تمركز بر بیماران روانی در حاشیه ها
در حالی كه در یكی دو سال اخیر و همزمان با اجرای طرح «تحول سلامت»، عدم توجه به سلامت روان در این طرح فراگیر انتقادات زیادی را متوجه وزارت بهداشت كرده بود، یك مقام مسئول در این وزارتخانه اعلام كرد: خدمات روانشناسی بالینی در طرح «تحول سلامت» از حاشیه شهرها آغاز شد.
بخش اجتماعی تبیان
فروردین امسال احمد آریایینژاد، یكی از اعضای كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، از وجود 12 میلیون بیمار روانی در ایران خبر داد. این موضوع وقتی عجیبتر به نظر میرسد كه بدانیم روانپزشكان جامعه ایران معتقدند تعداد مبتلایان به بیماری روانی در جامعه ایران بیش از 12 میلیون نفر است. احمد جلیلی، رئیس انجمن علمی روانپزشكان ایران، میگوید یكچهارم مردم ایران مبتلا به بیماریهای روانیاند. با این حساب، اگر جمعیت ایران را 75 میلیون نفر در نظر بگیریم، نزدیك به 19 میلیون نفر از ایرانیان دچار بیماری روانیاند. با این حال، جلیلی تاكید میكند در اكثر كشورهای دنیا یكچهارم مردم مبتلا به انواع بیماریهای روانیاند و ایران از این حیث، تفاوت عمدهای با اكثر كشورهای جهان ندارد.
نرخ سرسامآور خدمات مشاوره و نبود نظارت بیمه تفاوتی كه میان بیماران روانی و نحوه برخورد با این افراد در كشور ما با سایر كشورهای دیگر دنیا وجود دارد بیمه نبودن این خدمات است. صرف نظر از نبود فرهنگ مراجعه به روانشناس و گرفتن مشاوره در بین آحاد مردم، هزینه بالای این خدمات و تحت پوشش بیمه نبودن خدمات مشاوره و روان درمانی باعث شده تا كمتر كسی آن هم در میان طبقات متوسط جامعه تمایلی به مشاوره و درمان روان خود داشته باشد. همه ساله پیشنهاد تعیین تعرفه مشاوره و رواندرمانی از سوی وزارت بهداشت به شورای عالی بیمه ارائه میشود ولی تاكنون بیمهها حاضر به پوشش خدمات روان درمانی در مطبها نیستند. مسالهای كه در این بین وجود دارد نرخهای سرسامآور اینگونه مراكز با ندیده گرفتن حمایتهای بیمهای است كه مراجعهكنندگان را از مراجعه به روانشناس برحذر میدارد! نرخ ارائه خدمات مشاوره برای ۳۰ تا۴۵ دقیقه مشاوره با ۲ تا ۶ ماه وقت از پیش تعیین شده، از۴۰ هزار تومان تا ۱۵۰ هزار تومان، متغیر است. احتمال میرود ترس از انگ یا برچسب بیمار روانی، از بزرگترین موانع استفاده از خدمات روانپزشكی باشد. افراد به راحتی از بیماری جسمیشان میگویند، به متخصص مربوطه مراجعه میكنند و به راحتی درمان را میپذیرند اما هنگام ابتلا به بیماریهای اعصاب و روان با وجود تحمل مشكلات فراوان حاضر به علاج مشكل نیستند.
آغاز خدمات روانشناسان از حاشیه شهرها
احمد جلیلی، رئیس انجمن علمی روانپزشكان ایران، میگوید یكچهارم مردم ایران مبتلا به بیماریهای روانیاند. با این حساب، اگر جمعیت ایران را 75 میلیون نفر در نظر بگیریم، نزدیك به 19 میلیون نفر از ایرانیان دچار بیماری روانیاند
طرح «تحول سلامت» در ابتدای اجرایی شدن سعی داشت روند درمان را برای عموم افراد آسانتر كند با این وجود یكی از انتقاداتی كه به این طرح از ابتدای مطرح شدن و قبل از اجرای آن وجود داشت نادیده انگاشتن بحث سلامت روان و تسهیل دسترسی افراد به خدمات درمانی روانی همچون مشاوره و درمانهای روانپزشكی بوده است.
این انتقادی بود كه مطرح شد و بعد از طرح این مساله مسئولان وزارت بهداشت و دستاندركاران حوزه سلامت كشور سعی كردند این نقیصه را برطرف كنند و بنابراین توجه به سلامت روان هم به موازات سلامت جسم در این طرح گنجانده شد. رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی گفت: خدمات سلامت روان با استقرار روانشناس بالینی در شبكه سراسری بهداشت برای نخستین بار و از حاشیه شهرها آغاز شد. احمد حاجبی افزود: روانشناسان بالینی در مرحله اول در مراكز جامع خدمات سلامت در حاشیه شهرها مستقر میشوند و سطوح مختلف خدمات سلامت روان را شامل خدمات پیشگیری و آموزش، خدمات درمان و ارجاع به روانپزشك و تا حدی خدمات بازتوانی از افراد دچار اختلالات روانی را انجام میدهند. وی با اشاره با ادغام خدمات سلامت روان در شبكه بهداشت كشور بعد از طرح «تحول سلامت» گفت: اكنون با ورود خدمات سلامت روان و استقرار روانشناسان بالینی انقلاب دوم در نظام سلامت كشور در حال رخ دادن است.
حاجبی افزود: روانشناسان بالینی در مرحله اول در مراكز جامع خدمات سلامت در حاشیه شهرها مستقر میشوند و سطوح مختلف خدمات سلامت روان را شامل خدمات پیشگیری و آموزش، خدمات درمان و ارجاع به روانپزشك و تا حدی خدمات بازتوانی از افراد دچار اختلالات روانی را انجام میدهند. رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت اضافه كرد: با اجرای این برنامه حدود هشت تا 10 میلیون نفر ساكنان حاشیه شهرها زیر پوشش خدمات سلامت روان قرار میگیرند و به ازای هر 25 تا 30 هزار نفر یك روانشناس بالینی در حاشیه شهرها مستقر میشود.
غفلت از سلامت روان در تمام طرحها و لوایح
آمارها نشان میدهد تعداد افرادی كه درگیر بیماریهای روانی هستند در میان افرادی كه فقر مالی داشته و با مشكلات اجتماعی ناشی از فقر دست به گریباناند، بیشتر است و این باعث میشود جمعیت هدف ما دقیقا از بین افرادی باشند كه بیشتر با انواع بیماریهای روانی درگیرند
یك روانشناس و مدرس دانشگاه درباره خلأها و كاستیهای طرح «تحول سلامت» میگوید: در طرح تحول سلامت كه وزارت بهداشت اجرا میكند و خیلیها از آن راضی هستند به مساله سلامت روان توجه نشده است و حتی وزیر بهداشت چندی پیش گفته است كه فعلا نمیتوانیم كاری برای سلامت روان كنیم. فرید براتیسده میگوید: غفلت از سلامت روان فقط معطوف به وزارت بهداشت نیست و سایر وزارتخانهها و سازمانها مانند آموزش و پرورش به این مساله توجه نمیكنند. در كشور ما هنوز فكر خدمات مشاوره و روانشناسی نامعلوم است و مردم با وجودی كه میدانند باید به روانشناس مراجعه كنند اما در خیلی موارد به دلیل اینكه از پس هزینههای آن برنمیآیند، از این كار دوری میكنند. چون خدمات روانشناسی و مشاوره در كشور ما بیمه نیست و هزینههای مراجعه به آنها زیاد میشود مردم ترجیح میدهند برای حل مشكلات روانی خود كاری نكنند. او درباره طرح بهكارگیری روانشناسان در حاشیه شهرها میگوید: در این طرح باید اساسا به این توجه شود كه روانشناس باید چه كاركردی داشته و در چه سطحی مداخله كند. بهكارگیری روانشناس در این طرح مانند طرحهای گذشتهای كه وزارت بهداشت اجرا كرده نباید به شكل صوری و ظاهری باشد و كیفیت و روند مداخله روانشناس بالینی باید تعریف شود.
كمبود امكانات برای بیماران روانی یك روانشناس دیگر درباره استفاده از روانشناسان بالینی در حاشیه شهرها میگوید: این امر مزیتهای زیادی دارد. امیر هوشنگ مهریار میافزاید: از طرفی آمارها نشان میدهد تعداد افرادی كه درگیر بیماریهای روانی هستند در میان افرادی كه فقر مالی داشته و با مشكلات اجتماعی ناشی از فقر دست به گریباناند، بیشتر است و این باعث میشود جمعیت هدف ما دقیقا از بین افرادی باشند كه بیشتر با انواع بیماریهای روانی درگیرند. او ادامه میدهد: علاوه بر این به كارگیری روانپزشك و توجه به بحث سلامت روان در طرحی كه به واسطه دور بودن از مسائل روانی و تمركز بر بیماریهای جسمی مورد انتقاد پزشكان و مردم بود، میتواند آغازگر اقدامات ارزنده و موثری در این زمینه باشد. این روانشناس با اشاره به مشكلاتی كه بیماران روانی در كشور دارند میگوید: متاسفانه حوزه روان در كشور ما با مشكلات مختلفی دست به گریبان است كه یكی از آنها كمبود امكانات است. كمبود تختهای بستری بیماران روانی خلائی است كه از گذشته در این زمینه وجود داشته و امیدواریم با توجهی كه طرح تحول نظام سلامت به این حوزه نشان میدهد كمبود تختهای بیمارستانی و مراكز بستری برای بیماران روانی نیز برطرف شود.
منبع : آرمان
