امام رضا علیه السلام و قرآن این نوشتار بسیار كوتاه، به سیره، رفتار و تعامل حجّت هشتم الهى، حضرت رضاعلیه السلام با قرآن پرداخته و گزارشى ناتمام از سیره قرآنى امام رضاعلیه السلام ارائه مى‏دهد. گرچه در این گستره، گزارش‏هاى حدیثى و تاریخى، بسیار اندك است. ولى همین اندك كه خوشبختانه در منابع دست اول، به چشم مى‏خورد و به یادگار مانده، به عنوان بهترین رهیافت، تقدیم به دوستداران قرآن مى‏شود. تلاوت قرآن همراه با اندیشه‏ یكى از یاران و راویان حضرت رضا علیه السلام كه نامش ابراهیم بن عباس است، در تبیین رفتار حضرت با قرآن، گزارش جالبى را ارائه مى‏دهد؛ او مى‏گوید: امام رضا علیه السلام همه قرآن را در مدت سه شبانه روز تلاوت مى‏كرد و بارها به یاران خود مى‏فرمود: اگر مى‏خواستم قرآن را در كمتر از این زمان، ختم مى‏كردم ولى روش من چنین است كه: هیچ یك از آیه‏هاى قرآن را نمى‏خوانم مگر این كه در آن تأمل و اندیشه مى‏كنم كه در چه زمینه‏اى و در چه زمانى نازل شد، و بدین سبب است كه قرآن را در سه شبانه روز به پایان مى‏رسانم.(1) گفتمان با قرآن‏ در جای دیگر مى‏گوید: تمام سخنان امام رضاعلیه السلام و پاسخ‏هایى كه به اشخاص مى‏داد و مثال‏هایى كه مى‏فرمود، همه آنها، بر گرفته از آیات قرآن بود.(2) تلاوت قرآن در هنگام سفر رجاء بن ابى‏ضحاك، كه یكى از كارگزاران حكومت مأمون و مسئول بردن حضرت از مدینه به خراسان بود، در ضمن گزارش بلندى كه از چگونگى نماز و عبادت و مسائل جانبى آن ارائه نموده است، درباره قرآن خواندن آن بزرگوار مى‏گوید: چه بسیار، كه در نیمه‏هاى شب از رختخواب خویش حركت مى‏كرد و به تلاوت قرآن مى‏پرداخت، هر گاه به آیه‏اى مى‏رسید كه در آن نامى از بهشت یا جهنم، برده شده بود، آن حضرت مى‏گریست و از خداوند بهشت طلب مى‏نمود و از آتش جهنم به خدا پناه مى‏برد.(3) راز جاودانى قرآن‏ وقتى در نزد حضرت امام رضا علیه السلام از جایگاه والاى قرآن، سخن به میان آمد، آن بزرگوار در پاسداشت برهان و معجزه بودن این كتاب فرمود:« قرآن، ریسمان و رشته مستحكم و دستگیره نیرومند و راه روشن و تعالى‏بخش خدا است كه انسان را به سمت و سوى بهشت رهنمون مى‏شود و از گرفتار شدن به آتش جهنم نجات مى‏بخشد. این كتاب آسمانى در گستره زمان هرگز كهنگى نخواهد پذیرفت و تلاوت آن بر زبان‏ها دشوار و خسته كننده نیست، راز و رمز این حقیقت آن است كه قرآن فقط براى زمان خاص و امت ویژه‏اى قرار داده نشده، بلكه این كتاب عالى‏ترین دلیل است براى هر انسانى، و هیچ ‏گاه باطل و كاستى در آموزه‏هایش راه پیدا نمى‏كند. بدین سبب كه از نزد پروردگار حكیم و ستودنى نازل شده است.(4) پى‏نوشت‏ها: 1. لو أَرَدْتُ أَنْ أَخْتِمَهُ أَقَلَّ مِنْ ثلاثٍ لختمتُهُ، لكن ما مَرَرْتُ بِآیَةٍ الاَّ فَكَرْتُ فیها... (عیون اخبارالرضا علیه السلام، ج 2، ص 420، چاپ اختر شمال، 1373 ش/ بحارالانوار، ج 92، ص 204، چاپ مكتبة الاسلامیة، تهران/ مسند الرضا، ج 1، ص 40/ المناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 360، انتشارات علامه، قم.) 2. كانَ كَلامُهُ كُلُّهُ و جوابُه و تمثّله، اِنتِزاعاتٍ مِنَ القرآنِ (همان). 3. كانَ یُكْثِرُ بِالّلیلِ فى‏فراشه مِنْ تلاوةِ القرآن، فاذا مَرَّ بِآیةٍ فیها ذِكر جنّة او نارٍ، بَكى‏، وَ سَأَلَ اللهَ الجنَّة و تَعوّذ باللهِ من النّار. (عیون اخبارالرضا علیه السلام، ج 2، ص 428/ بحارالانوار، ج 92، ص 180 و ج 49، ص 90/ كشف الغمه، على بن عیسى اربلى، ج 2، ص 316، چاپ مكتبة بنى‏هاشم؛ انوارالبهیه، ص 104.) 4. هو حبلُ الله المتین، و عروته الوثقى‏ و طریقته المُثلى ولا یخلقُ على الأزمنِة ولا یغثَ على الألسنة لأنّه لم یُجعَل لزمانٍ دون زمانٍ بل جُعل دلیل البرهان والحجّة على كلّ انسانٍ، لایأتیه الباطل من بین یدیه و من خلفه تنزیل مِن لَدُن حكیم حمید. (مسند الرضا علیه السلام، ج 1، ص 309). منبع: كوثر، شماره ( 62 ) ابوالحسن ربّانى سبزوارى لینک مقالات مرتبط: - پندها و رهنمودهای امام رضا علیه السلام - برخوردهاى دوگانه مامون پس از ولایتعهدى امام رضا علیه السلام - امام رضا علیه السلام در کلام خویش - امام رضا علیه السلام الگویی برای اخلاق