دریایى كه ساحل ندارد! رسول حق صلى الله علیه و آله درباره قرآن فرمودند: ظاهِرُهُ انِیْقٌ وَباطِنُهُ عَمِیْقٌ لَهُ نُجُومٌ وَعَلى‏ نُجُومِهِ نُجُومٌ لاتُحْصى‏ عَجائِبُهُ وَلا تُبْلى‏ غَرائِبُهُ. «ظاهرش جلوه و زیبایى دارد و باطنش ژرف و عمیق است، ستارگانى دارد و ستارگانش هم ستارگانى دارد، شگفتى‏هایش به شمار نیاید و عجائبش كهنه نگردد.» كتاب زندگى‏ در آن زمانى كه میدان حیات انسان از همه طرف، دستخوش حملات ویرانگر امیال و غرایز حیوانى و شیطانى شده بود، و بر اثر آن حملات و طوفان‏ها ساختمان كرامت و فضیلت از ریشه رو به ویرانى مى‏نهاد؛ در آن زمان كه در تمام جهان عده‏اى زورگو و گروهى شكم پرست و شهوت‏ران، انسان و انسانیت را به بردگى و بندگى برده بودند، و به دست و پاى مركز اندیشه و قلب و روح بشر زنجیر اسارت نهاده بودند؛ در آن زمان كه تمام محصولات مادى و معنوى جامعه انسانى در خدمت طاغیان، یاغیان، قلدران، استعمار و استثمارگران بود و انسان روى زمین از انسانیت و حقوق خود بى‏بهره بود؛ در آن زمان كه ستون‏هاى درستى شكسته شده بود، و جز هواپرستى، مكتبى بر انسان حاكم نبود، و بشریت گرفتار خواب سنگین غفلت بود، و عوارض جهل و بى‏خبرى در تمام شئون زندگى انسانى بیداد مى‏كرد، و عمق فاجعه در حدّى بود كه تصورش براى كسى امكان ندارد؛ وجود مقدس حضرت حق از باب لطف، رأفت، عنایت و رحمت، براى نجات انسانیت شخصیتى بزرگ و وجودى سترگ و انسانى فرزانه، كه جامع تمام كمالات انسانى بود و بال و پَر دانشش به عالم مُلك و ملكوت سایه داشت به نام محمد بن عبداللَّه صلى الله علیه و آله و سلم مبعوث به رسالت كرد تا آلودگى تمام بدبختى‏ها را از دامن حیات انسان بشوید و آدمى را به كمالاتى كه لایق اوست برساند. خداوند عزیز براى پیشبرد رسالت و تداوم آن خط معنوى تا صبح قیامت‏ کتابى به نام قرآن به همراه رسول بزرگوارش فرستاد، تا به وسیله آن تمام انسان‏ها را، در تمام ادوار تاریخ، به سعادت ابدى و خیر دنیا و آخرت برساند. الفاظ و معانى قرآن‏ كتاب خدا از نظر فصاحت، بلاغت، استعمال الفاظ كلمات، تركیب جملات، آیات، تعداد سوره‏ها و نظام‏بندى، یك معجزه واقعى است. قوى‏ترین سخنى كه شیعه در این زمینه دارد این است كه اگر یك نقطه از این كتاب كم شده و یا یك نقطه به آن اضافه شده بود، بدون شك حجت الهى بر بندگان تمام نبود، كه تمام بودن آن، حجت خداست بر همه انسان‏ها تا به پا شدن محشر در گرو همین اعتقاد و عقیده است این شكل و ترتیب قرآن نشان دهنده این معناست كه معمار و بنّاى این ساختمان فقط و فقط خداست، و در این بناى محكم حتى یك نقطه كم و زیاد نیست، و آنچه امروز در دست جهانیان است، همان است كه در طول بیست و سه سال، به رسول بزرگوار اسلام صلى الله علیه و آله، براى آزادى انسان، از اسارت هوا و هواپرستان و فرهنگ‏هاى تحمیلى نازل شده است و به همین صورتى كه امروز در دست ماست، در زمان حیات پیامبر به دستور مستقیم حق تدوین شده و تنها كارى كه پس از رسول خدا صلى الله علیه و آله انجام گرفته است اعراب گذارى آن بوده و بس. این همه از آیات قرآن و روایت بسیار محكم و متین استفاده مى‏شود، كه عقیده و اعتقاد تمام شیعیان دوازده امامى در همه ادوار از عالِم و عامى و مرد و زن بر این بوده و بر این خواهد بود و شیعه غیر از این حقیقت چیز دیگرى را نسبت به كتاب خدا قبول ندارد. قوى‏ترین سخنى كه شیعه در این زمینه دارد این است كه اگر یك نقطه از این كتاب كم شده و یا یك نقطه به آن اضافه شده بود، بدون شك حجت الهى بر بندگان تمام نبود، كه تمام بودن آن، حجت خداست بر همه انسان‏ها تا به پا شدن محشر در گرو همین اعتقاد و عقیده است. دریایى عمیق‏ قرآن گرچه از نظر تعداد حروف، كلمات، نقطه‏ها، زیر و زبرها، آیات و سوره‏ها داراى حد معینى است و به شماره تمام برنامه‏هاى صورى كتاب در بعضى از تفاسیر اشاره رفته؛ ولى از نظر معنا، دریایى است كه ساحل ندارد و جهانى است كه براى آن حدّى متصور نیست. آرى! قرآن مجید آئینه تجلى حق بر عباد است و حق، حقیقتى است كه مفهوم و كمالات و اوصافش بى حد است. براى معانى و مفاهیم قرآن مرزى نیست، به همین خاطر است كه تاكنون دست توانا و پرقدرت علم، نتوانسته تفسیرى جامع و كامل براى این كتاب بیاورد، كه هر تفسیرى محدود به حدود علمى مفسّر و تمام تفسیرهایى كه تاكنون نوشته شده و شاید از چند هزار متجاوز باشد، به طور مجموعى نتوانسته‏اند معانى بلند و ملكوتى قرآن را به نحو جامع بیان كنند. هر روز تفسیر زنده و جدیدى به وسیله فرد یا با شركت افراد، كه در حد و شأن خودشان از علوم اسلامى بهره دارند، با مطالبى جالب‏تر، گویاتر و جامع‏تر از تفاسیر گذشته، به دنیاى علم و معرفت عرضه مى‏شود؛ ولى به اقرار مفسّرین از صد معناى قرآن، به یك معنا آن هم به طور كامل اشاره نشده است، چرا كه مفسّر حقیقى قرآن، خدا، پیامبر و ائمه طاهرین علیهم السلام هستند و آنان هم مطالبى را پیرامون بعضى از آیات، آن هم به قدر لیاقت و استعداد انسان، از خود به جاى گذاشته‏اند. رسول حق صلى الله علیه و آله درباره آن فرمودند: ظاهِرُهُ انِیْقٌ وَباطِنُهُ عَمِیْقٌ لَهُ نُجُومٌ وَعَلى‏ نُجُومِهِ نُجُومٌ لاتُحْصى‏ عَجائِبُهُ وَلا تُبْلى‏ غَرائِبُهُ.ظاهرش جلوه و زیبایى دارد و باطنش ژرف و عمیق است، ستارگانى دارد و ستارگانش هم ستارگانى دارد، شگفتى‏هایش به شمار نیاید و عجائبش كهنه نگردد تفسیر بى‏انتها در كتب شیعه و سنى آمده: «ابن عباس» كه درس قرآن و فهم مفاهیم كتاب الهى را در حد خودش از وجود مبارك امیرمۆمنان علیه السلام كه شاهد نبوت و دارنده‏ همه كتاب بود فرا گرفته مى‏گوید: امیرمۆمنان علیه السلام به من فرمودند: «اگر معانى بلند و مفاهیم ملكوتى سوره حمد كه هفت آیه بیش نیست را براى شما بگویم و شما گفته‏هاى مرا بنویسید، براى انتقال آن نوشته‏ها هفتاد شتر لازم است!!!» در آثار اسلامى و معارف آسمانى آمده است كه هر آیه قرآن داراى هفتاد معنا و هر معنایى داراى هفتاد مفهوم است كه براى هر آیه چهار هزار و نهصد معنا و ضرب این عدد در همه آیات، منتهى به نوشتن كتابى به پهناى آفرینش مى‏گردد! راستى اگر جن و انس تمام همت خود را براى كشف گوهرهاى این دریا به كار گیرند، به عمر همه آنان خاتمه داده مى‏شود؛ ولى این دریا همچنان پر از گوهرهاى كشف نشده باقى مى‏ماند. رسول حق صلى الله علیه و آله درباره آن فرمودند: ظاهِرُهُ انِیْقٌ وَباطِنُهُ عَمِیْقٌ لَهُ نُجُومٌ وَعَلى‏ نُجُومِهِ نُجُومٌ لاتُحْصى‏ عَجائِبُهُ وَلا تُبْلى‏ غَرائِبُهُ. (كافى: 2/ 598، كتاب فضل القرآن، حدیث 2؛ وسائل الشیعه: 6/ 176، باب 3، حدیث 7657) «ظاهرش جلوه و زیبایى دارد و باطنش ژرف و عمیق است، ستارگانى دارد و ستارگانش هم ستارگانى دارد، شگفتى‏هایش به شمار نیاید و عجائبش كهنه نگردد.» فرآوری: آمنه اسفندیاری بخش قرآن تبیان منابع: 1- کتاب: بر بال اندیشه ـ حجة الاسلام شیخ حسین انصاریان 2- كافى ج 2 3- كتاب فضل القرآن، حدیث 2 4- وسائل الشیعه ج 6