علی علیه السلام خورشیدی در افق بشریت یكى از خصیصه‏هاى امام علی علیه السلام، عدم سوء استفاده از بیت‏المال بود، آن حضرت در عین اقتدار و گسترش قلمرو حاكمیت و در اختیار داشتن بیت‏المال مسلمین، نه تنها سوء استفاده نكرده بلكه براى خود، حقوقى مساوى با دیگران از بیت‏المال مسلمین برداشت مى ‏نمود، و گاهى همان حقوق ناچیز را نیز در راه خدا انفاق مى‏فرمود، و خود آن حضرت تهیدست مى‏گشت. راوى مى‏گوید: روزى در بازار كوفه، حضرت على علیه السلام را دیدم كه در كنارى ایستاده و شمشیر خویش را در معرض فروش گذاشته است! با شگفتى پرسیدم: یا امیرالمۆمنین، چرا مى‏خواهید شمشیرتان را بفروشید؟! امام با لبخند متواضعانه‏اى فرمودند: چون نیاز به پول آن دارم، تا امرار معاش كنم! و این در زمانى بود كه خراج بزرگترین ابرقدرت آن روز دنیا یعنى دولت گسترده اسلامى تحت اختیار آن امام معصوم قرار داشت!. راوى دیگرى مى‏گوید: حضرت على علیه السلام را در فصل زمستان در بازار بصره یافتم، در حالى كه تنها دو قطعه پارچه كم قیمت به تن داشت و هوا سرد بود، از آن حضرت پرسیدم: كه چرا لباس كافى به تن ندارید؟! حضرت فرمودند: من روزى كه به این شهر آمدم بیش از این لباسى به تن نداشتم، و اگر روز خروجم از شهر شما چیزى بیش از این به همراه داشتم، این خیانت است. این نمونه هائى را كه از زندگانى متواضعانه آن امام عظیم‏الشأن ذكر كردیم به عنوان مثال بود، كه سراسر زندگانى او تمام خدا پسندانه و با نهایت تواضع بوده، چه قبل از فرمانروائى و چه در زمان آن، و لذا در نهج‏البلاغه ضمن خطبه‏اى مفصل مى‏فرماید: با من مثل جباران و توانگران سخن مگوئید، و خطابم نكنید... و این شیوه تربیت شدگان مكتب وحى است، تا براى تمامى رهبران و فرمانروایان عالم اسوه باشند. معاویه براى اینكه لشگر آرائى خود را به گوش على علیه السلام برساند در یكى از نامه ‏هاى خود به ن حضرت نوشت كه سپاهى عظیم براى جنگ او ماده نموده است، طرماح به معاویه گفت: ترسانیدن تو على را از زیادى و انبوهى سپاه مثل ترسانیدن مرغابى است به زیادى آب! فضائل امام از زبان پیامبر خدا جابربن عبدالله انصاری می‌گوید: از رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ درباره ‌ی علی بن ابی طالب ـ علیه السلام ـ مناقب و فضائلی شنیدم كه هر یك از آنها اگر در كسی یافت می‌شد، برای فضیلت و شرافت او كافی بود. ما در این قسمت از نوشتارمان چند نمونه از آن فضائل را ذکر می کنیم: 1ـ « مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعِلیٌّ مَوْلاهُ» من مولای هر كس هستم علی مولای اوست . 2ـ «عِلیٌّ مِنّیِ كَهاروُن مِنْ مُوسی» نسبت علی با من مانند نسبت هارون پیغمبر با برادرش حضرت موسی است . 3ـ « عَلِیٌّ مِنّی وَ اَنَا مِنْهُ» علی از من است و من از علی هستم . 4ـ « عَلِیٌّ مِنّی كَنَفْسی، طاعَتُهُ طاعَتی وَ مَعْصِیَتُهُ مَعْصِیَتی» مقام و منزلت علی نسبت به من مانند جان و نفس من است نسبت به من، پیروی از او پیروی از من، مخالفت با او مخالفت با من است . 5ـ « حَرْبُ عَلِیٍّ حَرْبُ اللهِ، وَ سِلْمُ عَلِیٍّ سِلْمُ الله» جنگ با علی جنگ با خدا و مسالمت با او مسالمت با خداست . شجاعت و هیبت حیدری صفت شجاعت یكى از اركان اصلى فضائل نفسانى است و عبارت است از عدم تزلزل نفس در امور خطیره و هولناك، و مظهر تام و مصداق حقیقى آن وجود على علیه السلام بود. هیبت على علیه السلام بحدى بود كه چون چشم مبارزى به او میافتد رعب و وحشت سراسر وجودش را فرا می گرفت و در اثر هیبت آن حضرت نیروى هر گونه مقاومت و تهاجم از وى سلب شده و با كمال درماندگى طعمه شمشیر او می گشت. چنانكه خود آنجناب در پاسخ این سۆال كه به چه چیزى بر مبارزان غلبه كردى؟ فرمود: كسى را ملاقات نكردم جز اینكه او مرا علیه جان خود كمك نمود (سید رضى علیه الرحمة دنبال كلام امام می فرماید: مقصود حضرت تمكن هیبت او در دلها است) (نهج البلاغه كلمات قصار) رشادتها و جانفشانی هاى او در غزوات پیغمبر صلى الله علیه و آله همه را متحیر و متعجب نمود و خوابیدن وى در شب هجرت پیغمبر صلى الله علیه و آله در فراش آن حضرت از یك قلب قوى و روح بزرگ حكایت می كند، ثبات و پایدارى على علیه السلام در صحنه‏هاى كارزار در برابر حملات عمومى دشمن براى مردم دیگر محال و غیر ممكن است. معاویه براى اینكه لشگر آرائى خود را به گوش على علیه السلام برساند در یكى از نامه ‏هاى خود به آن حضرت نوشت كه سپاهى عظیم براى جنگ او آماده نموده است، طرماح به معاویه گفت: ترسانیدن تو على را از زیادى و انبوهى سپاه مثل ترسانیدن مرغابى است به زیادى آب! هیبت على علیه السلام بحدى بود كه چون چشم مبارزى به او میافتد رعب و وحشت سراسر وجودش را فرا می گرفت و در اثر هیبت آن حضرت نیروى هر گونه مقاومت و تهاجم از وى سلب شده و با كمال درماندگى طعمه شمشیر او می گشت حضرت سجاد علیه السلام در مجلس یزید ضمن ایراد خطبه‏اى كه خود را معرفى میكرد به پاره‏اى از اوصاف و فضائل على علیه السلام اشاره نمود و فرمود: من پسر كسى هستم كه از همه قوى ‏تر و شجاع ‏تر و در عزم و اراده از همه استوارتر و چون شیر دلیرى بود كه در هنگام جنگ و كشیده شدن نیزه‏ها و نزدیك شدن سواران آنها را مانند آسیاب نرم میكرد و مانند تند بادى كه در گیاه خشگیده بوزد آنها را پراكنده میساخت . (بحار الانوار جلد 45 ص 138) این توصیفى كه امام چهارم درباره شجاعت جد بزرگوارش نموده از نظر علاقه و رابطه خانوادگى نبوده است بلكه یك حقیقت غیر قابل انكارى است كه یك امام از امام دیگر كه مقام و منزلت او بهتر از همه آشنائى داشت آنرا بیان نموده است . شیخ مفید شجاعت آن حضرت را نوعى اعجاز دانسته و می نویسد: هیچ جنگجوى كار آزموده‏اى دیده نشده است كه همیشه در جنگ پیروز شود بلكه گاهى بر دشمنش غلبه كرده و گاهى نیز شكست خورده است و همچنین ضربت شمشیر هیچ دلاورى همیشه چنان نبوده است كه دشمن در اثر زخم آن جان سپرد بلكه گاهى فوت كرده و گاهى هم بهبودى یافته است و چنین امرى در طول تاریخ سابقه ندارد مگر امیر المۆمنین علیه السلام كه با هر هماوردى به مبارزه برخاست بر او چیره گشت و به هر رزمجوئى ضربتى زد او را به هلاكت رسانید و این هم از موجباتى است كه او را از همگان ممتاز می كند و خداوند جریان عادى امور را در هر جا و زمان بوسیله او بهم زده و وجود وى یكى از نشانه‏هاى روشن خداى تعالى می باشد. (ارشاد مفید جلد 1 باب 3 فصل 56) قوت قلب على علیه السلام كه از ایمان و یقین وى سر چشمه مى‏گرفت در هیچ ‏بشرى دیده نشده است. فرآوری: آمنه اسفندیاری بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان منابع: سیره عملی اهل بیت علیهم السلام ، سید كاظم ارفع . امام علی علیه السلام خورشیدی در افق بشریت، سید محمد حسینی شیرازی. امام علی علیه السلام کیست؟ ، فضل الله کمپانی.