روزه و رمضان در اشعار حافظ سایت فرهنگی اطلاع‌رسانی تبیان در مقاله ای به مناسبت حلول ماه مبارک رمضان به بررسی «روزه و رمضان در اشعار حافظ» پرداخت. به گزارش روابط عمومی، بخش ادبیات موسسه فرهنگی اطلاع‌رسانی تبیان این مقاله را بر اساس تحلیل اشعار حافظ شیرازی تهیه کرده است. زهره سمیعی در این مقاله می نویسد:« ماه رمضان، ماه با عظمت، ماه میهمانی خداوند متعال است؛ ماهی که هریک از شاعران به اندازه ی وسعشان؛ گاه بیشتر و گاه کمتر از سفره ی این ماه فیض برده اند و اشعارشان را زینت بخش دیوانشان کرده اند. در اینجا قصد داریم تا مختصری به مفهوم روزه و رمضان در اشعار حافظ، آن بزرگ شاعر غزلسرای قرن هشتم بپردازیم. شاعری که همیشه صاحب نگاهی رندانه و دوپهلو ست. او خود را متدین می داند و با این نگاه به سمت مقدسات می رود، نگاه او به مقدسات،نگاهی اصلاح جویانه است تا بتواند چهره ی اصیل و حقیقی دین را به زعم خود نشان دهد. زاهد ظاهر پرست از حال ما آگاه نیست /در حق ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست. بر در میخانه رفتن کار یک رنگان بود/ خود فروشان را به کوی می فروشان راه نیست الگوهای دینی در زمانه ی حافظ، چهره ی مطلوب و قابل قبولی ندارد، در آن ایام، تنها ظاهر داری و ریا نشان از دینداری است، اینکه به ظاهر دین دار باشی نشان از این دارد که گویا حقیقتا متدینی! حافظ از آن دست شاعرانی است که به جنگ با این مفاهیم می رود و در غالب اشعار و ابیاتش طنز و کنایه موج می زند. در دیوان حافظ، ۵ بار واژه ی «روزه»، ۳ بار «رمضان»، ۲ بار «صیام» و ۱ بار «روزه دار» آمده است. لسان الغیب در این ابیات، با رفتن ماه روزه داری آن عده را که به ظاهر و ریاکاری توبه کردند و در این ماه به عبادت دروغین پرداختند را مورد ملامت قرار می دهد و آنان را رها و سرگردان می داند. پارادوکس در اشعار حافظ بسیار است؛ تناقضی که ظاهر بینان را می فریبد. زهد فروشی و می دو مفهومی است که در غالب ابیات لسان الغیب به چشم می خورد. و اما منظور از «می» ای که در اشعار حافظ به چشم می خورد چیست؟ «این حرف را بارها پژوهندگان حافظ گفته اند که دو باده در حافظ داریم انگوری و عرفانی یا دو معشوق در دیوان مطرح و مخاطب است زمینی انسانی و آسمانی عرفانی. نگارنده به نوع سومی از می و معشوق در حافظ قائل است و بر آن است که بیشترینه اشعار حافظ در این زمینه سوم است و آن همانا می و معشوق ادبی و کنایی است.»( تاثیر قرآن و حدیث در ادبیات فارسی، علی اصغر حلبی، ص ۱۹۸) زان می عشق کز او پخته شود هر خامی / گر چه ماه رمضان است بیاور جامی» متن کامل این مقاله در بخش ادبیات سایت تبیان قابل مشاهده است. تنظیم: هومن بهلولی