ایست قلبی به دلیل یک مشکل الکتریکی رخ می‌دهد که باعث می‌شود فرد در عرض چند ثانیه از حالت هوشیاری به سکونی مرگبار کشانده شود. در واقع وقتی قلب از تپش بایستد از پمپاژ خون باز می‌ماند و فرد بی‌هوش می‌شود. ایست قلبی یکی از بحرانی‌ترین فوریت‌های پزشکی است که می‌تواند در عرض چند دقیقه کشنده باشد. به همین دلیل است که افرادی که شاهد این وضعیت هستند باید فوراً درخواست کمک کنند و احیای قلبی-ریوی (CPR) را شروع کنند. هر دقیقه‌ تأخیر در شروع احیا، شانس بازگشت فرد به زندگی را به شکلی جبران‌ناپذیر کاهش می‌دهد.

تفاوت ایست قلبی با حمله قلبی

ایست قلبی زمانی اتفاق می‌افتد که قلب از تپش بایستد یا آنقدر سریع بزند که نتواند خون را پمپاژ کند. وقتی قلب خون پمپاژ نمی‌کند، این باعث می‌شود که اعضای بدن و کل بدن در معرض خطر مرگ در عرض چند دقیقه قرار گیرند، زیرا بدن به تأمین مداوم اکسیژن نیاز دارد و خون، آن اکسیژن را تأمین می‌کند.

با این وضعیت، افراد معمولاً بیهوش شده و نمی‌توانند پاسخ دهند. علائم به طور ناگهانی شروع می‌شوند. به همین دلیل است که این وضعیت تهدیدکننده زندگی را ایست قلبی ناگهانی می‌نامند.

ایست قلبی (یک اختلال الکتریکی) با حمله قلبی (یک مشکل گردش خونی) متفاوت است. حمله قلبی زمانی رخ می‌دهد که یک شریان مسدود شده جریان خون را به عضله قلب قطع کند. قلب در این حالت معمولاً نمی‌ایستد، اما آسیب می‌بیند.

در ایست قلبی، قلب از تپش می‌ایستد، اما نجات هنوز ممکن است. با درمان فوری، فرد می‌تواند زنده بماند؛ ولی اگر کسی فرد را نجات ندهد، به مرگ ناگهانی قلبی منجر می‌شود.

درمان اضطراری شامل احیای قلبی ریوی (CPR) و دفیبریلاسیون است. CPR جریان اکسیژن به مغز را حفظ می‌کند تا شوک الکتریکی، ریتم طبیعی قلب را بازگرداند. CPR و دفیبریلاسیون (که شوک الکتریکی وارد می‌کند) می‌توانند جان فرد را نجات دهند.

علائم ایست قلبی

همان طور که گفته شد ایست قلبی به دلیل یک مشکل در سیستم الکتریکی قلب رخ می‌دهد و قلب به دلیل مشکل در سیستم کنترل ضربان‌های قلب، به طور منظم نمی‌تپد.

برخی از افراد بدون هیچ علامت یا نشانه هشدار دیگری بیهوش می‌شوند. درست قبل از بیهوشی و دیگر علائم ایست قلبی مانند عدم نبض یا عدم تنفس، ممکن است علائمی مانند موارد زیر وجود داشته باشد:

. درد یا فشار در قفسه سینه

. حالت تهوع و یا استفراغ

. تنگی نفس، نفس‌کشیدن‌های نامنظم یا نفس‌زدن‌های غیرعادی (نفس‌نفس ماهی‌وار)

. تپش قلب

. سرگیجه، سبکی سر و ضعف ناگهانی

اگر فرد در حال لرزش است، ممکن است با تشنج اشتباه گرفته شود؛ اما اگر لرزش همراه با قطع تنفس باشد، باید فرض را بر ایست قلبی گذاشت.

علل ایست قلبی

هر شرایطی که سطح اکسیژن را به شدت کاهش دهد، سیگنال‌های الکتریکی قلب را مختل کند یا مانع از پمپاژ مناسب قلب شود، می‌تواند به ایست قلبی منجر شود. اغلب ایست قلبی‌های ناگهانی به دلیل اختلالات ضربان قلب (آریتمی‌ها) رخ می‌دهند. تحریکات الکتریکی غیرعادی و سریع، به طور ناگهانی بر تحریکات طبیعی که ضربان قلب را آغاز می‌کنند غلبه می‌کنند.

در بسیاری از موارد، ریتم آشفته‌ای به نام فیبریلاسیون بطنی (v-fib) جایگزین می‌شود. وقتی این اتفاق می‌افتد، قلب به جای پمپاژ خون، شروع به لرزش می‌کند و جریان خون متوقف می‌شود. بدون درمان سریع، ممکن است در عرض چند دقیقه جان فرد از دست برود.

علل دیگر ایست قلبی شامل موارد زیر می‌شود:

. بیماری شریان کرونری یا CAD، رایج‌ترین علت در بزرگسالان

. شرایط قلبی مادرزادی (از زمان تولد) یا اکتسابی، مانند ضخامت عضله قلب یا مشکلات در مدار الکتریکی قلب

. تغییرات در ساختار قلب به دلیل حمله قلبی، نارسایی قلبی یا مشکلات دریچه‌ای یا عضلانی

. جراحات شدید یا از دست دادن خون

. عفونت‌های شدید

. نارسایی شدید تنفسی

. سموم، مصرف بیش از حد دارو یا تجمع داروهای خاص

عوامل خطر

ایست قلبی ناگهانی هم در افرادی که بیماری قلبی دارند و هم در افرادی که ندارند، رخ می‌دهد. داشتن سابقه خانوادگی ایست قلبی، مرگ ناگهانی یا غش کردن به دلایل ناشناخته می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد. داشتن حمله قلبی یا دیگر شرایط قلبی نیز می‌تواند خطر ابتلا را به طور قابل‌توجهی افزایش دهد. شرایطی که می‌توانند خطر ایست قلبی ناگهانی را افزایش دهند عبارتند از:

. بیماری‌های قلبی (حمله قلبی، نارسایی قلبی، کاردیومیوپاتی)  

. فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت، چاقی، سیگار کشیدن 

. آپنه خواب، بیماری کلیوی مزمن 

. مصرف مواد مخدر (کوکائین، آمفتامین)

. سن بالاتر (به ویژه مردان)  

. سابقه غش یا تپش قلب بدون علت

چگونه پزشکان این وضعیت را تشخیص می‌دهند؟

علائم ایست قلبی به طور ناگهانی آغاز می‌شوند و زمان کمی برای انجام آزمایش‌ها باقی می‌گذارند. این وضعیت ممکن است در عرض چند دقیقه کشنده شود. به همین دلیل است که اقدام سریع ضروری است.

شخصی که دچار ایست قلبی شده معمولاً بیهوش است، نبض ندارد، پاسخ نمی‌دهد و نفس نمی‌کشد. این علائم برای تشخیص کافی هستند.

درمان ایست قلبی باید فوراً آغاز شود، هر جایی که باشد. آسیب مغزی می‌تواند تنها پس از پنج دقیقه بدون اکسیژن رخ دهد. شانس بقا به شدت پس از هشت تا ده دقیقه بدون CPR کاهش می‌یابد. شروع CPR در دقایق اولیه، مهم‌ترین عامل برای بقای فرد استیک امدادگر که اقدام به انجام نوار قلب (EKG) می‌کند، ریتم غیرعادی یا عدم ضربان قلب را پیدا خواهد کرد. پس از اینکه شخص احیا و پایدار شد، ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی معمولاً علت ایست قلبی را با استفاده از روش‌های زیر تشخیص می‌دهند:

آزمایش‌های خون

اکوکاردیوگرام

آنژیوگرافی کرونری

آزمایش‌های ژنتیکی

چگونه درمان می‌شود؟

احیای قلبی-ریوی (CPR) به همراه دفیبریلاسیون می‌تواند شخص را از ایست قلبی ناگهانی نجات دهد.

عملکرد CPR (احیای قلبی-ریوی) : این اقدام جایگزین عملکرد پمپاژ قلب می‌شود و باعث می‌شود خون و اکسیژن در بدن به گردش ادامه دهند.

استفاده از دستگاه دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED): یک شوک (گاهی بیشتر از یک شوک) از پدهایی که روی قفسه سینه شما قرار می‌گیرند به قلب منتقل می‌شود و آن را دوباره راه‌اندازی می‌کند. این شوک، امواج غیرعادی را متوقف می‌کند و امواج طبیعی که ضربان قلب را ایجاد می‌کنند، باز می‌گرداند.

تزریق دارو از طریق سرم در بازو: این داروها به ثابت نگه داشتن ریتم قلب کمک می‌کنند.

انتقال به بیمارستان: فرد در این شرایط به مراقبت‌های بیمارستانی نیاز دارد تا از مغز محافظت شود، علت ایست قلبی درمان شود و از وقوع ایست قلبی دوباره جلوگیری گردد.

درمان ایست قلبی باید فوراً آغاز شود، هر جایی که باشد. آسیب مغزی می‌تواند تنها پس از پنج دقیقه بدون اکسیژن رخ دهد. شانس بقا به شدت پس از هشت تا ده دقیقه بدون CPR کاهش می‌یابد. شروع CPR در دقایق اولیه، مهم‌ترین عامل برای بقای فرد است. (هر یک دقیقه تأخیر در CPR، شانس بقا را ۷ تا ۱۰ درصد کاهش می‌دهد.)

چه کارهایی باید توسط افراد حاضر در صحنه انجام شود؟

بزرگ‌ترین تفاوت در شانس بقا از اقداماتی که قبل از رسیدن امدادگران صورت می‌گیرد، ناشی می‌شود. اقدامات سریع و اولیه از سوی افراد حاضر در صحنه، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده نتایج بهتر است. اگر کسی را دیدید که به طور ناگهانی بیهوش شده و مشکوک به ایست قلبی ناگهانی هستید، این کارها را انجام دهید:

اطمینان از ایمنی محیط: مطمئن شوید محل برای شما و مصدوم امن است.

بررسی پاسخ‌دهی: به شانه‌های فرد بزنید و بلند صدا کنید.

اگر پاسخ نداد و نفس نمی‌کشید (یا فقط نفس‌نفس ماهی‌وار می‌زد) :

تماس با اورژانس (۱۱۵): از کسی بخواهید تماس بگیرد یا گوشی را روی اسپیکر بگذارید.

شروع فوری CPR: دست‌ها را مرکز قفسه سینه بگذارید و با سرعت ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه  محکم فشار دهید. اجازه دهید قفسه سینه بعد از هر فشار کاملاً به بالا برگردد.

اگر AED در دسترس است: آن را بیاورید و طبق دستورات صوتی استفاده کنید (شوک بدهید اگر توصیه شود)

زندگی پس از ایست قلبی!

زنده ماندن پس از ایست قلبی یک موفقیت بزرگ پزشکی است که به سرعت عمل بستگی دارد.

با این حال، نرخ بقای افراد از گذشته بهتر شده است. تقریباً ۱ نفر از ۱۰ نفر که ایست قلبی در خارج از بیمارستان دارند و درمان اضطراری دریافت می‌کنند، زنده می‌مانند و از بیمارستان به خانه می‌روند. تقریباً ۱ نفر از ۴ نفر که ایست قلبی در داخل بیمارستان دارند، زنده می‌مانند و از بیمارستان به خانه می‌روند.

آنچه در آینده اتفاق می‌افتد، عمدتاً به سرعت درمان بستگی دارد. افرادی که فوراً کمک دریافت می‌کنند، بهترین شانس را برای بازگشت به زندگی عادی خود دارند. بهبودی زمان‌بر است، اما بهبود مداوم معمول است.

بعد از بازگشت به خانه، ممکن است فرد مشکلات پزشکی مرتبط با ایست قلبی یا علت آن را تجربه کند.

این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

. مشکلات قلبی که نیاز به مراقبت طولانی‌مدت دارند

. مشکلات کلیه یا کبد

. خستگی یا ضعف که هفته‌ها تا ماه‌ها طول می‌کشد

. مشکلات تفکر یا حافظه

. تغییرات خلقی یا احساسی مانند اضطراب یا افسردگی

. مشکلات گفتاری یا بلع

بسته به اینکه چگونه ارگان‌ها و مغز بهبود می‌یابند، ممکن است نیاز به مراجعه مجدد به بیمارستان وجود داشته باشد. موارد شدید ممکن است به کما یا حالت بیهوشی طولانی‌مدت منجر شود. افراد معمولاً به بازتوانی نیاز دارند تا دوباره راه رفتن یا لباس پوشیدن را یاد بگیرند. این ممکن است هفته‌ها تا ماه‌ها طول بکشد.

آیا می‌توان از آن پیشگیری کرد؟

بله، می‌توان خطر ایست قلبی را کاهش داد. می‌توان با مدیریت شرایطی که به قلب فشار می‌آورد یا آن را آسیب می‌زند (مانند کلسترول بالا، فشار خون بالا و دیابت) و زندگی سالم داشتن، این کار را انجام داد. این شامل موارد زیر می‌شود:

. اجتناب از محصولات تنباکویی و محرک‌ها

. کنترل استرس حاد

. اجتناب از مکمل‌های ورزشی غیرمجاز

. مصرف غذاهای سالم برای قلب

. حفظ وزن مناسب

. فعالیت بدنی منظم در بیشتر روزهای هفته

. مدیریت آپنه خواب

اگر اختلالات ضربان قلب در خانواده شما شایع است، ممکن است بخواهید با یک مشاور ژنتیک مشورت کنید. آن‌ها می‌توانند به شما بگویند که چه کسی ممکن است در معرض خطر باشد یا نیاز به آزمایش خون برای بررسی مشکلی که باعث آریتمی می‌شود، داشته باشد.

بررسی بیماری شریان کرونری یا مشکلات ضربان قلب می‌تواند به شما کمک کند تا بدانید آیا در معرض خطر ایست قلبی ناگهانی هستید یا نه.

چگونه از بروز مجدد ایست قلبی جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از بروز مجدد ایست قلبی ناگهانی، پزشک شما آزمایش‌هایی را پیشنهاد خواهد کرد تا دلیل بروز آن را شناسایی کند. آزمایش‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:

نوار قلب (ECG یا EKG)

ام‌آرآی قلب (تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی)

آزمایش‌های خون برای بررسی الکترولیت‌ها

هولتر مانیتورینگ یا پایش سیار قلب (۲۴ ساعته)

اکوکاردیوگرام (اکو)

کاتتریزاسیون قلبی

مطالعه الکتروفیزیولوژی

درمان‌هایی که می‌توانند از ایست قلبی جلوگیری کنند یا خطر بروز مجدد آن را کاهش دهند عبارتند از:

دستگاه دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت (ICD)

روش‌های کاتتریزاسیون مانند ابلیشن

داروهایی مانند بتا بلاکرها

درمان انسداد شریان‌های قلب با جراحی بای پس شریان کرونری (CABG) یا آنژیوپلاستی

در نهایت اینکه

بهبودی از ایست قلبی زمان‌بر است و شامل درمان‌هایی می‌شود که به شما کمک می‌کنند تا از حداکثر توانایی‌های خود استفاده کنید. بسیاری از بازماندگان به مراقبت‌های مداوم قلبی نیاز دارند تا از بروز مجدد این وضعیت جلوگیری کنند.

مطمئن شوید که تمام ملاقات‌های پیگیری خود را انجام دهید و داروهای تجویز شده را به طور منظم مصرف کنید. ممکن است با اطمینان خاطر بیشتر از این که افراد همراه شما یک دوره آموزش CPR گذرانده باشند، در صورت بروز ایست قلبی دیگر، احساس آرامش کنید. بیشتر ایست‌های قلبی خارج از بیمارستان در خانه رخ می‌دهند.