم فرزندمان باز می کنیم و او را در این آشفته بازار رها می کنیم و آنها را بیشتر در معرض خطرات ناشی از سرماخوردگی و افسردگی در این دنیا قرار می دهیم. خود کشی به این دلیل توسط افراد انتخاب می شود که آن ها مهارت لازم برای مبارزه با مشکلات و چاله چوله های زندگی را ندارند و بهترین راه حل را حذف خود از صفحه روزگار می بینند. بر طبق بررسی های صورت گرفته آمار خودکشی دختران دانش آموز بیشتر از پسران دانش آموز است که به این خاطر است که معمولا دختران دانش آموز وقتی دچار مشکلی می شوند بیشتر به فکر خودکشی می افتند زیرا به خیال خود همه چیز تمام شده و دیگر هیچ راه برگشتی ندارند. به این ترتیب به نظر می رسد آسیب های اجتماعی به گونه ای نگران کننده گریبان نسل جوان و نوجوان ایران را که بیشترین جمعیت جوان دنیا را دارد، گرفته و عدم توجه به زنگ خطرها و نشانه های جدی این ناهنجاری ها از جمله افزایش میزان خودکشی میان دانش آموزان عواقب ناگوارتری در پی خواهد داشت .کارشناسان اموراجتماعی این گونه ناهنجاری ها را نتیجه آشفتگی روانی جامعه و شکل گرفتن ارزش های کاذب در جامعه می دانند و معتقدند که قواعد و عرف حاکم بر جامعه هم از این ارزش های کاذب حمایت می کند. آنها معتقدند اگر سیاستگذاران و متولیان آموزشی و اجتماعی به فکر ارائه راهکارهای عملی نباشند جامعه جوان ایران هر روز بیمارتر و ضعیف تر خواهد شد و علی رغم پتانسیل های موجود، مجال عرض اندام پیدا نخواهد کرد. منابع : ابتکار / روزنامه قانون / باشگاه اندیشه