امام رضا علیهالسلام در این حدیث میفرماید: پدرم، امام کاظم علیهالسلام، از پدر بزرگوارش و به همین ترتیب تا امیرالمؤمنین علیهالسلام این حدیث را نقل کردهاند که امام علی علیهالسلام این خطبه را از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله روایت کرده است.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمود: اعطیت جوامع الکلم(من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۲۴۱)؛ آنچه که من میگویم، مانند اصول اساسی است که پایه و اساس بسیاری از قواعد و قوانین زندگی بشر را میسازد.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمود: در طول عمرتان از سوی خداوند برای شما نسیمهایی میوزد، خود را در مقابل آنها قرار دهید، تا نسیمی از آن نفحات به شما بوزد و هرگز به بدبختی نیفتید. (بحارالانوار، ج۶۸، ص۲۲۱)
رسول خدا صلیاللهعلیهوآله در خطبه خود به توصیف این نسیم میپردازند و میفرماید: وقتی نسیم میوزد، انسان باید خود را در معرض آن قرار دهد، از آن دور نشود و خود را نپوشاند. یکی از این نسیمها، نسیم رحمت الهی در ماه مبارک رمضان است که در آستانه وزیدن آن قرار داریم.
حضرت میفرماید: أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ؛ ای مردم بزودی ماه خدا بسوی شما میآید.
خصوصیات خاص ماه مبارک رمضان
ماه مبارک رمضان، ماهی است که از سوی خداوند برای بندگانش برگزیده شده و فضایل بیشماری دارد. ماه رمضان، بهترین ماههاست و روزهایش بهترین روزها و شبهایش بهترین شبها و ساعتهایش بهترین ساعتهاست. این ماه بهعنوان بهترین ماهها، خصوصیاتی دارد که در هیچ ماه دیگری وجود ندارد. در این خطبه برخی از آنها ذکر شده است.
شاید برخی توان افطاری دادن نداشته باشند اما حضرت فرمود: افطاری بدهید اگرچه به نصف دانه خرما و یا به یک جرعه آب باشد. این توصیه میتواند تذکری به برپا کنندههای سفرههای تجملاتی افطاری باشد که کار نیک افطاری را سخت کرده و بدینوسیله عدهای از ثواب افطاری دادن باز میمانند- ماه خدا: این ماه، ماه خداست. ممکن است این سؤال پیش بیاید که مگر همه ماهها ماه خدا نیستند؟ آیا همه زمینها، زمین خداوند نیستند؟ اما در عین حال، وقتی مسلمانان وارد مکه میشوند، به آنها گفته میشود که مهمانان خدا. این تفاوت به جایگاه و اهمیت خاص زمین مکه به عنوان مکان مهمانی باز میگردد. ماه رمضان نیز از لحاظ زمانی ماه مهمانی است که در آن خداوند بندگانش را به ضیافت خود دعوت کرده است. پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در این زمینه فرمودهاند: دُعیتم فیه إلی ضیافة الله(عیون اخبارالرضا، ج۱، ص۲۹۵)؛ شما به مهمانی خداوند دعوت شدهاید. بنابراین، ماه رمضان به ماه مهمانی خداوند شناخته شده است.
- هر نفس یک تسبیح: أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ؛ نفسهای شما در آن ماه، ثواب تسبیح و ذکر خداوند را دارد.
- ثواب خواب روزهدار: وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ؛ برای خواب شما ثواب عبادت، ثبت میشود.
- قبولی اعمال: وَ عَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ؛ اعمال شما در آن ماه، مورد قبول خداوند قرار میگیرد
- اجابت دعا: وَ دُعَاؤُکُمْ فِیهِ مُسْتَجَابٌ؛ و دعاهایتان مستجاب میشود.
-ثواب نماز واجب: در این ماه برابر هفتاد نماز واجب در ماههای دیگر است.
-اثر صلوات: صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله، سبب سنگین شدن پرونده اعمال از نیکی میشود.
- تلاوت قرآن: ثواب تلاوت یک آیه در این ماه، برابر است با ختم کل قرآن کریم.
در این ماه از خدا چه بخواهیم؟
این ماه خود خاصیتهای خاصی دارد که ساری و جاری است اما ما نیز باید فرصت را غنیمت شمرده و از خداوند درخواست کنیم که مواردی را در این ماه روزی ما کند.
- توفیق روزه و تلاوت قرآن: فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِه؛ خالصانه و با نیت صادقانه از خداوند درخواست کنید که توفیق روزه این ماه و تلاوت قرآن را به شما عنایت فرماید.
خیلی از انسانها وارد این ماه میشوند اما توفیق بهره بردن از این ماه را پیدا نمیکنند. مثلا بدون هیچ عذری روزه نمیگیرند و حتی توفیق پیدا نمیکنند یک آیه از قرآن را تلاوت کنند.
- درخواست توبه: در این ماه عاجزانه از خداوند طلب بخشش کنیم تا گناهانمان بخشیده شود. و چه بدبخت است کسی که در این ماه پربرکت بخشیده نشود؛ فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ.
- مراقبت از گوش، چشم، و زبان: وَاحْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ وَ غُضُّوا عَمَّا لَا یَحِلُّ النَّظَرُ إِلَیْهِ أَبْصَارَکُمْ وَ عَمَّا لَا یَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَیْهِ أَسْمَاعَکُمْ وَ تَحَنَّنُوا عَلَی أَیْتَامِ النَّاسِ یُتَحَنَّنْ عَلَی أَیْتَامِکُمْ وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ؛ از خداوند درخواست کنیم در این ماه مبارک مراقب ما باشد تا زبان خود را از گفتار ناشایست حفظ کنیم، چشمان خود را از دیدن چیزهای حرام بپوشانیم و گوشهای خود را از شنیدن آنچه مورد رضایت خداوند نیست، باز داریم.
- دعا کردن: در هنگام نماز، دستهای خود را به دعا بلند کنید، زیرا در این اوقات، خداوند با رحمت، به بندگانش مینگرد و پاسخ میدهد و اگر از او چیزی درخواست کنید، عطا کند.
- وضعیت بهشت و جهنم: ای مردم! درهای بهشت در این ماه باز است، از پروردگار خود بخواهید که آنها را بر روی شما نبندد و درهای جهنم در این ماه بسته است، از خداوند بخواهید که آنها را بر روی باز نکند.
- مسلط نشدن شیاطین: شیاطین در این ماه در غل و زنجیرند. از خدا بخواهید که آنها را بر شما مسلط نگرداند.
ماه رمضان فرصتی است که شیاطین در غل و زنجیرند و درهای جهنم بسته است. بنابراین، انسان باید از این شرایط استفاده کند و با اعمال نیک، خود را از آتش دوزخ در امان نگه دارد.
چه اعمالی انجام دهیم؟
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در این خطبه به مسلمانان آموزش میدهد که چه اعمالی را انجام دهند تا از ماه مبارک رمضان بهره بسیار ببرند.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمود: در طول عمرتان از سوی خداوند برای شما نسیمهایی میوزد، خود را در مقابل آنها قرار دهید، تا نسیمی از آن نفحات به شما بوزد و هرگز به بدبختی نیفتید- انجام سجدههای طولانی: ای مردم! پشت شما از بار گناهان سنگین است، پس با سجدههای طولانی، آن را سبک کنید، و بدانید که خداوند به عزت خود سوگند خورده که نمازگزاران و سجدهکنندگان در این ماه را عذاب نمیکند و در روز قیامت آنها را از آتش دوزخ در امان میدارد.
- افطاری دادن: ای مردم در این ماه به روزهداران افطار دهید، زیرا نزد خدا پاداش بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته را دارد.
شاید برخی توان افطاری دادن نداشته باشند اما حضرت فرمود: افطاری بدهید اگرچه به نصف دانه خرما و یا به یک جرعه آب باشد. این توصیه میتواند تذکری به برپا کنندههای سفرههای تجملاتی افطاری باشد که کار نیک افطاری را سخت کرده و بدینوسیله عدهای از ثواب افطاری دادن باز میمانند.
- نیک کردن اخلاق: ای مردم! سعی کنید در این ماه اخلاق خود را نیکو کنید، تا از پل صراط، آسان عبور کنید و پایتان نلغزد.
- آزار ندادن: تلاش کنید در این ماه به مردم آزار نرسانید، تا روز قیامت خشم خداوند را نبینید.
- توجه به یتیمان: در این ماه یتیمی را گرامی دارید، تا در قیامت عزیز شوید.
نتیجهگیری
ماه رمضان، فرصتی طلایی برای نزدیک شدن به خداوند و بدست آوردن برکات بیپایان است. پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله بندگان را به استقبال از این مهمانی الهی دعوت و توصیه میکنند که از این فرصت بینظیر برای پاک شدن روح و جسم، توبه از گناهان و افزایش عبادات بهرهبرداری کنند. ماه رمضان نه تنها ماه روزهداری و عبادت، بلکه زمانی است برای تغییر رفتار، تقویت اخلاق، و بازنگری در روابط اجتماعی.
در این ماه، تمامی اعمال انسانها از ارزش ویژهای برخوردار است. از تلاوت قرآن گرفته تا افطار دادن به دیگران و حتی نفس کشیدن در این ماه، همه به عبادت تبدیل میشود.
انجام اعمالی چون کمک به روزهداران، احترام به یتیمان، و نیکو کردن اخلاق، از جمله مهمترین توصیههای پیامبر صلیاللهعلیهوآله است که میتواند به انسان کمک کند تا در روز قیامت از پاداشهای الهی بهرهمند شود و در عبور از پل صراط موفق باشد.
ماه رمضان نه تنها یک ماه برای عبادات فردی، بلکه ماهی برای رشد اجتماعی، تقویت اخلاق، و کمک به دیگران است. بنابراین، از این فرصت بهره برده و با تلاش برای تغییر درونی و اجتماعی، در این مهمانی الهی شرکت کنیم تا بهوسیله آن به برکات و رحمت الهی دست یابیم.
پیام شما به ما