احتجاجات حضرت امام رضا علیه السلام
اوهام قلوب بزرگتر از دیدگان چشم است. پس اوهام نمیتوانند او را درک کنند، ولی او اوهام را درک میکند.
نور آسمان و زمین
شیخ صدوق در تفسیر آیهی «الله نور السموات والارض» از عباس بن هلال نقل کرده است که: از امام رضا علیهالسلام دربارهی این آیه پرسیدم ایشان فرمود: «یعنی هدایتکنندهی اهل آسمان و زمین».
و در روایت برقی آمده است: «کسانی را که در آسمان و زمینند، هدایت میکند.»
این بدان سبب است که هر کس به سوی حقیقتی، هدایت یافته است، در واقع با نور وجود هدایت شده است و اگر نور نبود، تاریکیها غالب میشد. پس نور، یعنی وجودی که هدایتکننده است. و این تصدیق سخن ولی الله اعظم است که نور را به هادی تفسیر نمود. [2] .
فتوای تحریم خمر در قرآن
از علی بن یقطین، روایت میکند: مهدی عباسی از امام ابوالحسن علیهالسلام پرسید: آیا حرمت شرب خمر در کتاب خدای تعالی ذکر شده است؟ زیرا مردم تنها میدانند که از آن نهی شده، لیکن نمیدانند که آیا تحریم نیز شده است یا نه؟
حضرت فرمود: «خمر در کتاب خدای تعالی نیز تحریم شده است.»
مهدی عرض کرد: یا اباالحسن! این حرمت در کجای قرآن ذکر شده است؟
حضرت فرمود: در آن جا که خداوند متعال میفرماید: «قل انما حرم ربی الفواحش ما ظهر منها و ما بطن و الاثم و البغی و بغیر الحق.» [3] .
وقتی خداوند میفرماید: ما ظهر منها، مقصود زنای علنی و پرچمهایی است که فاجران برای زنان بدکار در جاهلیت در بالای خانه نصب میکردهاند. و قول خداوند متعال که میفرماید: و ما بطن، یعنی زن پدر؛ زیرا پیش از بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله، چون پدر وفات میکرد، پسرش که از آن زن نبود، او را به ازدواج خویش درمیآورد. پس خدای تعالی این عمل را تحریم فرمود.
و مقصود از الاثم، همان خمر است که خدای تعالی در جای دیگری میفرماید: «یسئلونک عن الخمر و المیسر، قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس.» [4] پس، اثم در کتاب خداوند، خمر و قمار است و همان طور که خود فرموده، گناهشان بسی بزرگتر است.»
پس مهدی مرا گفت: ای علی بن یقطین! این فتوایی هاشمی است.
من نیز بدو گفتم: راست گفتی ای امیرمۆمنان! و حمد خدایی را که این علم را از شما اهل بیت دور نساخت!
به خدا قسم، هنوز چیزی نگذشته بود که مهدی خطاب به من گفت: راست گفتی، ای رافضی! [5] .
قیاس احادیث با قرآن
«حسن بن جهم» از امام صادق علیهالسلام نقل میکند و مرحوم فیض «قدس سره» آن را در باب «اختلاف حدیث و حکم» در کتاب وافی آورده است: راوی میگوید: به امام رضا علیهالسلام عرض کردم: روایتهای مختلفی از شما به ما میرسد، ما چه کار کنیم؟
آن حضرت فرمودند: «هر روایتی که از ما به شما رسید، با قرآن و احادیث ما مقایسه کنید؛ اگر به آن دو شباهت داشت، راست است و اگر شباهت نداشت، دروغ است و آن را نگفتهایم.» [6] .
صاحبان چهرههای نورانی
صدوق «قدس سره» در باب حادی عشر از کتاب عیون اخبار الرضا علیهالسلام با اسناد از «ابراهیم بن ابیمحمود» نقل میکند که: حضرت امام رضا علیهالسلام در مورد سخن خداوند متعال: «چهرههایی در آن روز خرم و شادابند و به سوی پروردگارشان نگاه میکنند، فرمود: «یعنی چشم به خداوند دوختهاند و آنان منتظر ثواب پروردگارشان هستند.» [7] .
اوهام قلوب بزرگتر از دیدگان چشم است
کلینی در باب «ابطال الرویة» از کتاب کافی، از «محمد بن یحیی» و او از «احمد بن محمد» از «ابیهاشم جعفری» از امام رضا علیهالسلام نقل میکند که از آن حضرت درباره خدا پرسیدم که: آیا به وصف درمیآید؟
فرمود: «آیا قرآن نخواندهای؟»
گفتم: آری! خواندهام.
فرمود: «این آیه را نخواندهای که میفرماید: «لا تدرکه الابصار و هو یدرک الابصار» [8] .
گفتم: چرا خواندهام.
فرمود: «میدانید «ابصار» یعنی چه؟»
گفتم: آری.
فرمود: «یعنی چه؟»
گفتم: ابصار، یعنی دیدگان (دیدن چشمان)
فرمود: «اوهام قلوب بزرگتر از دیدگان چشم است. پس اوهام نمیتوانند او را درک کنند، ولی او اوهام را درک میکند.» [9] .
پی نوشت ها :
[1] من لا یحضره الفقیه،ج 3، ص 369-371، چ نجف.
[2] لقاء الله، ص 55 و 56.
[3] بگو (ای پیامبر): خدای من هرگونه عمل زشت را، چه در آشکار و چه در خفا، و گناه و ظلم به ناحق و شرک به خدا را حرام فرموده است»؛ اعراف، 33.
[4] «(ای پیامبر!) تو را حکم شراب و قمار پرسند، بگو: در این دو، گناهی بزرگ است و سودهایی برای مردم، ولی گناه آن بیشتر است»؛ بقره / 219.
[5] امامت، ص 100 و 101.
[6] رساله حول الرۆیه، ص 16.
[7] رساله حول الرۆیه، ص 24.
[8] دیدگان او را درک نمیکنند، ولی او دیدگان را درک میکند.
[9] رساله حول الرۆیة، ص 101.
بخش حریم رضوی
