شوخی حرام با مرجع تقلید! شوخی با یکی از مراجع تقلید جهان تشیع عادت این روزهای ما شده است... علی امیری- بخش اجتماعی تبیان «احترام به ریش سفید» قدیم ترها در زندگی اجتماعی ما دارای جایگاه بود. احترام به بزرگترها، کمک به آنها، رعایت حق آنها از الزامات و باورهای افراد محسوب می شد اما هر چه جامعه به دهه های 80 و 90 پیش رفت گویا این اخلاق اجتماعی کمتر دیده می شود. این آسیب را می توان در زوایای مختلفی در جامعه مشاهده نمود در خیابان ها می بینیم که راننده های جوان هیچ احترامی برای راننده های مسن قائل نیستند، در وسایل حمل و نقل عمومی بزرگترهای ایستاده را می بینیم در برابر جوانان نشسته! و در خانواده ها نیز رفتار فرزندان با پدر و مادرها از واضح ترین مثال های این افول است. شکسته شدن جایگاه و احترام بزرگترها تنها یک آسیب اخلاقی صرف نمی باشد بلکه به دنبال خود آسیب ها و بحران های اجتماعی، خانوادگی و فرهنگی در پی دارد. بسیاری از طلاق ها و مشکلات خانوادگی این روزها به خاطر مرجع نبودن بزرگ تر های فامیل است؛ بسیاری از مشکلات اقتصادی در بازار که اکنون فقط با زندان حل می شود در گذشته با ریش سفیدی بزرگ ترها حل می شد اما این افول جایگاه بزرگ ترها در روابط اجتماعی و افول مسئله ریش سفیدی در دهه های اخیر و البته با پیشرفت تکنولوژی های رسانه ای و گسترش رسانه ها جنبه های جدیدی به خود گرفته است. جک های «حرام است» در حالی منتشر می شود که نه تنها ما در اخلاق اجتماعی و دینی خود روایات بسیاری برای حفظ احترام ریش سفیدها داریم بلکه در ارتباط با علما آداب و روایاتی خاص پیش روی ماست تا جایی که علما را در زمان غیبت ،نائبان امام زمان می خوانند اما رسانه ها به راحتی توانسته اند فرهنگ ما را در این زمینه نیز دچار دگردیسی کنند فارغ از اینکه تربیت های فعلی بعضاً با گذشته فرق کرده و شرایط نیز متفاوت تر شده است رسانه ها نیز تاثیر بسزایی در این تغییرات دارند. رسانه ها ما را در بسیاری از زمینه ها بی تفاوت و بی غیرت کرده اند، هدفی که بعضاً بسیار هوشمندانه در تولید محتوای برخی از رسانه ها دنبال می شود، به عنوان مثال شبکه های ماهواره ای از جمله جم تی وی، پی ام سی، فارسی وان و من و تو می خواهند غیرت را از مردان و حیا را از زن ها بگیرند و درصد بالایی از بدحجابی های جامعه، خیانت ها، طلاق ها و بی اخلاقی های دیگر متاثر از سیگنال های همین شبکه ها است اما پیام های ضد فرهنگی رسانه ها در زمینه های دیگر نیز ما را بی تفاوت کرده اند. اکنون در روند شکست جایگاه بزرگان و ریش سفیدان در جامعه شاهد فرآیندهای ارتباطاتی و رسانه ای به خصوصی هستیم. حال نه تنها از خط قرمز ها و حرمت های مربوط به پدر و مادرها گذر کرده ایم بلکه در حال ورود به حیطه های دیگر از خط قرمزهای بزرگان جامعه هستیم. با رشد شبکه های اجتماعی علاوه بر بازتر شدن خطوط این افول اخلاقی نوع خاص پیام رسانی این شبکه ها از جمله تکرار پیام باعث شده است که بی تفاوتی جامعه و پروژه عادی سازی این آسیب اخلاقی سریع تر شود. تکرار پیام به تدریج حساسیت ها و واکنش های اولیه نسبت به ناهنجاری های مذکور را از بین می برد و بار منفی چنین پیام هایی را در فضای افکار عمومی کاهش می دهد این عادی سازی تا جایی پیش رفته است که دیگر ما به راحتی به بهانه شوخی! حرمت های علما و روحانیون و حتی برخی از مراجع را نیز می شکنیم. در برهه ای شوخی با آیت الله جنتی که البته با اغراض سیاسی همراه بود شروع شد اوایل با واکنش هایی روبرو شد اما بعد و به مرور زمان همان حساسیت ها در پروژه عادی سازی از بین رفت جوک هایی که هر چند سیاسی بود اما در فرامتن خود عبور از خطوط قرمز احترام به علما و شکستن حرمت در جامعه را به دنبال داشت و قطعاً چهارچوب های گذشته را در این زمینه هر چند خاموش و غیرمستقیم می شکست و این روند در پیام های طنز شوخی با شخصیت ها یا بزرگانی دیگر تکرار شد و حساسیتها کمرنگ تر شد و کمتر کسی احساس «بی احترامی و حرمت شکنی» از این پیام ها می کند بلکه اسم آن را شوخی می گذارند بعدها این روند به سمت امام خمینی رفت روندی که قطعا در تکمیل یک پازل به اینجا رسید حساسیت ها در این زمینه بیشتر بود و اینگونه پیام ها زیاد موفق نبودند اما نمی توان تاثیر آنها در ادامه روند عادی سازی شکستن حرمت بزرگان و شوخی با آنها را انکار کرد. حال بعد از شوخی با بزرگان و شخصیت ها و بعد از روندی که پیرامون امام خمینی شکل گرفت اکنون روند شوخی با مراجع شکل آشکارتری به خود گرفته است. اگر امروز نسبت به این نوع موارد و برگشت احترام به بزرگ ترها و حفظ حرمت و جایگاه آنان در همه وجود زندگی خود بازنگری نکنیم نسل آینده نه برای ما بلکه برای بسیاری از ارزش های ایرانی و اسلامی به بهانه شوخی یا انتقاد و... حرمتی قائل نخواهد شد روند بسیار هدفمند که با جریان سازی و موج سواری بر افکار عمومی بیش از گذشته حرمت شکنی ها را عادی سازی و یک فرهنگ! برای نسل جدید کرد اکنون به راحتی به مراجع رسیده است و ما به جای احساس ناراحتی اتفاقاً خنده به لبانمان می نشیند و احساس خشنودی از شنیدن چنین پیام هایی نیز می کنیم. در پیام هایی که چندی است منتشر می شود به راحتی به ساحت مرجع تقلید میلیون ها نفر و روحانی گرانقدر «آیت الله ناصر مکارم شیرازی» اهانت می شد و حرمت ایشان شکسته می شود اما آنقدر این قبح شکسته شده است که دیگر به کسی بر نمی خورد حتی گاهاً می بینیم مقلدان ایشان نیز در انتشار و دست به دست شدن این پیام ها سهم دارند! جک های «حرام است» در حالی منتشر می شود که نه تنها ما در اخلاق اجتماعی و دینی خود روایات بسیاری برای حفظ احترام ریش سفیدها داریم بلکه در ارتباط با علما آداب و روایاتی خاص پیش روی ماست تا جایی که علما را در زمان غیبت ،نائبان امام زمان می خوانند اما رسانه ها به راحتی توانسته اند فرهنگ ما را در این زمینه نیز دچار دگردیسی کنند. روندی که با نزول فرهنگ رفتار با پدر و مادرها شروع شده، اکنون به مراجع رسیده و بعضا متاسفانه با انبیای الهی نیز تکرار شده است و ممکن است در بلند مدت آنهم عادی سازی شود! اگر امروز نسبت به این نوع موارد و برگشت احترام به بزرگ ترها و حفظ حرمت و جایگاه آنان در همه وجود زندگی خود بازنگری نکنیم نسل آینده نه برای ما بلکه برای بسیاری از ارزش های ایرانی و اسلامی به بهانه شوخی یا انتقاد و... حرمتی قائل نخواهد شد. مطالب مرتبط: جامعه اسلامی از نگاه پیامبر عکس و مکث های سانسوری رفتارهای مبتذلِ عادی شده! سکانس هایی از جامعه عصبی پیامک های ضد دختران!