سرمایه‌گذار قبل از سرمایه‌گذاری چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟
اولین نکته‌ای که باید بدانید این است که سرمایه‌گذار معمولا فقط محصول یا ایده شما را بررسی نمی‌کند. او می‌خواهد تصویر کامل‌تری از کسب‌وکار داشته باشد.
مواردی که در ارزیابی اولیه مورد توجه قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:
- مدل درآمدی کسب‌وکار
- میزان فروش و نرخ رشد
- اندازه بازار هدف
- رقبا و مزیت رقابتی
- اعضای اصلی تیم
- وضعیت حقوقی مجموعه
- میزان بدهی‌ها و تعهدات مالی
- ترکیب سهامداران
- میزان سرمایه موردنیاز
- برنامه استفاده از سرمایه
- امکان توسعه کسب‌وکار در آینده
بنابراین قبل از اینکه به دنبال سرمایه‌گذار باشید، بهتر است کسب‌وکارتان را از نگاه فردی بیرونی بررسی کنید و برای هرکدام از این موارد پاسخ مشخصی داشته باشید.
قبل از جذب سرمایه، ساختار حقوقی کسب‌وکار را مشخص کنید
یکی از اولین موضوعاتی که بهتر است قبل از ورود سرمایه‌گذار مشخص شود، وضعیت حقوقی کسب‌وکار است.
ممکن است یک کسب‌وکار در ابتدای فعالیت توسط یک یا چند نفر به‌صورت شخصی اداره شود؛ اما زمانی که بحث ورود سرمایه، تقسیم مالکیت و توسعه فعالیت مطرح می‌شود، داشتن یک ساختار رسمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
فعالیت شخصی یا شرکت ثبت‌شده؛ کدام برای سرمایه‌گذار مناسب‌تر است؟
اگر فعالیت هنوز کاملا شخصی باشد، موضوعاتی مانند مالکیت کسب‌وکار، سهم شرکا، نحوه ورود سرمایه‌گذار و مسئولیت هر فرد ممکن است شفاف نباشد.
ثبت رسمی کسب‌وکار و شرکت کمک می‌کند بخشی از این روابط در قالب مشخص‌تری قرار بگیرد. همچنین قراردادها، سهام و تغییرات مربوط به صاحبان کسب‌وکار را می‌توان بر مبنای ساختار شرکت مدیریت کرد.
برای کسب‌وکارهایی که از ابتدا با چند مؤسس شکل گرفته‌اند یا احتمال ورود سرمایه‌گذار به آن‌ها وجود دارد، بررسی شرایط ثبت شرکت سهامی خاص می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد؛ زیرا مالکیت در این نوع شرکت بر مبنای سهام تعریف می‌شود و از این جهت می‌تواند برای کسب‌وکارهایی که موضوع تقسیم سهام میان مؤسسان و سرمایه‌گذاران را دارند، ساختار قابل‌فهم‌تری ایجاد کند.
البته انتخاب نوع شرکت باید متناسب با شرایط واقعی کسب‌وکار، تعداد شرکا، نوع فعالیت و برنامه آینده مجموعه انجام شود و صرفاً نباید براساس یک معیار تصمیم گرفت.
ساختار سهام و مالکیت کسب‌وکار را شفاف کنید
یکی از موضوعاتی که می‌تواند در مذاکره با سرمایه‌گذار دردسر ایجاد کند، مشخص نبودن سهم مؤسسان است.
فرض کنید سه نفر یک استارتاپ را راه‌اندازی کرده‌اند، اما هیچ توافق مشخصی درباره درصد مالکیت خود ندارند. در چنین شرایطی، وقتی سرمایه‌گذار بخواهد در ازای سرمایه بخشی از سهام را دریافت کند، اولین سؤال این است که این سهام قرار است از سهم چه کسی واگذار شود؟
قبل از جذب سرمایه بهتر است حداقل موارد زیر مشخص شده باشد:
- هر مؤسس چند درصد از کسب‌وکار را در اختیار دارد؟
- تصمیمات اصلی چگونه گرفته می‌شوند؟
- آیا همه شرکا حق رأی یکسان دارند؟
- در صورت خروج یکی از شرکا چه اتفاقی می‌افتد؟
- ورود شریک یا سرمایه‌گذار جدید با چه شرایطی انجام می‌شود؟
- آیا محدودیتی برای انتقال سهام وجود دارد؟
- مسئولیت اجرایی هر شریک چیست؟
شفاف بودن این موارد فقط برای سرمایه‌گذار مهم نیست؛ بلکه می‌تواند از اختلافات بعدی میان خود مؤسسان نیز جلوگیری کند.
وضعیت مالی کسب‌وکار را مرتب کنید
یکی از مهم‌ترین بخش‌های بررسی سرمایه‌گذار، اعداد و اطلاعات مالی است.
اگر نتوانید به‌روشنی بگویید در یک سال گذشته چقدر درآمد داشته‌اید، هزینه اصلی کسب‌وکار چه بوده یا ماهانه چه مقدار پول وارد و خارج شده است، اعتماد کردن به پیش‌بینی‌های آینده نیز برای سرمایه‌گذار دشوار می‌شود.
بدهی‌ها و تعهدات را مشخص کنید
اگر شرکت بدهی، وام، چک، تعهد قراردادی یا پرداخت معوق دارد، بهتر است از همان ابتدا مشخص باشد.
پنهان کردن چنین اطلاعاتی می‌تواند در مراحل بررسی دقیق‌تر کسب‌وکار مشکلات جدی ایجاد کند.
ارزش کسب‌وکار خود را مشخص کنید
یکی از مهم‌ترین موضوعات مذاکره با سرمایه‌گذار، ارزش کسب‌وکار است.
فرض کنید قصد دارید ۱۰ میلیارد تومان سرمایه جذب کنید. این عدد به‌تنهایی کافی نیست. باید مشخص باشد سرمایه‌گذار در ازای این مبلغ چه سهمی دریافت خواهد کرد.
اگر ارزش کسب‌وکار قبل از سرمایه‌گذاری ۴۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شود، ورود ۱۰ میلیارد تومان سرمایه می‌تواند ساختار متفاوتی نسبت به حالتی ایجاد کند که ارزش مجموعه ۹۰ میلیارد تومان برآورد شده باشد.
مدارک موردنیاز برای مذاکره با سرمایه‌گذار را آماده کنید
اگر مذاکره جدی شود، سرمایه‌گذار احتمالا فقط به ارائه شفاهی شما بسنده نخواهد کرد.
بهتر است مدارک مهم از قبل مرتب و در دسترس باشند.
بسته به شرایط کسب‌وکار، این مدارک می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- مدارک ثبتی شرکت
- اساسنامه
- آخرین تغییرات شرکت
- فهرست سهامداران
- قراردادهای مهم
- گزارش درآمد و هزینه
- گردش مالی
- مدارک مربوط به مالکیت برند
- قرارداد کارکنان کلیدی
- قرارداد میان مؤسسان
- مجوزهای فعالیت
مرتب بودن این اطلاعات نشان می‌دهد کسب‌وکار از نظر مدیریتی نیز ساختار مشخصی دارد.
هزینه‌های حقوقی و ثبتی را از قبل در بودجه ببینید
جذب سرمایه فقط به دریافت پول از سرمایه‌گذار ختم نمی‌شود و ممکن است برای آماده‌سازی ساختار کسب‌وکار نیز هزینه‌هایی داشته باشید.
برای مثال ممکن است لازم باشد قراردادهای حقوقی تنظیم شوند، تغییراتی در ساختار شرکت ایجاد شود یا برخی امور ثبتی قبل از ورود سرمایه‌گذار انجام شوند.
اگر هنوز در مرحله رسمی کردن کسب‌وکار هستید، بهتر است در کنار سایر هزینه‌های شروع فعالیت، هزینه ثبت شرکت و هزینه‌های جانبی مرتبط با مراحل قانونی و ثبتی را نیز در بودجه اولیه خود در نظر بگیرید تا بعدا با هزینه پیش‌بینی‌نشده مواجه نشوید.
در مجموعه‌هایی که قرار است سرمایه‌گذار وارد ساختار مالکیت شود، بهتر است این هزینه‌ها از ابتدا بخشی از برنامه مالی کسب‌وکار باشند، نه اینکه پس از آغاز مذاکره به آن‌ها فکر شود.
دقیقا مشخص کنید چقدر سرمایه نیاز دارید
یکی از اشتباهات رایج این است که یک عدد تقریبی برای جذب سرمایه اعلام شود.
مثلاً گفته شود:
«اگر ۲۰ میلیارد سرمایه جذب کنیم، می‌توانیم خیلی سریع رشد کنیم.»
سؤال بعدی سرمایه‌گذار کاملا قابل پیش‌بینی است:
«این ۲۰ میلیارد دقیقاً کجا هزینه می‌شود؟»
بنابراین باید برنامه مشخصی داشته باشید.
برای مثال:
- ۳۰ درصد برای بازاریابی
- ۲۵ درصد برای توسعه محصول
- ۲۰ درصد برای استخدام
- ۱۵ درصد برای توسعه زیرساخت
- ۱۰ درصد برای سرمایه در گردش
این اعداد صرفا مثال هستند و باید متناسب با شرایط واقعی کسب‌وکار تعیین شوند.
در ازای سرمایه چه چیزی واگذار می‌کنید؟
سرمایه‌گذاری فقط به دریافت پول محدود نیست؛ در بسیاری از مدل‌ها سرمایه‌گذار در مقابل سرمایه، بخشی از مالکیت کسب‌وکار را دریافت می‌کند.
به همین دلیل قبل از مذاکره باید بدانید حداکثر چه مقدار از سهام را حاضر هستید واگذار کنید.
فرض کنید کسب‌وکار شما سه مؤسس دارد و هرکدام ۳۳ درصد سهم دارند. اگر بدون برنامه در چند مرحله سرمایه‌گذاری بخش زیادی از سهام واگذار شود، سهم مؤسسان به مرور کاهش پیدا می‌کند.
بنابراین بهتر است تأثیر هر مرحله جذب سرمایه روی ترکیب سهامداران از قبل محاسبه شود.
جذب سرمایه زمانی ساده‌تر می‌شود که سرمایه‌گذار با یک کسب‌وکار شفاف و قابل ارزیابی روبه‌رو باشد. داشتن محصول خوب مهم است، اما سرمایه‌گذار می‌خواهد بداند این محصول در چه بازاری فعالیت می‌کند، چگونه درآمد ایجاد می‌کند، چه افرادی آن را مدیریت می‌کنند و سرمایه جدید چگونه باعث رشد آن خواهد شد.
پیام شما به ما