توصیه‌هایی از آیه الله کوهستانی شکی نیست که یکی از مهم ترین خط کش ها در طلبگی که هر طلبه ای می تواند مسیر خودش را با آن بسنجد و تا حدودی (البته نه به طور کامل) از درستی یا نادرستی راهش با خبر شود، نگاهی به سیره علما است. بسیاری از بزرگان که در حوزه های علمیه درس خوانده اند و به جایی رسیده اند و گروهی را نیز با خود برده اند و به سر منزل مقصود رسانیده‌اند، راهکارهای کلیدی و مهمی را بیان کردند، که هر نکته از کلام گهربارشان می‌تواند باری ازتجربه را به ما هدیه کند تا سالها به کج راهه نرویم و بعد از این که به مقصد نرسیدیم بفهمیم تا کنون به بیراهه می‌رفتیم. کلمات گهرباری که باری از نورانیت، صفا و مهربانی را به همراه دارد و استادانه، هر طلبه را به سمت و سوی هدفش رهنمون می‌کند: « طلبه باید از مکروهات اجتناب کند تا دیگران از محرمات بپرهیزند و به مستحبات روی آورد تا مردم به واجبات اهمیت بدهند. » آیه الله العظمی کوهستانی بارها در موعظه های خود می فرمود: « روحانیت مثل پارچه سفیدی است که اگر لکه یا سیاهی کوچکی به آن برسد، فوراً از دور پیدا می شود، پس روحانیت باید وظیفه خود را بدانند و مواظب باشند. » در نصیحت به طلبه ها می فرمود: « طلبه ای که نماز شب نخواند و به نماز جعفر طیار (در هفته یک بار) اهتمام نداشته باشد، من او را طلبه کامل نمی دانم. طلبه باید از مکروهات اجتناب کند تا دیگران از محرمات بپرهیزند و به مستحبات روی آورد تا مردم به واجبات اهمیت بدهند. » در ضمن اندرزهای همیشگی خویش به طلاب می فرمود: «آقایان اگر دنیا می خواهید لطفاً راه دیگری در پیش گیرید، در اینجا از دنیا خبری نیست عمرتان را تلف نکنید و بروید و اگر آخرت را طالبید، بکوشید که با تنبلی به دست نمیآید. تقوا پیشه کنید، خود را بسازید که شما باید نمونه فضیلت جامعه باشید. » آقای دانشمند نقل می کند که آقا درباره چند چیز به من توصیه نمودند: 1. « منبر و روضه سیدالشهدا را ترک نکن. » 2. « نماز شب را ولو هفته ای یک بار به جای آور. » 3. [هرگاه در شهیدآباد هستی] « نماز جماعت را اقامه کن هر چند یک نفر به شما اقتدا نماید. » در جمله ای دیگر به یکی از مدرسین حوزه فرمودند: « به طلبه ها سفارش کنید همان طور که بعد از نماز صبح قرآن قرائت می کنند، دو صفحه کتاب اخلاقی مرحوم ملا احمد نراقی را هم مطالعه کنند. » در باب اهمیت تقوی می گفتند: « طلبه اگر نتوانست به حد بالایی از علم و سواد برسد حتماً باید تقوا داشته باشد، چرا که همان تقوای او خدمت می کند. » طلبه ای نزد معظم له آمد و گفت: «خرجی من تمام شد، از شما کمک می خواهم.» آقا پرسید: « نماز شب می خوانی؟ » گفت: «بله!» آقا جان در جواب فرمود: « راست نمی گویی طلبه ای که نماز شب بخواند بی خرجی نمی ماند. » در خصوص والدین و نحوه برخورد با آنها می فرمودند: « از بزرگترین قله ها با هزار زحمت و مشقت بالا رفتن بهتر از منت کشیدن است، ولی منت پدر و مادر را کشیدن جهت ادامه تحصیل، عیبی که ندارد، بسیار هم بجا و شایسته است. » به یکی از طلابی که جهت ادامه تحصیل عازم مشهد مقدس بود، چنین موعظه کرد: « اگر آدم کنار چشمه ای باشد و تشنه هم باشد، آب نخورد و از تشنگی بمیرد مردم او را ملامت می کنند و او را عاقل نمی دانند. شما داری می روی کنار چشمه جوشان امامت و ولایت نکند که از آب زلال ولایت استفاده نکنی و تشنه برگردی. » آقا جان در مقام اهمیت و جایگاه لباس روحانیت می فرمود: « گرچه عمامه یک پارچه ای بیش نیست و شاید چندان وزنی هم نداشته باشد، ولی از کوه احد هم سنگین تر است. » منبع: پایگاه صالحین تهیه و فرآوری: محمد حسین امین - گروه حوزه علمیه تبیان