حوزه و تبلیغ (1)

حجت الاسلام والمسلمین نبوى معاون تبلیغ و آموزشهاى كاربردى حوزه علمیه قم در گفتگویى با خبرنگار مركز خبر حوزه، در خصوص حوزه هاى علمیه سفیران هدایت، مدارس پیش حوزوى، طرح هجرت كوتاه و بلند مدت و... مطالبى بیان داشتند كه بخش اوّل آن در پى مى آید.

حضرتعالى در چند سال اخیر تلاش زیادى براى تحكیم و توسعه حوزه هاى علمیه سفیران هدایت داشته اید، ارزیابى شما از فعالیت این حوزه ها چیست؟

اگر بخواهیم یكى از مصادیق بارز تحوّل را كه مورد تأكید مقام معظّم رهبرى است بیان كنیم، مى توان به حوزه هاى علمیه سفیران هدایت اشاره كرد. این طرح نه تنها استقبال از تحول است؛ بلكه تحقق یك تحول است و اگر به نسبت سازمانهاى فرهنگى كشور كه بنا بوده در آنها تحول رخ بدهد، مقایسه كنیم تحول قابل توجهى صورت گرفته است.

مثلاً شوراى انقلاب فرهنگى، موظف بوده است كه بحث انقلاب فرهنگى در دانشگاه ها را دنبال كند؛ اما به نظر من تحولى كه حوزه هاى سفیران نسبت به حوزه ایجاد مى كند، بسیار گسترده تر از تحولى است كه شوراى انقلاب فرهنگى در دانشگاه ها ایجاد كرده است و تقریباً تمام ایده هاى مقام معظم رهبرى براى تحول در حوزه، در سفیران هدایت دیده شده است. علاوه بر آن، ایده هاى مراجع بزرگوار در ارتباط با بایسته ها و نیازهاى حوزه به نوعى در حوزه هاى سفیران هدایت، ایجاد شده است.

سفیران هدایت، یك طرح نو براى حوزه هاست و هدف گذارى، برنامه ریزى كلان، برنامه هاى خرد و روشها و حتى تكنولوژى آموزشى آن از تحول جدى نسبت به وضعیت سابق حوزه ها برخوردار است؛ اما در این تحول، سعى شده كه ویژگیهاى بسیار مثبت و قوى حوزه هاى قدیم نیز حفظ شود.

این طور نبوده كه به هر قیمتى فقط به دگرگونى فكر كنیم، بلكه به دنبال حفظ روشها، شیوه ها و مشخصه هاى حوزه هاى قدیم در حوزه هاى سفیران هدایت بوده ایم، در عین حال ایجاد تحول با توجه به نیاز جامعه، پیشرفت علوم و تغییرات ممكن در سیستمهاى آموزشى، مدّ نظر بوده است.

چگونه ویژگیهاى حوزه هاى قدیم را در حوزه هاى سفیران هدایت حفظ كرده اید؟

مثلاً یكى از ویژگیهاى حوزه هاى قدیم، مباحثه است. این موضوع در حوزه هاى سفیران هدایت، نظام مند و ساماندهى شده و حالت اجبارى براى طلبه ها دارد.

یكى دیگر از ویژگیهاى حوزه هاى قدیم این است كه اگر طلبه اى داراى استعداد قوى بود، مى توانست دروس بیش ترى را پشت سر بگذارد. ما نیز در سفیران هدایت این ویژگى را لحاظ كرده ایم؛ به نحوى كه با سیستم انتخاب واحد و باز گذاشتن دست طلاب مستعد براى انتخاب واحدهاى بیش تر، زمینه رشد و شكوفایى استعداد آنها را فراهم كرده ایم.

بحث تهذیب نیز از ویژگیهاى حوزه هاى قدیم است. ما بحث اخلاق و تهذیب را اگر جدى تر از حوزه هاى سابق، در سفیران هدایت دنبال نكنیم، به هیچ وجه ضعیف تر نیست.

 تهذیب طلاب سفیران هدایت چگونه انجام مى پذیرد؟

با برنامه ریزیهاى متعددى كه در زمینه اخلاق كرده ایم، الآن كلّ برنامه هاى اخلاقى كه در حوزه هاى قدیم بود، در سفیران اجرا مى شود. علاوه بر آن حتى آموزشهاى عمومى ما به نحوى تأثیر اخلاقى بر طلاب دارد.

متون صرف كه الآن چاپ شده،همه مثالهاى آن، مثالهاى قرآنى و روایى است كه به لحاظ اخلاقى مى تواند در روحیه طلبه مۆثر باشد. علاوه بر این، در هر نیمسال، حداقل تا پایان دوره، یك ساعت درس نظرى اخلاق دارند، و درسهاى عمومى اخلاق، روزهاى پنجشنبه برگزار مى شود. همچنین براى طلاب در نیمسال اوّل، هر روز بحث اخلاقى داریم.

این كار شما دلزدگى ایجاد نمى كند؟

خیر! اتفاقاً بسیار پرجاذبه است و از همه درسهاى دیگر پرجاذبه تر است. دلیلش هم این است كه اگر بحثهاى اخلاقى خشك باشد، ممكن است ایجاد دلزدگى كند؛ اما فردى كه در دبیرستان بوده و الآن وارد دنیاى طلبگى شده، در بحث آداب و اخلاق، از لباس پوشیدن، ارتباط با هم حجره اى، ارتباط با استاد، ارتباط با مجموعه در ابعاد مختلف، نیاز به آموزش دارد، نوع صحبت و تعامل با دیگران و بقیه مباحث اخلاقى به شدت مورد نیاز است و طلابى كه در نیمسال اوّل، هر روز براى آنها بحث اخلاقى داشتیم، بسیار موفق تر از طلاب مشابهى بوده اند كه این امر براى آنها اجرا نشده است.

بخشى از كارهاى اخلاقى كه انجام مى شود مربوط به ایجاد انگیزه هاى مثبت در عرصه طلبگى است. باید هدف و انگیزه ورود به حوزه را در مورد برخى افراد تصحیح كرد و این خیلى مهم است. این نیز از كارهایى است كه انجام مى شود.

 سامانه اى براى سنجش این كار تعریف كرده اید؟

نه! كار سختى است، تنها كارى كه مى شود انجام داد این است كه مقدار آسیبهایى را كه در مدرسه وجود دارد با دیگر مدارس بسنجیم، مسئولان بخش تهذیب حوزه وقتى به طور نسبى با مدارس دیگر مقایسه مى كنند، بارها تأكید كرده اند كه از نظر اخلاقى روى مدارس سفیران هدایت خوب كار شده است و جایگاه مناسبى دارد.

حوزه هاى سفیران هدایت از چه ویژگیهاى آموزشى نسبت به سایر حوزه ها برخوردار است؟

1. كوتاه كردن دوره آموزشى؛ یعنى آموزشهایى كه در طول 8 سال در حوزه هاى علمیه ارائه مى شود را در 5 سال و نیم مى بینند.

2. تاریخ گذاشتن براى فارغ التحصیلى؛ حوزه ها براى اوّلین بار در سفیران هدایت زمان دار شده اند. مقام معظم رهبرى تأكید داشتند معلوم شود یك طلبه چند سال باید درس بخواند و بعد از آن به چه كارى، اشتغال پیدا كند. چگونه مى تواند ادامه تحصیل بدهد كه همه این موارد در حوزه هاى سفیران هدایت رعایت شده است.

الآن طلاب حوزه هاى سفیران بعد از تحصیل و سپردن تعهد تبلیغى چه كار مى كنند؟

اینها بعد از 4 سال، معمم مى شوند و در سال پنجم باید وارد عرصه تبلیغ شوند.

 بعد چه كار مى كنند؟

o بعد از 5/5 سال تعهد تبلیغى در نقاط محروم، مى توانند ادامه تحصیل دهند، در همان ایام تبلیغى هم، كارشناسى ارشد غیرحضورى را برایشان طراحى كرده ایم.

براى كاربردى كردن آموزشهاى خود چه اقدامى كرده اید؟

كاربردى كردن آموزشها از تأكیدات مقام معظم رهبرى است و در حوزه هاى سفیران واقعاً برنامه ها طورى طراحى شده كه حتى یكساعت درس غیرمفید هم در برنامه وجود ندارد.

یعنى متون آموزشى دیگر حوزه ها، مباحث غیرمفید دارند؟

بله! مثلاً در مكاسب، سوزاندن روغن چراغ پیه سوز در صورت نجس بودن كه خوانده مى شود، كجاى دنیا مورد نیاز است و چه فایده اى در جامعه دارد؟ شما یك مورد را این جورى در مباحث سفیران پیدا نمى كنید.

علاوه بر حذف بحثهاى غیرمفید، سعى شده مباحث مورد نیاز را بخوانند، از همین جهت یك دوره كامل مباحث اعتقادى را مى گذرانند و شبهات اعتقادى را مى خوانند. همینطور شبهاتى كه امروز مطرح است. بحث علوم قرآن خوانده مى شود و 9 جزء تفسیر را مى خوانند.

یكى از صحبتهاى مقام معظم رهبرى این بود كه در آموزشهاى حوزه، جایى براى مباحث قرآنى نیست. در حوزه هاى سفیران به طور جدى، مباحث قرآنى تعقیب مى شود.

منبع: ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان

تهیه و تنظیم: سید صدرالدین مرتجی-گروه حوزه علمیه تبیان