پاسخ سوالات شرعی درباره احکام عزاداری بنا بر فتوای آیت الله خامنهای (٢)
توسط حجت الاسلام والمسلمین فلاح زاده
بخش قبلی را اینجا ببینید
ادامه پرسشها:
- آیا ایجاد راهبندان و آلودگی صوتی در مراسم عزاداری اشکال دارد؟
- گفتن ذکر ائمه بصورت تند و پشت سر هم (شور) جایز است؟
- خرید و فروش در روزهای تاسوعا و عاشورا چه حکمی دارد؟
- نظر رهبر انقلاب درباره قمهزنی چیست؟
- حکم لعن و سبّ بزرگان سایر مذاهب چیست؟
پاسخ پرسشها:
- در برخی هیئتها به علت استقبال پرشور جوانان و تراکم جمعیت و کمبود جا در حسینیهها، خیابانهای اطراف بسته شده یا تردد در آنها با مشکل مواجه میشود. آیا این کار اشکال دارد؟ یا اینکه صدای عزاداری خیلی بلند باشد، اگر موجب آزار و اذیت نشود چطور؟ و اگر اشکال دارد، آیا شرکت در این مجالس با علم به اینکه داخل حسینیه نمیتوان حضور پیدا کرد اشکال دارد؟
اولا بدانیم که عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام از افضل قربات است. تأثیر بسیار زیاد و آثار و برکات بسیار زیادی دارد و همچنان باید مراسم عزاداری اباعبدالله الحسین علیهالسلام زنده بماند و تأکید بر آن است. خود سیره مقام معظم رهبری هم بر این است که در برخی از ایام سال مجلس عزا برپا میکنند، ذکر مصیبت و نوحهخوانی انجام میشود در محضر ایشان. اما در برخی از ایام، بیرون آمدن هیئتهای عزاداری و دستهها جزء شعائر دینی است مثل تاسوعا و عاشورا. خب به طور طبیعی برخی از خیابانها بسته میشود برخی از راهها بسته میشود گرچه همان جاها هم اگر بشود مراعات کنند که بسته نشود بهتر است. اما مثل راهپیمایی روز قدس، راهپیمایی ٢٢ بهمن، تاسوعا، عاشورا و امثال اینها طبیعی است ، اکثر مردم هم در این مراسم حضور دارند. اما در غیر این مواقع که شخصی در حسینیهای یا در منزل خودش مجلس عزایی برپا کرده است ولو اینکه عزاداری سید و سالار شهیدان باشد، نباید خلاف مقررات نظام باشد؛ یعنی بستن راهها، به خاطر مجلس عزاداری شخصی - گرچه عرض کردم حساب تاسوعا و عاشورا جداست و اصلا خروج این هیئتها و دستهها جزو شعائر دینی محسوب میشود و به طور طبیعی خیلی راهها بسته میشود مردم هم مطلع هستند و غالب مردم هم در این مراسم شرکت دارند - اما در غیر این مواقع، مومنین باید مراعات کنند، راه بر مردم بسته نشود و صدای بلندگوها آزاردهنده نباشد و مردم را اذیت نکند، همچنین صدای طبل و امثال اینها و کارهای دیگری که جانبی است - مثل ایستگاههای صلواتی که برپا میکنند - و خوب هم هست؛ ولی یک جایی باشد که هم راه مردم بسته نشود، ایجاد مزاحمت نشود و نظافت خیابانها حفظ بماند. اما پرسیدند آیا شرکت در چنین مجلسی اشکال دارد؟ نه، شرکت در آن مجلس ولو جا هم نباشد اشکالی ندارد، ولی شما مزاحمت ایجاد نکنید و راه را نبندید.
- آیا گفتن ذکر حسین علیهالسلام در سینهزنی و به اصطلاح شور تند و پشت سر هم، بیاحترامی است و اشکال شرعی دارد؟ آیا این مصداق غنای روضهخوانی است؟
ظاهرا مصداق غنا نباشد، اما باز یک توصیهای رهبر انقلاب داشتند به برخی از مداحان که تکرار این الفاظ ثمره چندانی ندارد و عین عبارت این بود که فرمودند "این مداحی شما، نوحهخوانی شما باید حکم یک منبر آموزنده را داشته باشد". یعنی قصیدههایی را بخوانید ، مطالبی را داشته باشید که مردم بر معرفتشان نسبت به ائمه اطهار علیهمالسلام و تاریخی که گذشته است، وقایعی که در عاشورا اتفاق افتاده است اطلاع بیشتری پیدا کنند؛ باید یک منبر آموزنده باشد. و میفرمودند که تکرار این الفاظ ثمرهای ندارد. البته نمیتوانیم به طور کلی بگوییم حرام است؛ نه، حرام نیست و به عنوان یک فتوا نیست. به عنوان یک توصیه که به جای تکرار این الفاظ، مطالبی گفته شود که برای مخاطبین ضمن اینکه عزاداری هست، مفید هم باشد و بر معرفت آنها بیفزاید و چیز یاد بگیرند.
- به تازگی یک مغازهای باز کردم و از آنجایی که در ماه محرم تعداد مشتریها در منطقه ما بیشتر میشود و با این شرایط من مقداری هم به بازار بدهکارم، میخواستم بدانم اگر تاسوعا و عاشورا مغازه را باز کنم و خرید و فروشی داشته باشم اشکال شرعی دارد؟
مومنین در ایام عزای معصومین علیهمالسلام از یکسری کارها پرهیز میکنند: مثلا مجلس شادی ندارند اما اگر عقد خوانده شود اشکالی ندارد. معمولا کارها را تعطیل میکنند که در این مراسمی که جزء شعائر مذهبی شناخته میشود، شرکت کنند. اگر مغازه باز کردن شما در آن ایام توهینی باشد به عزاداران یا به عزاداری یا به اباعبدالله الحسین علیهالسلام، بله این اشکال دارد. اما اگر یک مغازهای است که چند ساعتی باز میکنید که برخی از حوائج مومنین برآورده شود و بعد هم مغازه را میبندید و هیچ از آن برداشت نشود که بیاحترامی و توهین به عزاداری و عزاداران یا خدای ناکرده به اباعبدالله الحسین علیهالسلام است، اشکالی ندارد. ولی به طور کلی عرض کردیم معمولا مومنین در یکسری ایام خاص مثل عاشورا، دست از یکسری کارهای دیگر میکشند و همگی در مراسم عزای سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام شرکت میکنند.
- راجع به قمهزنی نظر حضرت آقا را پرسیدند که به نظر ایشان چه حکمی دارد؟ آیا مقلدین سایر مراجع هم باید از این دستور تبعیت کنند؟ و نکته دوم اینکه آیا مخفیانه بودن یا مخفیانه نبودن آن با هم فرقی دارد؟
خب نظر آقا در مورد قمهزنی را شاید همه شنیده باشید که ایشان این کار را در وضعیت فعلی حرام میدانند. تعبیر ایشان این بود که نه سابقهای دارد - این کار، حالا ممکن است یک سابقهای داشته باشد اما در گذشتههای دور یک چنین کارهایی مثل قمهزنی سابقهای بین مومنین نداشته است - افزون بر اینکه امروزه از این عمل علیه مکتب اهلبیت علیهمالسلام و علیه شیعیان سوء استفاده میشود. شما اگر مراجعه کنید به برخی از سایتها و کلمه شیعه را بزنید، همین تصویر قمهزنی دیده میشود. فلذا بله این کار به نظر حضرت آقا حرام است و باید از این کار پرهیز شود و فراتر از فتوا، ایشان تعبیرشان این بوده که این عزاداری نیست، بلکه تخریب عزاداری است. بنابراین همه مومنین و مقلدین سایر مراجع با کمال احترام به مراجع معظم تقلید، از این دستور باید تبعیت کنند و از اینگونه کارها در عزاداری که اینها عزاداری نیست، بلکه به ضرر مکتب اهلبیت علیهمالسلام است، پرهیز کنند. و فرقی هم بین قمهزنی مخفیانه یا علنی نگذاشتند؛ بنابراین حتی جداگانه هم سوال شده است در مورد اینکه مخفیانه بروند قمه بزنند، فرمودند نه این کار را هم نباید بکنند و منع کردند.
- لعن برخی از دشمنان اهلبیت علیهمالسلام در مکانهای عمومی یا خصوصی چه حکمی دارد؟
این هم از جمله سوالهایی است که بارها پاسخش را شاید همه شما از خود حضرت آقا شنیده باشید و همین اواخر بیشتر تأکید داشتند. به خاطر این فتنههایی که در جهان اسلام پیش آمده است و برادرکشی و مسلمانکشی بین برخی از مسلمانان و ضرری که برای جهان اسلام دارد و سودش را استکبار جهانی و صهیونیسم بینالملل میبرد. بارها شنیده اید که ایشان فرمودهاند به مقدسات سایر مذاهب توهین نکنید و توهین به مقدسات سایر مذاهب را حرام دانستهاند. به علاوه هر عملی که موجب تفرقه بین مسلمانان شود، ایشان آن را منع کردهاند و حرام دانستهاند. بنابراین مومنین از کارهایی که به هر حال سودی ندارد، بلکه ضرر دارد و موجب اختلاف بین مسلمانها میشود و موجب برادرکشی بین مسلمانان میشود یا موجب وهن مذهب هست یا به نحوی توهین به مقدسات سایر مذاهب اسلامی است انشاءالله بپرهیزند که این عمل جایز نیست.
سوال دومی که در اینجا مطرح شده این است که در این مجالس میشود شرکت کرد یا نه؟ یک وقت هست شما شرکت میکنید آن منبری را یا آن مداح را از این کار خودش باز میدارید - حالا با تذکر محترمانه که از این گفتههای تفرقهانگیز بپرهیزد - این گاهی وقتها لازم و واجب است. اما اگر شرکت شما این اثر را ندارد، بلکه مجلس چنین افرادی که تفرقه میاندازند تقویت میشود، بله گاهی وقتها شرکت در چنین مجالسی جایز نیست و باید پرهیز شود.
بخش بعدی را اینجا ببینید
منبع: پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای
تنظیم: محسن تهرانی - بخش حوزه علمیه تبیان
