غلامحسين تبريزي از مجموعه مشاهير مدفون در حرم امام رضا(ع) مرحوم آيت ‌الله حاج شيخ غلامحسين تبريزي معروف به " شيخ غلامحسين ترک " به سال 1260 ه‍ . ش (1303 ه‍ . ق) در يکي از روستا هاي شبستر ، در خانواده‌ اي مذهبي ، چشن به جهان گشود. در مدرسه طالبيه تبريز به تحصيل پرداخت و پس از اتمام سطح براي ادامه‌ ي تحصيلات به نجف رفت و آنجا اصول را نزد آخوند ملا محمد کاظم خراساني و فقه را در محضر حاج سيد محمد کاظم يزدي و شريعت اصفهاني فرا گرفت. پس از اتمام تحصيلات به تبريز بازگشت و به توصيه پدر ، با يکي از خويشاوندان خود ازدواج کرد و به فعاليت ‌هاي مذهبي روي آورد و " جمعيت ديانت اسلامي " را در سال 1343 ه‍ . ق تاسيس کرد و معارف اسلامي را به سبکي نو در ميان جمعيت تدريس مي ‌کرد. گفتار ايشان در نشريه ‌اي به نام " تذکرات ديانتي " هر پانزده روز يکبار منتشر مي ‌شد. نخستين شماره اين نشريه اول جمادي ‌الاولي 1345 ه‍ . ق در شهر تبريز به چاپ رسيد و انتشار آن چند سال دوام آورد. علماي بزرگ قم و مشهد کار هاي ايشان را ستودند. آيت ‌الله تبريزي به گفتگو با صاحبان اديان ديگر اهميت مي ‌داد و در مناظره ‌ها شرکت مي ‌جست . از مبارزات سياسي غافل نبود و در جريان کلاه پهلوي در سال 1311 ه‍ . ش حاج شيخ به مبارزه عليه اتحاد شکل و مظالم رضاخان پرداخت ، ولي حرکت او سرکوب شد و خود او پس از مدتي زندگي مخفي، به استانداري احضار شد و پس از ديدار با علي منصور ـ پدر حسنعلي منصور ـ استاندار وقت آذربايجان و قاضي عسکر وقتي متوجه شد قرار است رضاخان به تبريز سفر کند ، به کربلا مشرف شد و مدتي آنجا اقامت کرد و پس از آرام شدن اوضاع به تبريز برگشت. در يکي از روز ها نامه‌اي از علي اکبر داور به دست حاج شيخ رسيد . مضمون نامه دعوت از وي جهت همکاري قضايي با نظام عدليه بود . او متوجه اين نکته شد که شرايط براي فعاليت‌ هاي ديني و سياسي آزاد ، از ميان رفته است . اين بود که به تنهايي عازم مشهد شد و همسر و فرزندان خردسالش پس از مدتي به او پيوستند . هنوز مدتي از اقامت ايشان در محله‌ي پاچنار مشهد نگذشته بود که همسر ايشان موقع بيرون آمدن از حمام بهاء الدوله ، به لحاظ داشتن حجاب مورد تعقيب پاسبان اداره ثبت قرار گرفت . پاسبان به طرف ايشان حمله کرد تا چادر را از سر ايشان بردارد و او که در آخرين روزهاي بارداري خود به سر مي‌برد ، براي حفظ حجاب، خود را به سرعت درون منزل حاج کريم ‌آقا ، يکي از محترمين محل ، انداخت و 18 روز بعد از اين رويداد به رحمت حق پيوست . حاج شيخ با علويه ‌اي که همشيره مرحوم آيت‌ الله سيد علي علم‌ الهدي بود ، ازدواج کرد و از ايشان داراي فرزنداني شد . مرحوم آيت ‌الله تبريزي در نهضت گوهرشاد مشارکت داشت و پس از شهريور 1310 به منظور مقابله با انديشه ‌هاي سيد احمد کسروي که از تبريز با او آشنا بود به انتشار تذکرات ديني در مشهد دست زد و مدتي هم نشريه راحت و نداي حق را در جواب شيخ مردوخ کردستاني نشر داد . بعد از ترور نافرجام کسروي ، شهيد نواب صفوي به مشهد آمد و با کمک حاج شيخ مدتي در يکي از روستاهاي اطراف مشهد مخفي شد . در جريان شهادت نواب ، مرحوم تبريزي براي او چهلم گرفت و مسئوليت يکي از شاخه‌ هاي فدائيان اسلام را که به نام مبارزان اسلام خوانده مي ‌شد ، خود به عهده گرفت . حاج شيخ در مبارزات 15 خرداد سال 42 نيز فعال بود و فعاليت ‌هاي سياسي خود عليه نظام شاهنشاهي را تا سال 1357 ادامه داد و پس از پيروزي انقلاب اسلامي ، نماز جمعه تا سال 1359 به امامت ايشان در مسجد گوهرشاد اقامه مي‌ شد و تا زماني که ايشان زنده بود ، امام براي کسي حکم امامت جمعه را در مشهد صادر نکرد . او روز اول شعبان 1400 ه‍ . ق / 25 خرداد سال 1359 در 97 سالگي دعوت حق را پاسخ داد و به سراي ابدي شتافت و در قسمت شمالي دارالسلام حرم امام هشتم (ع) دفن شد . آثار علمي زيادي از مرحوم آيت ‌الله حاج شيخ غلامحسين تبريزي برجاي مانده است . راهنماي حقيقت ، اصول مهذبه ، الدروس الدينيه در 9 جلد ، گوهرهاي درخشان ، نداي راستي ، انوار لامعه ، الدرر الثمينه ، ترجمه اعتقادت مفيد و ترجمه وجوه اعجاز قرآن علامه بلاغي در شمار آثار قلمي ايشان هستند . آيت ‌الله تبريزي داراي فکري بلند و به لحاظ معنوي انساني پالايش يافته بود و خوف و خشيت الهي تا اعماق جانش نفوذ داشت . در اخلاق نمونه بود . هيچ‌ گاه حرکتي نامناسب يا سخني رکيک از او ديده يا شنيده نشده بود . اهل دعا و ابتهال بود و در خلوت و جلوت با خداي خود راز و نياز داشت . پيوسته در انديشه‌ ي کمک به افراد بي‌ بضاعت ، بويژه ايتام به سر مي برد . منبع: سايت وفاق تنظيم براي تبيان: سمانه دولت آبادي