هنر دوران سلوکی هنر سلوکی هنر پس از دوران هخامنشی است که همدوره با تمدن هلنی در یونان است. در این مقاله می توانید با تحولات هنری این دوره آشنا شوید. اسکندر مقدونی فرزند فیلیپ در نیمه دوم سده ی چهارم قبل از میلاد، توازن دنیای متمدن آن زمان را به کلی برهم زد. گسترده ی متصرفات وی سرزمین هایی چون مقدونیه، یونان، ایران، بین النهرین، مصر و نواحی غربی هند را شامل می شد. پس از مرگ اسکندر به سال 323قبل از میلاد، از آن جایی که وی جانشینی نداشت، بین سرداران وی جنگ های هولناکی درگرفت که منجر به تقسیم متصرفات اسکندر به سه بخش گردید: 1- حکومت سلوکیان در ایران 2- حکومت بطالسه در مصر 3- حکومت مقدونیه در اروپا (1) بدیهی است این دگرگونی عظیم در ساختار جوامع قادر بوده است هنر را به گونه ای نو در آورد. هنر در این دوران به جای نمایش خصوصیات بومی، هنری جهانی بود که نام "هلنی" (2) را به همراه داشت. در زمان تسلط سلوکیان حتی پس از آن که اشکانیان بر جای آن ها نشستند، زبان و ادبیات و هنر یونانی در سراسر آسیای غربی اشاعه پیدا کرد. در این محیط برخی خدایان یونانی یه مجموعه ی ایزدان ایرانی افزوده شدند و در هنر ایران نوعی آمیختگی به وجود آمد. مثلا " زئوس" (3) در تقابل اهورامزدا و آپولون (4) با میترا و هرکول (5) با ورثرغنه. (6) در دوره سلوکیان و نیز دوره پارتیان سه نوع نگرش نسبت به هنر وجود داشته است (7) : 1- هنر یونانی یا هلنی 2- هنر یونانی- ایرانی 3- هنر خاص ایرانی در زمان تسلط سلوکیان حتی پس از آن که اشکانیان بر جای آن ها نشستند، زبان و ادبیات و هنر یونانی در سراسر آسیای غربی اشاعه پیدا کرد. در این محیط برخی خدایان یونانی یه مجموعه ی ایزدان ایرانی افزوده شدند و در هنر ایران نوعی آمیختگی به وجود آمد در واقع مهاجران یونانی و مقدونی فقط به آثاری با ویژگی های هلنی علاقه مند بودند و محتملا این آثار را از فراسوی مرزها وارد می کردند. از هنرهای خرد تنها اشیای مفرغی کوچک و برخی تکه های سفالینه که آراسته به برگ نخل هستند، سبک یونانی دارند. از این بین می توان به تکوک هایی اشاره کرد که به شیوه ی طبیعت گرایانه ی یونانیان تزیین شده اند. به کارگیری رنگ های جالب، جذاب، زنده و متنوع ابتکار دیگری در هنر سفال سلوکیان است که هیچ گاه آنان این کار را از نظر دور نمی داشته اند. از سوی دیگر ایرانیان " یونان دوست" که عمدتا ثروتمندان طبقه ی جامعه ی ایرانی را تشکیل می دادند، سلیقه ی خود را با طرز زندگی یونانیان منطبق می ساختند. هنرمندان نیز که برای آن ها کار می کردند تحت تاثیر نفوذ تمدن غربی قرار گرفتند. این افراد اشیایی را می ساختند که نه جنبه ی ایرانی داشت و نه جنبه ی یونانی. بدین صورت که شکل و صورت اثر حفظ شده بود، ولی روح نداشت. در بسیاری از نقاط ایران، در میان هنرمندان هنر دوران هخامنشی نیز وجود داشت و به صورت هنری ملی و بومی به حیات خود ادامه می داد. هنر نقاشی در دوره سلوکی استمرار هنر سنتی یونانیان باستان است. هنر نقاشی را جز با مطالعه ظروف آن دوره نمی توان شناخت. درباره نقاشی های دیواری که بدون شک وجود داشتند، در دوره سلوکی چیزی نمی توانیم بگوییم زیرا چیزی به دست ما نرسیده است. از آثار معماری این دوران نیز تعداد کمی ابنیه در ایران باقی مانده است که مشهورترین آنها عبارتند از: - آتشکده نورآباد در همدان - نقش برجسته تل ضحاک - پرستشگاه نهاوند - پرستشگاه شمی در ایزه خوزستان - معبد استخر - پرستشگاه خورهه، در نزدیکی محلات - کاخ هدیش در شوش دو اثر مجسمه نیز از این دوران بدست آمده یکی پیکره باکوس خدای شراب یونانی و دیگری پیکره هرکول در بیستون کرمانشاه. ایرانیان " یونان دوست" که عمدتا ثروتمندان طبقه ی جامعه ی ایرانی را تشکیل می دادند، سلیقه ی خود را با طرز زندگی یونانیان منطبق می ساختند. هنرمندان نیز که برای آن ها کار می کردند تحت تاثیر نفوذ تمدن غربی قرار گرفتند. این افراد اشیایی را می ساختند که نه جنبه ی ایرانی داشت و نه جنبه ی یونانی. بدین صورت که شکل و صورت اثر حفظ شده بود، ولی روح نداشت. هرچند که تمدن سلوکی، دوران کوتاهی دوام آورد ولی زمینه ساز هنر اشکانی در دروان پس از خود شد. پی نوشت: 1- تجدید حیات هنر و تمدن در ایران، ص25 2- Hellenistic 3- Zeus 4- Apollon 5- Hercules 6- ایزد بهرام ، الاهه جنگ و پیروزی ایرانی که سمبل آن گراز است. 7- هرمان، صص270-276. سمیه رمضان ماهی بخش هنری تبیان منبع: هرمان، جورجینا،/ایران از آغاز تا اسلام تجدید حیات هنر و تمدن در ایران باستان اکبری، تیمور و پوریا کاشانی/ تاریخ هنر نقاشی و مینیاتور در ایران