دوست خوب از منظر امام رضا (ع)
دوست عاقل و وفادار یكى از بهترین سرمایههاى زندگى است زیرا علاوه بر اینكه مایه الفت و آرامش آدمیاست، میتواند او را در بسیار از امور مادى و معنوى یارى كند و شخصیت اصیل وى را تقویت نماید و استعدادهاى نهفتهاش را آشكار سازد. به عكس دوست جاهل، مانع رشد و ترقى، قابلیتهاى فطرى آدمی شده و معاشرت با او سبب ناراحتى و ملامت خاطر است.
جبلت القلوب على حب من احسن الیها، وبغض من اساء علیها. (1)
دلهاى مردم به این تمایل فطرى آفریده شده است كه نیكىكنندگان به خود را دوست و بدكنندگان به خویش را دشمن دارند.
امام رضا (علیه السلام) فرموده است:
اجمل معاشرتك مع الصغیر والكبیر. (2)
لازم است با كوچك و بزرگ (تمام اطفال و بزرگسالان) نیكو و مۆدب معاشرت نمایى.
سئل عن الرضا (علیه السلام): عن عیش الدنیا؟
فقال (علیه السلام): سعد المنزل وكثرة المحبین. (3)
از امام رضا (علیه السلام) درباره خوشى دنیا سوال شد. فرمود: وسعت منزل و فراوانى دوستان.
التودد الى الناس نصف العقل. (4)
دوستى با مردم، نیمیاز عقل است.
من استفاد اخا فى الله، فقد استفاد بیتا فى الجنة. (5)
هر كس در راه رضاى خدا از یك برادر دینى بهره برد، در حقیقت جایگاهى را در بهشت استفاده كرده است.
من لم یقدر ان یزونا فلیزر صالحى موالینا یكتب له ثواب زیارتنا، ومن لم یقدر على صلتنا فلیصل صالحى موالینا یكتب له ثواب صلتنا. (6)
كسى كه نمیتواند به زیارت ما اهل بیت (علیهما السلام) نایل شود، پس زیارت كند نیكان از دوستان ما را كه ثواب زیارت ما برایش ثبت میشود و كسى كه بخواهد به ما صله نماید و نتواند، پس به یكى از نیكان، از دوستان ما صله نماید كه باریش ثواب صله ما ثبت میشود.
عن الرضا (علیه السلام) عن ابیه قال: قال لقمان لابنه: یا بنى! اتخذ الف صدیق والالف قلیل ولا تتخذ عدوا واحدا، والواحد كثیر. (7)
امام رضا (علیه السلام) به نقل از پدر بزرگوارش فرمود: لقمان حكیم (علیه السلام) به فرزندش فرمود: اى پسر! هزار دوست بگیر در حالى كه هزار دوست كم است و یك دشمن مگیر كه یك دشمن بسیار است.
ارسطو نیز میگوید: بایستى به اطفال بیاموزند كه احدى قدرت ندارد بدون دوست و رفیق زندگى نماید، به نظر من قدر دوست واقعى، بالاتر از تمام گنجهاى قارون و ذخیره هاى سلاطین و اشیاء نفیس از جواهرات و آنچه بر روى زمین است. (8)
و روان شناس معروف آمریكایى، دیل كارنگى نیز میگوید این جمله را در ذهن خود به خود تلقین كنید: نیكبختى من، شادى من، عواید من، بستگى من، بستگى به هیچ چیز ندارد، مگر به مهارتى كه در شیوه معاشرت با مردمان به كار میبرم. (9)
والعلم اجمع لاهله من الاباء. (10)
دانش فراهم كنندهتر است براى اهل علم از نسبت پدران (كسانى كه پیوسته سرگرم مباحثه مطالب علمیهستند، پیوندشان استوارتر است از برادران به واسطه پدرانشان).
حق المۆمن على المۆمن ان یمحضه النصیحة فى المشهد والمغیب كنصیحته لنفسه. (11)
حق مومن بر مومن خالص كردن خیرخواهى براى او در آشكار و نهان است، مانند خیرخواه بارى خودش.
پی نوشت ها:
1- من لا یحضره الفقیه
2- مستدرك الوسائل، جلد 2، ص 67.
3- بحار الانوار، جلد 76، ص 152
4- انوارالبهیه، ص 345.
5- امالى طوسى - مسند الامام الرضا، جلد 1، ص 299.
6- گناهان كبیره، جلد 1، ص 172، به نقل از بحارالانوار
7- وسائل الشیعه، جلد 5، ص 407.
8- اتحاد و دوستى، ص 21 - 20.
9- آیین دوستیابى، ص 63.
10- میراث امامان، ص 445 - بحار الانوار، جلد 74، ص 175.
11- بحار الانوار، جلد 75، ص 66.
بخش حریم رضوی
